Ngôi Đình Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh Xã Mỹ Đức (Hà Tiên) qua các giai đoạn thời gian

A/ Danh từ « Thành Hoàng Bổn Cảnh »:

Thành Hoàng là một biểu tượng cổ xưa có gốc từ Trung Hoa để chỉ vị thần đại diện cho một tòa thành lớn có hào bao quanh, vị thần này được thờ nhằm để bảo vệ cho tòa thành đó. (Theo từ ngữ: Thành Hoàng tức là thành trì có hào bao quanh). Tín ngưỡng thờ Thành Hoàng (tức là xem như có một vị thần với xưng danh là « Thành Hoàng ») bắt đầu du nhập vào Việt Nam khoảng thế kỷ thứ 9.

Vị thần được phong là Thành Hoàng đầu tiên của nước ta tên là Tô Lịch, một nhân vật có thể có thật sống vào khoảng giữa thế kỷ thứ ba-thứ tư, tổ tiên cư ngụ ở Hà Nội đã lâu đời, dựng làng bên một con sông nhỏ. Vì ông cư xử hiếu hòa, thanh bạch, lại cứu đói giúp dân lúc mất mùa nên được triều đình ban khen, cho lấy hai chữ Tô Lịch làm tên làng. Khi ông mất dân làng thờ ông như vị thần của ngôi làng. Sau đó đến thế kỷ thứ 9 ngài được tôn lên địa vị tột đỉnh cao quý: Từ vị thần của làng Tô Lịch, trở thành vị Thần Thành Hoàng đứng đầu các vị thần ở thành Đại La, rồi Thành Hoàng của cả kinh thành Thăng Long.

Tuy nhiên việc tôn thờ vị thần bảo vệ thành trì với danh xưng « Thành Hoàng » không sâu đậm và không dài lâu ở các thành đô nước ta. Tín ngưỡng thờ Thành Hoàng bắt đầu lan truyền đến các vùng nông thôn nơi tín ngưỡng thờ thần in đậm dấu ấn trong nét văn hóa của người dân làm nông nghiệp lúa nước. Chẳng bao lâu, nhân dân đồng lòng suy tôn Thành Hoàng làng là những vị thần bảo vệ cho cuộc sống của người dân trong làng, nhất là những nhân vật lịch sử từng có công tạo lập hay phát triển đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội cho làng, nước. Vì là vị thần của một làng được thờ phượng để bảo vệ một địa phương làng xã nên mới có thêm từ ngữ Bổn Cảnh (Bản Cảnh, Bản Thổ…), Từ đó ta kêu là Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh.

B/ Miếu Hội Đồng xã Mỹ Đức, trấn Hà Tiên:

Ngôi đình Thần Thành Hoàng ở Hà Tiên hiện nay tọa lạc tại khu phố 1, phường Đông Hồ, thành phố Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang. (Chú ý quan trọng: trước năm 1998 phường Đông Hồ chính là xã Mỹ Đức trung tâm của thị trấn Hà Tiên, sau năm 1998 thành lập thị xã Hà Tiên,  tên Mỹ Đức được đặt tên cho một xã ở tại Thạch Động, kể từ 2018 xã Mỹ Đức ở tại Thạch Động trở thành phường Mỹ Đức). Ngôi đình nằm trong phần đất giới hạn bởi bốn con đường: đứng trước ngôi đình nhìn vào, bên trái là đường Bạch Đằng, bên phải là đường Tô Châu, sau lưng đình là đường Chi Lăng, trước mặt đình là đường Trần Hầu. Ta không biết chính xác niên hiệu tạo dựng ngôi đình nầy vào năm nào, tuy nhiên theo sách « Gia Định Thành Thông Chí » (hoàn thành vào năm 1820) của Trịnh Hoài Đức thì đã có đoạn văn tả ngôi đình nầy, lúc đó ngôi đình có tên là Miếu Hội Đồng. Như vậy Miếu Hội Đồng của xã Mỹ Đức, thuộc huyện Hà Tiên, trấn Hà Tiên đã có trước năm 1820. Thực ra trước năm 1820, nhân dân ở xã Mỹ Đức (Hà Tiên) đã dựng lên ngôi Miếu Hội Đồng nầy để thờ ba vị nhân thần họ Mạc khai cơ đất Hà Tiên là Mạc Cửu (1655-1735), Mạc Thiên Tích (1718-1780), Mạc Tử Sanh (1769-1788), ba vị nầy đều có sắc phong nhân thần của các đời vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức và đều đạt đến ngôi thừ Thượng Đẳng và Trung Đẳng Thần.

Từ năm 1820 cho đến năm người Pháp chiếm Hà Tiên (1867), theo bản đồ vẻ tay của người Pháp vào năm 1869, ta thấy trên bản đồ còn ghi rỏ vị trí của ngôi Miếu Hội Đồng (ô tô màu vàng, người Pháp ghi là Mairie = tòa thị sảnh, trụ sở của xã), và trước đó về phía mé bến sông ghe tàu đậu thì là ngôi chợ cũ ngày xưa (ô tô màu xanh dương, người Pháp ghi là Marché = ngôi chợ). Điều nầy vẫn còn được kiểm chứng theo như lời nói của các bậc cao niên ở Hà Tiên, bà ngoại mình thường nói căn nhà xưa của gia đình mình ở đường Bạch Đằng có cửa chánh nhìn ra đường Bạch Đằng, xéo xéo ngả ba Bạch Đằng-Lam Sơn, nhưng phía sau của nhà mình là con đường nhỏ không tên dẫn đến cửa chánh của đình Hà Tiên, sau nhà mình vẫn còn một bàn thờ ngoài trời vì bà ngoại mình nói là ngày xưa cửa chánh của nhà mình nhìn ra phía con đuòng trước đình Hà Tiên, tức là hồi xưa phía sau nhà của mình hiện tại lại là mặt tiền nhà chánh vì các căn nhà đều nhìn về phía chợ ngày xưa, thêm một chi tiết nữa là tất cả bàn thờ trên gác lầu của nhà mình đều quay mặt ra phía nhà sau tức là quay mặt ra mặt tiền nhà chánh thời xưa.

Bản đồ do người Pháp vẻ tay vào năm 1869 khu vực Hà Tiên. Ô vuông khoanh màu xanh là giới hạn của bốn con đường: Bạch Đằng, Tô Châu, Chi Lăng và Trần Hầu, trong đó có Miếu Hội Đồng và ngôi chợ cũ của Hà Tiên ngày xưa.

Bản đồ do người Pháp vẻ tay vào năm 1869 khu vực Hà Tiên. Ô màu vàng (Pháp ghi là Mairie) là vị trí của Miếu Hội Đồng tức là vị trí của ngôi Đình Thần Thành Hoàng xã Mỹ Đức Hà Tiên, ô vuông màu xanh (Pháp ghi là Marché) là vị trí ngôi chợ cũ Hà Tiên ngày xưa.

Vị trí ngôi chợ cũ Hà Tiên và Miếu Hội Đồng (Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên) trước thời Pháp chiếm Hà Tiên (1867). Con đường màu đỏ không tên còn hiện hữu đến nhiều năm sau nầy, tuy nhiên do quá trình phát triển đo thị, ngày nay con đường nầy đã biến mất,

Tuy trên bản đồ người Pháp vẻ tay năm 1869 ghi tên ngôi đình xã Mỹ Đức là Miếu Hội Đồng xã Mỹ Đức (Mairie) nhưng trước đó vào đời vua Tự Đức thứ năm (1852), nhà vua đã ban sắc phong tên đình là Đình Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh xã Mỹ Đức nên từ đó về sau ngôi Miếu Hội Đồng nầy đã trở thành ngôi Đình Thần Thành Hoàng xã Mỹ Đức, thờ phượng ba vị nhân thần họ Mạc như đã nói trên. Lúc đó ngôi đình còn lợp lá đơn sơ.

Đến năm 1888, chí sĩ Nguyễn Thần Hiến cùng với quý ông Lâm Tấn Đức, Huỳnh Đăng Khoa, Trần Đình Quang, Lê Quang Khanh,…và với sự góp công sức của cải  nhân dân Hà Tiên, ngôi đình được trùng tu, kiến tạo lại, ngày khởi công là ngày 14 tháng giêng năm 1888. Nhân dịp nầy khi hoàn thành sự trùng tu, các bài văn, thơ của các cụ được ghi lại trên tường gạch phía trong đình (tháng tư, năm 1889). Đây là đợt trùng tu quan trong và quy mô nhất, có mái ngói, tường gạch. Sau đó vào các năm 1968 và 1972, nhân dân Hà Tiên cũng có trùng tu thêm ngôi đình nhưng ở mức độ không quan trọng lắm và vẫn giữ nguyên kiến trúc ban đầu của năm 1888.

