Ao Sen trước lăng Mạc Cửu qua các giai đoạn thời gian (Hà Tiên)

Thầy cô và các bạn thân mến, nói đến lăng Mạc Cửu thì ta không thể không nói tới ba cái ao sen nằm trước ngôi đền thờ các vị công thần họ Mạc. Thực ra thì ba cái ao sen hay nói một cách chính xác thì cái ao sen duy nhất nằm ngay trước mặt đền Mạc Cửu là không có liên quan gì đến ngôi đền nầy cả. Chúng ta đừng nghĩ là khi người ta lập đền thờ ba vị: Mạc Cửu, Mạc Thiên Tích và Mạc Tử Sanh (tên đền ngày xưa được gọi là Đền Mạc Công, hay Mạc Công Từ) rồi người ta cho đào ao và trồng sen để làm đẹp cho đền thờ. Thực tế là hoàn toàn không phải như vậy vì cái ao sen duy nhất nằm trước mặt đền thờ Mạc Cửu là đã có trước khi ngôi đền thờ được lập ra, và cái ao sen nầy hoàn toàn không có liên quan gì đến đền thờ cả.

Chúng ta phải đi ngược lại thời gian để sắp xếp các sự kiện theo thứ tự thời gian:

A/ Mạc Cửu đến đất Hà Tiên (lúc đó tên là Mang Khảm hay Phương Thành) vào năm 1700, ông chiêu dụ dân chúng đến lập nghiệp và mở ra các thôn xóm.

B/ Năm 1708, Mạc Cửu dâng đất Mang Khảm cho Chúa Nguyễn và được tấn phong làm Tổng Binh.

C/ Năm 1718 quân Xiêm tấn công đốt phá Hà Tiên, Mạc Cửu đưa vợ chạy giặc đi đất Lũng Kỳ (còn có tên là Trủng Kè, Long Cả, Lũng Cả, miền đất nầy nằm ở phía tây bắc của đảo Phú Quốc, cách Phú Quốc một eo biển tên là Koh Thmay, eo biển Phú Dự, vùng đất nầy ngày