C/ Ngôi Đình Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh Hà Tiên:

Kiến trúc ngôi Đình Thần Thành Hoàng Bổn Cảnh Hà Tiên được cấu tạo từ lúc trùng tu đầu tiên do ông Nguyễn Thần Hiếu chủ trương: ngôi đình hình vuông, phía trong là Chánh Điện có Tả Ban và Hữu Ban: hai bên là chỗ thờ Tiền Hiền và Hậu Hiền, giữa có đài Thiên Tỉnh (giếng trời) để thờ chư vị thần linh, phía trước là nhà Võ Ca nơi đặt  trống và mõ, nơi hội họp của bà con nhân dân trong xã… Chung quanh nhà Võ Ca, trên tường gạch có chép những bài văn, bài thơ thời trước, những áng văn mang linh hồn các vị danh nhân Hà Tiên, có công với dân tộc và đất nước.

Trong những năm của hai thập niên 1960 – 1970, vì nhà mình ở quay mặt sau ra phía con đuòng dẫn vào ngôi đình (vào thời nầy còn có một con đường đất nhỏ không có tên chạy ngang trước mặt ngôi đình, nối liền hai con đường dọc theo hai bên hông đình, là đường Bạch Đằng và đường Tô Châu), mình thường hay đến chơi trong đình, thường tham dự vào các hoạt động cúng kiến ở đình. Mình còn nhớ mỗi lần có cúng Kỳ Yên ở đình, thường có các thanh niên trai tráng Hà Tiên mặc áo dài xưa, đội mũ có cánh cao và dài hai bên, chân màng giầy ống có mũi cao và cong sắp hàng đi theo tiếng nhạc, tiếng trống, hồi đó thường nghe các cụ cao tuổi nói đó là nhóm học trò lễ…

Lễ cúng Kỳ Yên ở đình xảy ra hàng năm vào ba ngày 15, 16 và 17 tháng hai âm lịch. Đại khái trong ba ngày lễ, nhân dân Hà Tiên cùng cầu nguyện cho quốc thái dân an. Có buổi đi rước sắc lệnh của vua ban cho đình, rước sắc lệnh về đình, nơi lưu giữ sắc lệnh của vua ban cho ngày xưa chính là ở Lăng Mạc Cửu, khi đi rước thì có cả đoàn người, một đám rước với chiêng, trống, lộng, cờ linh đình cùng đội lân. Sau khi làm lễ cúng kiến xong thì đem sắc phong trả lại nơi lưu giữ là Lăng Mạc Cửu. Lễ hội đặc sắc này được rất nhiều du khách tìm về tham dự. Còn có buổi lễ tên là  Túc Yết (lấy huyết heo). Lễ cúng Kỳ Yên ở Đình Hà Tiên vẫn còn được duy trì đến ngày nay.

Ngoài ra còn có một hoạt động khác nữa cũng không kém phần uy linh trang trọng ở đình Hà Tiên là sau mùa cúng Kỳ Yên tháng hai, đến mùa « tống ôn, tống gió » (vào ngày rằm tháng tư âm lịch). Ở đình Hà Tiên người ta xây dựng một chiếc tàu bằng tre và dán giấy đủ màu sắc, trang trí chiếc tàu rất tốt đẹp, chiếc tàu có kích thước chiều ngang khoảng 7 m, chiều rộng khoảng 1,4 m. Chiếc tàu bằng tre và lợp giấy nầy được lưu trử ở bên trong ngôi đình. Đến đúng vào ngày rằm tháng 4, ở Hà Tiên có tục lệ đi diễn hành chung quanh đường phố chợ Hà Tiên, hồi xưa chúng ta kêu là « Đi Nghinh » hay « Tống Gió », tức là trong đoàn « đi nghinh », có các vị người lớn lên đồng (những người nầy thường là bậc cao tuổi kỳ cựu ở Hà Tiên, đóng vai trò cho mượn xác thân của mình cho những linh hồn các vị thần tiên đã chết rất xa xưa, nhập vào thân xác để đi diễn hành trên các đường phố Hà Tiên, mục đích là kiếm ma quỷ, tà yêu để diệt trừ vì trong lúc đi nghinh, tống gió là để đi xua đuổi những linh hồn ma quái thường lưu lạc, không nơi nương tựa, đi khuấy phá nhân dân). Các vị lên đồng tay cầm kiếm, cầm cờ lệnh múa rất oai nghiêm, có vị còn được đứng ngay trên chiếc tàu để múa kiếm, cũng có vị dùng một cây cờ lệnh nhỏ bằng kim loại đâm xuyên qua hai gò má trên gương mặt của mình để cho quỷ ma phải khiếp đảm. Đoàn người đi như vậy cùng với tiếng chiêng trống vang lừng làm tăng thêm sự oai linh…Tiếp theo sau đoàn người và sau chiếc tàu, có người đẩy một chiếc xe cây để tiếp thu những hoa quả, ngũ sắc do nhân dân Hà Tiên đem cúng theo khi đoàn người đi qua trước nhà. Cũng có nhiều trẻ con gan dạ, không biết sợ , chạy theo sau chiếc tàu, có lẻ để chờ khi người ta phát trái cây hoa quả để chạy vào xin…

Tiếng trống, tiếng chiêng và tiếng chập chả vang lừng inh ỏi, pha lẫn với nhau tạo một khung cảnh với âm thanh rất đáng sợ đối với giới trẻ con như mình ngày xưa. Các âm thanh nầy tuân theo một nhịp điệu là: thùng thùng thùng, …thùng thùng thùng, …thùng thùng thùng – thùng thùng, thùng thùng…!! (gồm có hai đợt đầu ba tiếng liền nhau, và một đợt sau cùng là 7 tiếng liền nhau…). Hòa với tiếng trống, chiêng, chập chả còn có tiếng của Ông Pháp Sư đọc triệu giử nhịp cho linh hồn mấy vi Thần nhập xác.

Đôi khi đoàn người và chiếc tàu đi nghinh phải dừng lại ở một vài ngả tư đuòng để các xác thần trấn yếm ma quỷ dọc đường, hay trong các nhà hoang…

Trong lúc « đi nghinh » như vậy mình rất sợ, không dám nhìn xem đoàn đi nghinh đi ngang nhà, mọi căn nhà trên đường phố Hà Tiên đều phải đóng cửa vì sợ ma quỷ bị xua đuổi chạy vào nhà mình, lúc có đoàn người lên đồng và chiếc tàu khiêng tới đi ngang nhà thì người lớn trong nhà phải chạy ra đem trái cây, hoa quả bỏ theo trên chiếc tàu, đồng thời trước nhà phải có một lò lữa và muối hột để đốt muối cho nghe vang tiếng nỗ cho ma quỷ sợ không thừa lúc đó chạy vào nhà mình.

Đoàn lễ « đi nghinh », « tống gió » đi theo một trục đuòng chính, trước hết từ ngôi đình Hà Tiên đi ra, theo đường Bạch Đằng trước nhà mình, sau đó rẻ qua đường Lam Sơn, đi dài theo đó cho đến bến nước cầu Đồn Tả thì thả tàu xuống nước.

Theo ý kiến góp lại của quý anh chị người Hà Tiên kỳ cựu thì trong đoàn người « Lên Đồng » đi trong lễ « Đi Nghinh », Tống gió » ta có thể kể ra đây như sau:

 – Người đi đầu là Ông Năm Nhội, lên xác ông Thái Tử, đi bộ dẫn đầu trước chiếc tàu (đó là ba của một người bạn học tên Sáu Tăng, học trò Trung Học Hà Tiên).

 – Có nhiều vị đứng múa trên chiếc tàu:

  • Ông Năm Ô lên xác vị Chánh Soái Đại Càn.
  • Bà Hai Suốn (bà bán bánh kẹp ngày xưa), lên xác Bà Cố (tên của bà là Bà Thượng Đông Cố Hỉ, người Hà Tiên có lập miếu thờ Bà ở kế bên chùa Thiên Trước, tức chùa Phật Lớn, bây giờ gọi là Đền Trăm Quan)
  • Cô Hai Thời, lên xác « Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ, Bà Thủy » (theo như ý kiến của em Sáu Tăng thì cô Hai chính là người dì của anh bạn học Tống Châu Thành, học chung một lớp với anh Trần Văn Dõng)
  • Anh Sái, chồng chị Hà (bán rau cải), lên xác vị Ngũ Nhạc Huỳnh Kỳ.

 – Ngoài ra còn có Ông Bảy Tiếu nhà ở Ao Sen lên xác Ngũ Nhạc Huỳnh Kỳ.

Tuy nhiên sợ thì vẫn sợ, nhưng mình cũng tò mò nên cũng lén nhìn qua khe cửa để xem đoàn người diễn hành và chiếc tàu lúc người ta khiêng ngang nhà mình…
Khi đoàn người lên đồng và chiếc tàu được đưa đi hết các đường phố chánh của Hà Tiên với tiếng chiêng trống inh ỏi làm cho người ta rất sợ xong cả rồi, thì người ta cho tất cả trái cây do nhân dân Hà Tiên cúng lên tàu, trái cây nhang đèn, hoa quả đều được chất lên hết trên chiếc tàu và người ta đem khiêng chiếc tàu thả ra cửa biển Hà Tiên, phía cầu Đồn Tả để tống đi hết tất cả những gì không tốt đẹp cho nhân dân Hà Tiên, đó cũng là một tục lệ tuy rất là mê tín nhưng vẫn có một truyền thống lâu đời, ngày nay dĩ nhiên là người ta không duy trì một tập tục như vậy, nghĩ cũng đáng tiếc…Ngày  xưa lễ « Đi Nghinh »,  « Tống gió » rất thịnh hành trong những thập niên 1960 – 1970, ngày nay không còn nữa.

Hiện nay chúng ta không thể gọi ngôi đình là đình Thần Thành Hoàng xã Mỹ Đức mà gọi tên là Đình ThầnThành Hoàng Hà Tiên, vì xã Mỹ Đức ngày nay không còn nữa, vị trí của ngôi đình là ở ngay phường Đông Hồ. Còn tên Mỹ Đức thì đã thành tên phường Mỹ Đức, để chỉ một địa danh ở Thạch Động.

Con đường ngay từ cổng đình dẫn ra phía mé sông tới đuòng Trần Hầu ngày nay được dành riêng cho ngôi đình. Người ta làm cổng đình rất to lớn ngay tại mé đường Trần Hầu để dẫn ngay từ đó vào tận ngôi đình. Hai bên hông đình ngày xưa còn thoáng rộng chỉ là những khoảng đất trống, ngày nay đã có những căn nhà gạch cao lớn cất che bớt khoảng không gian chung quanh đình, quang cảnh đã thay đổi nhiều so với những năm xưa…Dĩ nhiên ngày nay tại trung tâm Hà Tiên, bộ mặt thành phố đã thay đổi rất nhiều, nhà cửa, cao ốc, dinh thự được xây cất rất nhiều, làm cho bộ mặt thành phố trở nên tốt đẹp, phồn thịnh hơn ngày xưa, tuy nhiên với một tâm hồn hoài cỗ, mình cũng cảm thấy ngậm ngùi khi nhìn hình ảnh ngôi đình ngay nay, được sơn phết màu sắc xinh đẹp nhưng hình như quang cảnh tường nhà gạch cao ốc chật chội chung quanh ngôi đình đã làm cho hình ảnh xa xưa của một thời vang bóng đã đi vắng, ít nữa là đối với những người từng sinh sống rất nhiều năm chung quanh ngôi đình như trường họp của mình…Nhưng gia đình đã từng sinh sống chung quanh ngôi đình theo mình biết là gia đình bạn Trần Tuấn Kiệt, Trần Tuấn Khải, Trần Thanh Tuyên, gia đình mình Trần Văn Mãnh…

Paris, TVM viết xong ngày 23/03/2019 trong mùa cúng Kỳ Yên ở Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên

Con đường từ trước mặt ngôi đình xã Mỹ Đức, Hà Tiên hình chụp nhìn dẫn ra phía mé sông đường Trần Hầu, hai bên là mặt sau của những căn nhà dân trên hai con đường Bạch Đằng và Tô Châu trong những năm 1960. Hình TVM

Mặt chánh của ngôi đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên vào những năm 1980, các cánh cửa chánh đang đóng lại. Trong ảnh là đội thanh niên trẻ Hà Tiên hoạt động văn hóa, vẻ bích chương, biểu ngữ, vận động chiếu phim trong toàn huyện Hà Tiên. Hình: Nguyễn Hữu Tâm.

Thêm một chi tiết nầy do bạn Thái Hải Vân có thời gian làm việc trong Ban Bảo Vệ Di Tích Núi Bình San Hà Tiên cho biết: Sở dĩ trong tấm ảnh trên ta thấy trước cửa Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên mà lại có tấm bảng treo đề là Nhà Truyền Thống Huyện Hà Tiên là vì sau khi chiến tranh biên giới Tây Nam kết thúc, người ta dùng ngôi Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên làm Nhà Truyền Thống huyện Hà Tiên. Các dịp lễ cúng Kỳ Yên đều tạm dừng lại, ngôi đình chưa được khôi phục theo chức năng ngày xưa. Thời gian kế tiếp sau có bậc lão thành người Hà Tiên là Ông Phan Văn Thân (người Hà Tiên thường kêu theo quen thuộc là chú Ba Thân, có tiệm sản xuất đồ lưu niệm đồi mồi tại chợ Hà Tiên), đứng đầu Ban Bảo Vệ Di Tich Núi Bình San, vận động nhân dân, các nhà hảo tâm trong huyện, đóng góp xây dựng lại ngôi đình. Trước đó các bức hoành phi, các bộ liễn treo trên tường trong ngôi đình đã bị hư hại rất nhiều, trong đợt trùng tu nầy người ta đã thay thế vào bằng các bộ liễn mới được chế tạo bàng cây thốt nốt. Sau khi trùng tu mới mẻ lại, nhân dân Hà Tiên mới tiến hành tổ chức cúng lễ Kỳ Yên từ năm 1984 – 1985, và từ đó đến nay đình mới được hoạt động theo các dịp lễ cúng hàng năm.

Con đường trước ngôi đình Hà Tiên dẫn ra mé sông đường Trần Hầu, hình chụp từ đường Trần Hầu nhìn về phía mặt tiền của ngôi đình ở giữa hình. Năm 2000, con đường nầy đã được tráng xi măng.

Ngôi Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên với chiếc cổng được cất thêm sau nầy khoảng năm 1999. Hình: BuiThuyDaoNguyen, 2009

Ngôi Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên với chiếc cổng được cất thêm sau nầy khoảng năm 1999.

Con đường trước mặt Ngôi Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên khi chưa có hai bức tường ngăn phía sau hai dãy nhà hai bên. Hình TVM, 2012

Con đường trước mặt Ngôi Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên khi chưa có hai bức tường ngăn phía sau hai dãy nhà hai bên. Hình chụp từ đình nhìn ra mé sông đường Trần Hầu. Hình TVM, 2012

Con đường từ trước mặt ngôi đình Hà Tiên nhìn ra mé sông đường Trần Hầu, hai bên mặt nhà phía sau của nhân dân hai bên đường Bạch Đằng và Tô Châu đã có xây hai bức tường che lại. Hình: Alexander Busse, 2016

Con đường từ trước mặt ngôi đình Hà Tiên nhìn ra mé sông đường Trần Hầu, hai bên mặt nhà phía sau của nhân dân hai bên đường Bạch Đằng và Tô Châu đã có xây hai bức tường che lại. Hình: Alexander Busse, 2016

Chiếc kiệu rước sắc phong vào ngày cúng lễ Kỳ Yên đặt bên trong đình Hà Tiên. Hình: Alexander Busse, 2016

Mái ngói xưa Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên. Hình: Alexander Busse, 2016

Con đường từ trước mặt ngôi đình Hà Tiên nhìn ra mé sông đường Trần Hầu, hai bên mặt nhà phía sau của nhân dân hai bên đường Bạch Đằng và Tô Châu đã có xây hai bức tường che lại. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Cổng lớn được xây thêm gần đây ngay tại mặt đường Trần Hầu, nối liền bên phải là khách sạn Đại Tân xưa (khách sạn Đông Hồ, nay là nhà nuôi yến), bên trái là căn nhà xưa trử rượu đế của gia đình nhà bạn Tỹ Cao. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Từ phía trong cổng lớn ở mé đường Trần Hầu nhìn ra bờ sông Giang Thành. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Mặt tiền chánh của ngôi đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên, nhìn qua bên trái. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Mặt tiền chánh của ngôi đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên, nhìn ngay giữa. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Mặt tiền chánh của ngôi đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên, nhìn qua bên phải. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Chiếc kiệu rước sắc phong vào ngày cúng lễ Kỳ Yên đặt bên trong đình Hà Tiên. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Thiên Tỉnh (giếng Trời) bên trong ngôi đình Hà Tiên. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Các bài văn, thơ của các cụ xưa có tham gia trùng tu lần đầu tiên ngôi đình Hà Tiên (1888); trong đó có các bài thơ của cụ Nguyễn Thần Hiến. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Một trong những chiếc cột bên trong ngôi đình Hà Tiên. Hình: Tống Hoàng Thanh, 2019

Tái bút: Tác giả nhiệt tình cám ơn cháu Tống Hoàng Thanh đã vui lòng chụp và cung cấp nhiều bức hình mới của ngôi Đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên năm 2019.

Cùng quý đọc giả: Về ngôi đình Thần Thành Hoàng Hà Tiên, chúng ta có rất ít hình xưa về ngôi đình nầy, xin quý vị nếu còn có hình ảnh ngôi đình Hà Tiên ngày xưa (trong những năm 1960, 1970, 1980…) xin vui lòng chia sẻ để minh họa cho bài viết thêm phong phú, xin trân trọng cám ơn quý vị.

Về tập tục đoàn người « lên đồng » trong buổi đi nghinh tống gió ngày cúng lễ Kỳ Yên, cúng cô hồn ở Hà Tiên, mình đã quên hết danh xưng của các vị thần linh nhập vào người lên đồng, quý vị nào còn nhớ tên những vị thần nầy xin thông tin góp ý thêm nhé. (thí dụ: Thái Tử Na Tra, ông Huỳnh Kỳ,…)

Tác giả trân trọng cám ơn quý anh chị, bạn học Hà Tiên đã tham gia đóng góp ý kiến và cho biết thêm nhiều chi tiết thông tin rất hay, sau đó đã có bổ sung vào bài để bài viết thêm phần phong phú, phản ảnh đúng những điều xảy ra trong lễ hội ngày xưa. (Chị Dương Hồng Châu, chị Trần Lệ Hà, chị Nguyễn Thị Hoa, bạn Lê Phước Dương, bạn Nguyễn Thị Điệp, bạn Sáu Tăng, bạn Lý Tòng Hiếu, bạn Thái Hải Vân, bạn Nguyễn Hữu Tâm…)

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết. (TVM)

Publicités

Từ biệt Lưu Kim Nhan (Thủy Trang)

Thầy cô và các bạn thân mến, trưởng Blog « Quê Hương Và Niềm Nhớ », bạn Trang Lệ Thủy (ký bút hiệu Thủy Trang) vừa viết một bài để tưởng nhớ một người bạn cùng trường cùng lớp ngày xưa, đó là bạn Lưu Kim Nhan, Kim Nhan lại cũng vừa chia tay chúng ta để mãi mãi đi về cỏi vĩnh hằng…Nghĩ cũng lạ, vì ngày xưa khi mình còn học bậc Trung Học tại trường Trung Học Hà Tiên, có thể nói mình biết gần như tất cả các bạn học nam nữ (đa số là nữ…!!) cùng trường…Tuy vậy mà ngày nay khi nghe tên bạn Lưu Kim Nhan, là học sinh trung học Hà Tiên ngày xưa, mình lại hoàn toàn không biết bạn Kim Nhan nầy,…Vậy mà lớp của bạn Kim Nhan chỉ cách lớp của mình một lớp mà thôi,….Trong lớp của bạn Kim Nhan mình quen biết rất nhiều, hầu như gần hết cả lớp,…Trương Thanh Hào, Trương Thanh Hùng, Lâm Thị Lan, Hồ Thị Kim Hoàn, Trần Thị Phương Nhu,..v.;v…..kể ra đây không hết được,…nhưng quả thật là mình không biết bạn Lưu Kim Nhan, ngay từ lúc khi còn học cho đến bây giờ mình cũng không biết bạn Kim Nhan. Nhưng thôi, lúc trước không biết thì bây giờ xem như biết, qua sự thông báo của bạn bè cùng trường, nhất là bạn Lê Thị Việt Nga đã cho thông tin khá đầy đủ về Lưu Kim Nhan. Mình xin tóm tắt lại ở đây để cho thầy cô và các bạn biết rỏ nhé,…

« Lưu Kim Nhan: Lưu Kim Nhan bà con bạn dì với Lê Thị Việt Nga. Ngày xưa nhà của Kim Nhan ở đường Chi Lăng, Hà Tiên. Kim Nhan là con của nhà tiệm vàng Kim Quang ở Hà Tiên. Lúc học lớp đệ thất trường Trung Học Hà Tiên, Kim Nhan học chung lớp với Trương Thanh Hùng, Trần Quý Phụng, ..v..v…Khi gia đình Kim Nhan dọn về Châu Đốc thì Kim Nhan vẫn ở lại Hà Tiên tiếp tục học, và ở nhà thầy Hứa Văn Vàng (Kim Nhan cũng là cháu của thầy Hứa Văn Vàng). Bạn Lưu Kim Nhan mất ngày 29/10/2018 nhằm ngày 21 tháng chín, năm Mậu Tuất, âm lịch, an táng tại Châu Đốc ».

Chân dung Lưu Kim Nhan

Và sau đây xin mời thầy cô và các bạn đọc bài của bạn Thủy Trang, một người bạn cùng lớp với Lưu Kim Nhan, kể lại những kỷ niệm vui thời đi học, kể lại để thương tiếc, nhớ nhung một người bạn, một thời mà bây giờ ta chỉ có thể đặt tên là « ngày xưa »….và chỉ có thể sống trong tâm tưởng, trong ký ức vì những « ngày xưa » đó đã trôi qua không bao giờ trở lại nữa, có chăng là trong những dòng chữ, câu văn trong câu chuyện mà Thủy kể lại cho chúng ta qua bài viết sau đây…Thay mặt những cây bút quen thuộc và quý đọc giả của Blog « Trung Học Hà Tiên Xưa » xin chân thành cám ơn bạn Thủy đã có tấm lòng ưu ái cho phép Blog của chúng ta được đăng lại bài viết nầy, bài viết đã được lên khuôn trên Blog « Quê Hương Và Niềm Nhớ » ngày 12/01/2019 gần đây.  (TVM )

Biết tìm đâu ngày xưa bây giờ…

Chỉ trong môt thời gian ngắn ngủi chừng vài tháng thôi, mà cả ba người bạn học cũ cùng lớp, cùng chung mái trường Trung học Hà Tiên xưa với tôi đã vĩnh viễn ra đi, trong đó có Lưu Kim Nhan, người bạn gái duyên dáng, thích nghich ngợm nhưng lại rất dễ thương.

Tuy học cùng lớp với nhau nhưng Kim Nhan, Trần Quý Phụng, Mai Thị Hạt, Trần Thị Phương Nhu lớn hơn tôi về mặt biết “yêu” rất sớm. Trong lúc tôi còn là cô trưởng lớp chỉ biết quậy phá, thì các bạn ấy đã biết yêu và đã có bạn trai rồi. Bạn trai của Nhan có cái tên rất oai phong và dễ sợ lắm, anh tên “Dần”. Anh Dần học trên Nhan ba hay bốn lớp. Bọn chúng tôi hay gọi đùa anh là “Cọp”. Mỗi lần thấy anh đến tìm Nhan là cả nhóm “quậy” chúng tôi hò reo inh ỏi, nhất là Thanh Tuyên, Dương Hà và Ngọc Lê: “Nhan ơi! Cọp đến tìm bạn nè”. Vậy rồi cả nhóm chúng tôi cười ầm lên. Nhan cũng chẳng chịu thua, cô tỉnh queo và còn ùa theo chúng tôi nữa, làm cho anh chàng “Cọp” sợ hải, chạy luôn.

Ngoài câu chuyện tình lý thú đó, Lưu Kim Nhan còn để lại cho chúng tôi một kỷ niệm không thể nào quên được. Tôi còn nhớ, khi lớp chúng tôi có những giờ học vào buổi trưa. Trong lúc cả lớp đang im lìm nghe thầy giảng bài và giọng nói của thầy cứ nhè nhẹ, êm êm. Ôi, sao mà buồn ngủ chi lạ, chúng tôi đang mơ mơ, màng màng thiu thỉu…ngủ thì văng vẳng bên tai có tiếng đàn “dây thun” do Nhan tự chế, dường như cô lấy vài sợi dây thun cột vào hai cây viết, rồi dùng ngón tay khảy nhẹ vào dây thun như người ta khảy đàn vậy. Tiếng đàn nghe sao mà chói tai kỳ lạ, thêm vào tiếng hát “kinh hoàng” của Lưu Kim Nhan cất lên rằng: “Má ơi con muốn chồng, ba má tính làm sao…” làm cho cả bọn chúng tôi giật mình tỉnh giấc và không sao nhịn cười được. May mắn mà thầy không biết được việc này.

Bây giờ biết tìm đâu tiếng hát ngây ngô, dại khờ của một thời để nhớ hở Nhan. Người nhạc sĩ kiêm ca sỉ đầy sáng tạo, phá phách và dễ thương này đã rời xa sân khấu “học trò” rồi và đã bỏ lại bao nhiêu khán giả “bạn bè”  một đời tiếc nhớ.

Nói lời từ biệt với Nhan sao nước mắt mình rưng rưng. Ôi!  nhớ sao là nhớ người bạn ngày xưa…của tôi.

Thủy Trang

Tác giả bài viết Trang Lệ Thủy

Tái bút: sau đây là liên kết qua bài viết của bạn Thủy Trang trên Blog « Quê Hương Và Niềm Nhớ »

https://quehuongvaniemnho.com/2019/01/12/tu-biet-luu-kim-nhan/

Dưới đây là một số hình ảnh các bạn học cùng lớp với tác giả bài viết Trang Lệ Thủy, dĩ nhiên là mình không thể đưa đủ hết các bạn trong lớp của Thủy, các bạn nào có hình chụp theo nhóm bạn trong cùng lớp xin chia sẻ, mình sẽ bổ túc thêm nhé, xin cám ơn tất cả.

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Phước An, Phạm Minh Tuyến, Tiền Thiên Lộc

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trịnh Xuân Tài, Nguyễn Ngọc Lê, Trần Thanh Tuyên

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Nguyễn Ngọc Lê, Trần Thanh Tuyên, Nguyễn Thúy Vân

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Nguyễn Thúy Vân, Phạm Thúy Phượng

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Nhanh, Trần Phước An

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Nguyễn Thúy Vân, ? , Trần Yến Phượng, Lâm Xuân Mỹ và Phạm Thúy Phượng

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Nhanh, Hà Mỹ Oanh

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Phương Nhu, Trương Thanh Hào, Lâm Thị Lan

Hình ảnh tác giả bài viết và bạn cùng lớp: Trang Lệ Thủy, Trương Thanh Hào, Hồ Thị Kim Hoàn

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Phương Nhu, Lâm Thị Lan, Hà Mỹ Oanh

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Phương Nhu, Lâm Thị Lan, Phạm Thúy Phượng, Trần Văn Quận

Hình ảnh: Lê Thị Việt Nga, Trang Lệ Thủy, Hà Mỹ Oanh, Lâm Thị Lan, Trần Thị Phương Nhu, Hồ Thị Kim Hoàn, Trương Thanh Hào…

 

Giới thiệu Lâm Xuân Mỹ

Thầy cô và các bạn thân mến, thỉnh thoảng nhìn lại trang « Bạn Học Cùng Trường » mình thấy bài viết cũng rất phong phú, một phần do chính mình nhớ và viết ra, một phần nhờ sự đóng góp của các bạn nên mục nầy cũng đã giới thiệu được gần 30 bạn rồi…Tuy nhiên số bạn học cùng trường mà mình quen biết thì còn rất nhiều,…kể ra cũng phải hàng trăm bạn, nhưng vì mình vẫn theo một tiêu chuẩn là cố gắng có một vài tấm hình của người bạn được giới thiệu (hình xưa càng tốt) và có chuyện để kể lại hay có vài liên hệ ngày xưa đến người bạn được giới thiệu để mình có chất liệu viết bài đưa lên trên mục « Bạn Học Cùng Trường »,..Do đó mình mong mỏi quý Thầy Cô và các bạn đã học qua dưới mái trường Trung Học Hà Tiên ngày xưa cố gắng giúp và đóng góp bài vở giới thiệu về một vài người bạn cùng trường cùng lớp ngày xưa để mục nầy thêm phong phú và ngày càng đầy đủ.

Nhìn vào danh sách « Bạn Học Cùng Trường » mình thấy quả không thiếu các người đẹp của trường Trung Học Hà Tiên thời xưa,…nay xin được giới thiệu một người bạn học cùng trường, một nữ sinh cũng thuộc vào dạng « người đẹp » Trung Học Hà Tiên, quý phái và rất dể mến,….Thầy cô và các bạn đã đoán ra ai rồi vì mình lở viết ra tên trong tựa bài rồi,….Xin giới thiệu đó là người bạn mang tên: Lâm Xuân Mỹ…

Lâm Xuân Mỹ là con gái trong một gia đình kỳ cựu và có tên tuổi ở Hà Tiên. Nhà Xuân Mỹ ở đường Lam Sơn, đối diện xéo xéo với nhà Cô Lý Ánh Nguyệt. Phía bên phải hiên nhà của Xuân Mỹ là một khoảng trống rất tiện lợi cho công việc nhà như chuẩn bị làm bếp, giặt giũ quần áo…… Mình cũng thỉnh thoảng có đến chơi nhà Xuân Mỹ vì chị của Xuân Mỹ là chị Lâm Xuân Cúc học chung lớp với mình suốt bậc Trung Học ở Hà Tiên. Anh của Xuân Mỹ là anh Lâm Hữu Dư cũng là cựu học sinh Trung Học Hà Tiên và mình cũng thường tiếp xúc vói anh khi anh qua nhà bạn Lý Cảnh Tiên chơi. Phu nhân của anh Lâm Hữu Dư là bạn Lê Mai Hoa cũng là bạn học cùng lớp với mình, tóm lại vì cùng là người Hà Tiên cả nên cuối cùng mối liên hệ bạn bè cũng được thắt chặc thêm qua các mối liên hệ gia đình…

Mình còn nhớ một chuyện rất vui nhưng vẫn còn bán tín bán nghi vì đã lâu rồi không biết mình có nghĩ đúng không…Lúc còn trẻ nhỏ, vì mình thường đến chơi nhà bạn là Lý Mạnh Thường nên khi gia đình của Xuân Mỹ có việc vui là: ngày làm đám nói cho người chị thứ Chín của Xuân Mỹ (chị Chín Lâm Xuân Hương), đám nói với một ông sĩ quan Hải Quân thời đó (Ông tên là Tú), vì ông không phải là người Hà Tiên nên ông thuê một phòng trong khách sạn ở Hà Tiên và gia đình Xuân Mỹ chọn một vài em trai (tiêu chuẩn là ăn mặt sạch sẽ, bảnh bao, dáng người dể xem…) để tiếp bên đàng trai bưng các mâm hoa quả trầu cao đến nhà chị Chín (nhà Xuân Mỹ) để xin hỏi cưới chị Chín. Lúc đó hình như là nhà Mạnh Thường giới thiệu hai anh em mình vào nhóm bưng mâm bên đàng trai nầy nên mình có bưng mâm theo đàn trai đến nhà Xuân Mỹ đó, mình nhớ ra như vậy vì thời gian là rất xa xưa rồi không biết có đúng không,…Có điều chắc chắn là mình nhớ có lần mình bưng mâm giúp cho bên đàng trai như vậy…

Bây giờ viết về Xuân Mỹ,…Lâm Xuân Mỹ ngày xưa là một trong những người nữ sinh đẹp của Hà Tiên,…Theo mình nhận xét (những nhận xét nầy là đã có từ xưa khi quen biết Xuân Mỹ với tư cách bạn học cùng trường) Xuân Mỹ có một vẻ đẹp rất cao sang, quý phái và lúc nào sự cao sang quý phái đó cũng được Xuân Mỹ thể hiện qua dáng đi, cách nói chuyện và cách giao tế với mọi người chung quanh…Đó là những nhận xét thật sự của mình chứ không phải ca tụng qua loa bề ngoài…Một trong những yếu tố chứng minh là ngày xưa Xuân Mỹ được rất nhiều bạn nam trong trường chú ý, không chỉ những bạn nam của trường Trung Học Hà Tiên mà còn các vị sí quan Hải Quân thời đó đóng quân ở An Thới, thường ghé tàu vào Hà Tiên chơi và cũng muốn được sự chú ý của Xuân Mỹ…Dí nhiên là trong thời đó mình không biết Xuân Mỹ nghĩ trong đầu óc như thế nào, vì mình không biết rỏ thời đó Xuân Mỹ có « bạn trai » là ai hay không, có lẻ vì là con gái trong một gia đình kỳ cựu nên Xuân Mỹ rất giữ gìn ý tứ và không biểu lộ ra ngoài cho người ta nhận xét các sự liên hệ của mình…Đó là một cá tính rất tốt đẹp và càng làm tăng thêm giá trị của một người con gái vốn đã đẹp về vóc dáng, gương mặt mà lại càng làm đẹp thêm cho cả bản thân…

Lâm Xuân Mỹ

Lâm Xuân Mỹ học chung lớp với các bạn Hà Mỹ Oanh, Lâm Thị Lan, Trần Thị Phương Nhu, Hồ Thị Kim Hoàn, Trương Thanh Hào, Trường Thanh Hùng. Xuân Mỹ thường kết bạn thân với các bạn: Nguyễn Ngọc Lê, Dương Thị Diễm Hà, Trang Lệ Thủy, Trần Thanh Tuyên,…Lâm Xuân Mỹ học sau mình một lớp (tức là vào niên khóa 1965-1966 mình học lớp Đệ Lục tức lớp 7  thì Xuân Mỹ học lớp Đệ Thất tức lớp 6). Theo như lời các bạn cùng lớp thì Lâm Xuân Mỹ học rất giỏi, trong lớp rất ngoan, hiền và nhất là rất dể thương…(nhưng cũng nói thêm cho các bạn trai thời đó là thương « không dể » đâu nhé,…vì là người đẹp nên có lẻ tiêu chuẩn lựa chọn rất cao…ngay cả mình thời đó nếu có nộp đơn thì chắc lọt sổ ngay rồi…!!)

Thắm thoát thời gian trôi qua, mình đi xa tiếp tục sự nghiệp học trò và sau đó ra trường cũng tiếp tục sự nghiệp thầy giáo, mình không biết tin nhiều về các bạn học nói chung còn ở lại Hà Tiên, và Xuân Mỹ nói riêng…Sau nầy hơn mấy chục năm trôi qua nhờ có đường dây bạn bè qua fb, mình biết được Xuân Mỹ lập gia đình với một người đồng nghiệp cũng trong ngành giáo chức, phu quân của Xuân Mỹ là người gốc Cần Thơ nên gia đình có lúc sống ở Cần Thơ và hai vợ chồng có được hai cô con gái rất xinh đẹp và rất có tài năng trong văn chương nghệ thuật, thật là một điều rất tốt đẹp…

Hiện nay Xuân Mỹ đã không còn ở trong căn nhà cố cựu ngày xưa ở đường Lam Sơn. Hiện Xuân Mỹ ở trong một căn nhà được xem như là một trong những căn nhà xinh đẹp của Hà Tiên, đó là căn nhà ở đường Chi Lăng, trong nhà trang hoàng rất đẹp theo kiểu cổ kính có rất nhiều tác phẩm sơn mài xưa, phía ngoài thì có nhiều chậu hoa rất xinh đẹp. Xuân Mỹ sống với những kỷ niệm vì phu quân của Xuân Mỹ không may đã mất vì bệnh…Để kết thúc phần viết về một người bạn cùng trường năm xưa, mình mong và chúc cho Lâm Xuân Mỹ luôn được an lành, vui khỏe với hai cô con gái tuyệt vời, mong rằng đó chính là hạnh phúc thật sự cho Xuân Mỹ…(TVM 05/2018)

Nét đẹp học trò của Lâm Xuân Mỹ trong những năm nữ sinh Trung Học Hà Tiên

LamXuanMy_Classe1

Lâm Xuân Mỹ (giữa) trong niên khóa 1970-1971 lớp 11A Trung Học Hà Tiên

Lâm Xuân Mỹ (giữa) với các bạn cùng lớp Trung Học Hà Tiên

Một màn múa trong đó có Lâm Xuân Mỹ tham dự (có lẻ ở giữa)..

Hà Mỹ Oanh và Lâm Xuân Mỹ lúc học lớp Đệ Nhứt 1971-1972 Rạch Giá (hai cô gái vừa giản dị trong chiếc áo trắng quần đen vừa duyên dáng và rất xinh tươi của lứa tuổi đôi mươi…)

Lâm Xuân Mỹ trong vóc dáng rất tự nhiên và thanh tao

FamilleLamXuanMy_HaTien_1985

Vợ chồng Lâm Xuân Mỹ và con gái đầu lòng (Hòn Phụ Tử Hà Tiên 1985)Lâm Xuân Mỹ

Lâm Xuân Mỹ (nét sang trọng trước Mũi Nai Hà Tiên)

Lâm Xuân Mỹ, bà mẹ trẻ và cô con gái xinh…

Lâm Xuân Mỹ ngày nay, vẫn giữ nét thanh lịch, quý pháiTrái qua phải: Nguyễn Thúy Vân, ? , Trần Yến Phượng, Lâm Xuân Mỹ và Phạm Thúy Phượng

Lâm Xuân Mỹ cùng cô con gái đầu lòng Minh Thư..

Căn nhà xinh đẹp của gia đình Lâm Xuân Mỹ hiện nay ở đường Chi Lăng Hà Tiên

Lâm Xuân Mỹ cùng các bạn học cùng lớp: Nguyễn Thúy Vân, Trịnh Xuân Tài, Hà Mỹ Oanh, Trần Thanh Tuyên, Lâm Thị Lan, Trần Thị Phương Nhu,..v..v.. (Hà Tiên)

Hình ảnh: Lâm Xuân Mỹ, Hà Mỹ Oanh. (Thành thật cám ơn Xuân Mỹ, Lâm Thị Lan và Mỹ Oanh đã vui vẻ đóng góp hình ảnh, góp ý cho bài viết nầy được phong phú.)

Từ hai khung cửa sổ…(Trang Lệ Thủy)

Thầy cô và các bạn thân mến, trong một bài viết trước, trưởng lớp « Đệ Tứ Quốc Tế » của chúng ta đã kể một câu chuyện về « quậy » trong giờ thầy Nguyễn Văn Út…, tiếp tục truyền thống của giới học trò, giới mà giải đồng đội đã lãnh được « huy chương đồng » (vì các giải « huy chương vàng » và « huy chương bạc » thì Quỷ và Ma đã chiếm rồi…!!), hôm nay bạn Trang Lệ Thủy sẽ kể cho chúng ta một câu chuyện vui và cũng có tính chất « quậy » trong đó….Qua bài kể trước chúng ta đã phải đưa ta giở nón chào thành tích của nhóm Đệ Tứ Quốc Tế, hôm nay thầy cô và các bạn cũng sẽ tiếp tục giở nón chào thêm một thành tích mới nữa,…và có lẻ sẽ còn tiếp tục cho chúng ta giở nón chào đến mỏi cả tay…Tuy nhiên, cũng như Lệ Thủy và cả lớp thường kết luận, mọi việc « quậy » đều có một kết thúc vui, có tính chất xây dựng, vì sau cùng thì cả lớp đều biết cái sai trái trong sự vui quậy của mình và đã được quý thầy cô thông cảm và vui vẻ tha thứ cho tất cả…Đó là một điều rất tốt và rất đáng ngưởng mộ cho các bạn chúng ta, mong rằng tuổi trẻ của thời đi học, áo trắng học trò vẫn còn sống mãi trong tâm hồn các bạn chúng ta qua những mẫu chuyện vui nho nhỏ, lúc nào cũng hấp dẩn, gay cấn khi lúc vào đầu chuyện và phần kết thúc thì luôn luôn tốt đẹp, đưa đến sự đồng cảm và hài hòa giữa mọi nhân vật trong câu chuyện. Cuối cùng thì như bạn Lệ Thủy đã viết, đến bao giờ thì sự phá phách, chọc quậy quý thầy cô đó mới ngừng nghỉ ?? Mình nghĩ rằng chừng nào các bạn mình còn mang chiếc áo trắng học trò thì sự hoạt náo đó vẫn còn tiếp tục vì đó là một tinh chất đã pha trong giòng máu và chạy trong huyết quản của các bạn chúng ta…Quậy phá, trêu chọc để cười vui, rồi để nhận lỗi và để được tỉnh ngộ và để được tha thứ, bao dung và hòa nhã, có phải đáng được dể thương không quý thầy cô và các bạn. (Trần Văn Mãnh viết lời dẫn).

Từ hai khung cửa sổ…

Trang Lệ Thũy, cô trưởng lớp đáng nhớ của lớp Đệ Tứ Quốc Tế trường Trung Học Hà Tiên

Vâng, câu chuyện được bắt đầu từ hai khung cửa sổ của lớp Đệ Tứ Quốc Tế, trường Trung Học Hà Tiên, năm 1968-1969. Mời các bạn vào thăm lớp chúng tôi và theo dõi xem chuyện gì đã xảy ra nhé!
Lớp học của chúng tôi có vị trí rất tiện lợi là nằm sát bên đường (đường Mạc Tử Hoàng), có thể từ hai khung cửa sổ, nhìn ra những sinh họat bên ngoài: xe cộ, người qua lại…và đặc biệt nhất là lớp của chúng tôi lại đối diện với một lớp học của trường Tiểu Học Hà Tiên, lớp học đó cũng có hai khung cửa sổ.
Một ngày …như mọi ngày, chẳng có chuyện gì vui. Trưởng lớp quậy buâng khuâng nhìn qua cửa sổ và thấy một vị thầy nào đó, đang chăm chú viết bài trên bảng đen. Hiếu kỳ cô hỏi một người bạn cùng lớp: “Không biết thầy ấy tên gì nhỉ?” Thầy tên Minh, người bạn ấy trả lời. Có một người bạn khác chen vào và nói tiếp, ở nhà thầy còn có tên gọi là Mầm.

Thế là cô nghĩ ngay ra một câu ‎chuyện để chọc phá Thầy Minh và kêu gọi các bạn bè nữ cùng tham dự.
Từ khung cửa số thứ nhất cô và một số bạn bè gọi lớn : MINH
Và từ khung cửa sổ thứ hai, các bạn khác gọi lớn : MẦM
Gọi xong, tất cả đều núp xuống dưới cửa sổ để thầy Minh đừng trông thấy mặt.
Thầy Minh chỉ nghe tiếng gọi tên mình và tên ở nhà của mình, inh ỏi… trong lúc mình đang viết bài trên bảng, mà chẳng nhìn thấy ai. Chỉ biết tiếng gọi ấy, phát ra từ một nhóm nữ sinh và từ hai khung cửa sổ đối diện với lớp dạy của mình.
Còn bọn chúng tôi, sau khi gọi xong tên thầy, Minh và Mầm thì cười lăn ra như chưa bao giờ được cười…

Thầy Minh cũng rất nhẫn nại, thầy lại tiếp tục dạy học và viết bài trên bảng, còn bọn chúng tôi “Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò” vẫn tiếp tục quấy phá, gọi tên thầy.

Cuối giờ, thầy Giám Thị đến lớp chúng tôi và ra lệnh cho những ai “Gọi tên thầy Minh” trong giờ dạy của thầy đến gặp ông ở văn phòng gấp!

“Thôi rồi, tai họa lại đến nữa rồi” Trưởng lớp quậy thở dài não nuột.

Cái ngày “buồn thiu” lại đến rất nhanh, chúng tôi đứng xếp hàng trước lớp học của thầy Minh, đứng đầu cũng là Trưởng lớp quậy: Lệ Thủy rồi Dương Hà , Mai thị Hạt, Thanh Tuyên, Ngọc Lê…dưới sự hướng dẫn của thầy Giám Thị.
Tôi đứng ra đại diện cho các bạn để nói lời xin lỗi với thầy Minh về sự phá phách quá đáng của chúng tôi và kính xin thầy tha lỗi.

Thầy Minh vui vẽ nhận lời và hy vọng từ nay các cô để cho tôi được bình yên.

Tấm lòng vị tha của thầy đã để lại trong lòng tôi sự yêu kính bao la, cũng như niềm hối hận vô bờ.
Từ hôm đó, hai khung cửa sổ đã khép lại, cũng như tiếng gọi tên thầy Minh cũng vĩnh viễn không còn.

Chúng tôi đã trở lại lớp học với một tinh thần mới: “bao dung và hòa nhã”.

Nhưng cho đến bao giờ “học trò mới ngừng phá phách..” để có thể mang lại sự bình thản và thoải mái cho các thầy, cô đây? Vì phá phách đã hòa trong máu của những ai là học trò rồi, chỉ là sự phá phách đó …đôi lúc cũng dễ thương và đáng được tha thứ! Thưa với các thầy, cô.

Trang Lệ Thủy

Tháng hai, 2018

Cô Tiền Ngọc Thanh và Trang Lệ Thủy trong một buổi họp mặt ở Trung Tâm Việt Ngữ nam Californie (2018)

Hình ảnh: Trang Lệ Thủy, Cô Tiền Ngọc Thanh

Kẹo Thầy ! (Giá Khê Trương Thanh Hùng)

Thầy cô và các bạn thân mến, có một thời ở Trường Trung Học Công Lập Hà Tiên của chúng ta, hình như là truyền thống, vào những ngày cận Tết như những ngày hôm nay, lớp học rất vui vì học thì ít mà chơi thì nhiều…Thật vậy vào những ngày cuối năm cận tết, học trò có chứng « đòi kẹo » mặc dù tuổi đời đã qua rồi cái thuở « ngậm kẹo »…Muốn « đòi kẹo » cũng không phải dể, phải « đấu tranh » dử dội mới được đó thầy cô và các bạn ạ…Mà đấu tranh như thế nào, chỉ cần có cái « họng » thật to để kêu gào lên hai tiếng « KẸO THẦY » (dỉ nhiên là nếu giờ học của cô thì phải kêu to « KẸO CÔ »..!! Có lúc gặp thầy hơi dể tánh thì đạt được kết quả nhanh chóng, nhưng thường thì quý thầy để cho chúng ta kêu gào thảm thiết, kêu đến muốn khàn cả cổ họng mới đồng ý cho tiền và trong lớp cử một hai bạn chạy xe nhanh ra chợ mua kẹo và nhân tiện đem đàn trống đến trường để ca hát giúp vui trong lúc ăn kẹo…Lớp nào cũng vậy, đó là truyền thống, nhưng đặc biệt là lớp của bạn Trương Thanh Hùng có cái may mắn là các bạn nam không cần « làm việc » nhiều vì có một đội nữ « xung phong » chuyên ngành « đòi kẹo » rất hiệu lực, theo như bạn Hùng kể lại thì đội nữ đó cũng khá đông và trưởng đội không ai khác hơn là cây bút thơ văn rất nỗi tiếng của Blog chúng ta, đó là bạn Trang Lệ Thủy…Vậy mời thầy cô và các bạn theo dỏi quá trình « đòi kẹo » của lớp bạn Trương Thanh Hùng nhé…(Viết lời nhập: Trần Văn Mãnh)

KẸO THẦY

Khi nói “Nhất quỉ nhì ma, thứ ba học trò”, chúng ta hay nghĩ rằng đó là những học sinh nam, nhưng thực ra thì các bạn nữ cũng chẳng hề thua kém. Xin kể về một số bạn nữ trong lớp tôi (Đệ thất năm học 1965-1966 đến lớp 11 năm học 1970-1971 trường Trung Học Hà Tiên) để chứng minh đây là chuyện có thật.

Trương Thanh Hùng lúc lứa tuổi còn « đòi kẹo » ở trường…

Tôi không nhớ rõ trong lớp mình hồi đệ thất có bao nhiêu bạn nam, bao nhiêu bạn nữ, nhưng những gương mặt nữ trong lớp còn để lại ấn tượng trong tôi khá đậm là Trang Lệ Thủy, Trịnh Xuân Tài, Nguyễn Ngọc Lê, Nguyễn Thúy Vân, Trần Yến Phượng, Phạm Thúy Phượng, Lâm Thị Lan, Dương Hà, Trần Thanh Tuyên, chị Mai (Nhà ở góc đường Chi Lăng-Phương Thành), Trần thị Phương Nhu, Châu Ngọc Mỹ, Lâm Xuân Mỹ, Hồ Thị Kim Hoàn. . . Trong đó có những bạn rất hiền lành, mà điển hình là Phạm Thúy Phượng và có một nhóm “quậy” tưng bừng, đứng đầu là Trang Lệ Thủy.

Trang Lệ Thủy, trưởng nhóm « quậy » của lớp Trương Thanh Hùng…!!

Đến năm học lớp 10 thì hầu hết các bạn đều chững chạc vì tự thấy mình đã là “người lớn”, đồng thời phải lo học để qua năm sau thi tú tài. Còn những năm trước đó thì khỏi nói, ít có “em” nào không quậy.

Có một chuyện mà tôi không thể quên được, đó là chuyện “đòi kẹo” vào cuối năm. Không biết các lớp khác có không, nhưng riêng lớp tôi thì năm nào cũng vậy, cứ vào những buổi học cuối cùng trước khi nghỉ tết thì cả lớp nhao nhao đòi thầy cô phải cho tiền mua kẹo, thường thì thầy cô cho khoảng 100, 200 đồng đi mua kẹo về chia nhau ăn rồi ca hát. Nếu thầy cô không cho hoặc chậm cho thì cả lớp cùng hò “Kẹo thầy, kẹo thầy. . . Thầy kẹo, kẹo thầy. . .”. Không hiểu sao các bạn nam của chúng tôi dù phá phách cũng rất dữ, nhưng trong chuyện này lại hiền. Người lĩnh xướng chuyện đòi kẹo chính là chị Trang Lệ Thủy bởi chị là trưởng lớp. Có những bạn ủng hộ hết sức nhiệt tình là Dương Hà, Ngọc Lê. . . Khi chị Lệ Thủy cất tiếng “kẹo thầy” thì cả lớp cùng hưởng ứng đến khi nào thầy cô cho mới thôi.

Lớp học của Trương Thanh Hùng, niên khóa 1968-1969, lớp được mệnh danh là « Đệ Tứ Quốc Tế »…(Trường Trung Học Hà Tiên)

Sau khi mua kẹo về thì phát động phong trào văn nghệ, nhóm “tam ca” của chị Thủy gồm chị Thủy, Dương Hà và một chị nữa (mà tôi không nhớ là ai) bắt đầu bằng bài ca “Con sáo về quê”, các chị đồng thanh hát “Con sáo, con sáo về quê/ Về quê, về quê ăn tết/ Thịt kho dưa giá, bánh mì phô mai. . .”. Chỉ bấy nhiêu thôi mà cứ lặp đi, lặp lại cùng với tiếng cười rộn vang. Sau đó, Dương Hà thường hát bài “Rừng lá thấp” rồi mới đến các bạn khác.

Dương Diễm Hà hay ca bài « Rừng Lá Thấp », bạn cùng lớp Trương Thanh Hùng

Ôi! Nhớ sao những ngày hết sức trong sáng của tuổi học trò ở ngôi trường Trung học Hà Tiên.

Nhưng trong chuyện này cũng có gặp phải vấp váp, xin kể ra đây để các bạn hồi tưởng, chứ rút kinh nghiệm thì không được rồi.

Tôi nhớ vào năm học đệ tứ, vào giờ học của Thầy Út, có lẽ thầy sợ không kịp chương trình nên thầy đã không cho kẹo mà cứ dạy tiếp. Chị Thủy cũng lĩnh xướng đòi kẹo không để cho thầy dạy. Được một lúc, Thầy bực quá, tôi nhớ thầy giận đến đỏ mặt móc ra 200 đồng cho rồi bước ra khỏi lớp. Chuyện này làm cho tôi cứ áy náy mãi. Nhưng có lẽ ở tuổi học trò vô tư quá nên tất cả lớp cũng đều chia kẹo rồi ca hát như không có chuyện gì xảy ra vậy.

Thầy Nguyễn Văn Út dạy Trung Học Hà Tiên ngày xưa trong những năm 1960-1970

Không biết bây giờ thầy Út (Nguyễn Văn Út) đang ở đâu? Nếu Thầy đọc được chuyện này, xin Thầy cho phép em thay mặt các bạn gởi đến Thầy một lời xin lỗi và xin thầy bỏ qua cho hành động nông nổi của tụi em.

Tác giả bài viết: Giá Khê Trương Thanh Hùng (22/11/2017)

 

 

 

 

 

 

Hình ảnh: Trần Văn Mãnh, Hồ Thị Kim Hoàn, Trương Thanh Hùng, Dương Phương Hà

Lâm Lan và Phương Nhu trở về thăm quê hương Hà Tiên

Lâm Lan và Phương Nhu trở về thăm quê hương Hà Tiên

Xe chạy bon bon trên con đường trải nhựa, gió mát lồng lộng từ biển thổi vào,  một bên là biển xanh trong vắt, còn một bên là núi trùng trùng điệp điệp môt màu xanh mát. Xe đưa hai chúng tôi về vùng đất Phương Thành.  

Dừng chân trên bến Phương Thành
Thuyền ai thấp thoáng ẩn mờ trong sương
Trở về phố biển thân thương
Xuân vui về đến phố phường thân yêu…

tuong_maccuuTượng ông Mạc Cửu sừng sững ở vùng đất Hà Tiên khi chúng ta sắp vào thị trấn Hà Tiên.

Muốn vào xứ thơ chúng ta phải qua một con cầu đi qua cửa biển Hà Tiên lộng gió.

cau_tochauCầu Tô Châu là cửa ngỏ vào đất Hà Tiên

Bây giờ Lan và Nhu được đi thăm các bạn hiền lớp11/A và cảnh xưa rồi các bạn ui!

Một chuyến du xuân gặp bạn hiền
Trở về quê cũ đất Hà Tiên
Tình nào đẹp mãi tình bằng hữu
Chia sẻ cùng nhau mọi nảo phiền
Gần xa ngăn cách nào đâu xá
Bè bạn cùng nhau kết mọi miền..

Hình ảnh của các bạn lớp 11/A Trung Học Hà Tiên của chúng tôi gặp nhau vào ngày mùng 5 tết 2016.

hopban_11a

Hà Mỹ Oanh, Lâm Xuân Mỹ, Phạm Thúy Phượng, Trần Thị Phương Nhu, Lâm Thi Lan, Trịnh Xuân Tài, Nguyễn Thúy Vân, Nguyễn Ngọc Lê, Trần Thanh Tuyên, Trần Bình Quận

Lan và Nhu đón bình minh ở một thắng cảnh của Hà Tiên, đó là Ao Sen kề bên lăng Mạc Cửu và ngọn núi Lăng.

aosenTrần Thị Phương Nhu trước Ao Sen Hà Tiên

Chiều Lan và Nhu ngắm tượng các nàng Tiên trên bến Trần Hầu. Bên kia sông là núi Tô Châu.

Trăng ơi! Xin chớ đi đâu
Dừng chân ngắm cảnh Tô Châu Tiên về.
Tiên về người ngắm say mê
Cảnh Tiên chợt nhớ mình về Hà Tiên.

cacnangtienCác nàng Tiên của bến Trần Hầu Hà Tiên

Sáng hôm sau Lan và Nhu đi lang thang đường phố dọc theo dòng sông đến đầm Đông Hồ xem cảnh bình minh an lành của xứ thơ.

Trời bao la, biển bao la
Đông Hồ lặng gió hai ta ngắm nhìn
Dang tay ôm ánh bình minh
Mây trời lồng lộng đưa tình nước xanh.

binhminh_donghoBình minh trên Đông Hồ Hà Tiên

Cuối cùng 3 chúng tôi (có thêm bạn Mỹ Oanh đến với Lan, Nhu) dừng chân ở công viên nước khu vui chơi ở Hà Tiên.

phuongnhu_lamlan_myoanhTrần Thị Phương Nhu, Lâm Thị Lan và Hà Mỹ Oanh

Lan Nhu một chuyến mộng mơ
Giờ đây tạm biệt xứ thơ bạn hiền
Xa rồi tiếng nói cô miên
Trở về phố nội niềm riêng mỗi ngày
Mong rằng có dịp trùng lai
Bạn bè xin gởi một bài viết nhanh… !!

                                  Người tường thuật: Trần Thị Phương Nhu

Hình ảnh: Lâm Lan, Trần Thị Phương Nhu, Hà Mỹ Oanh,  Internet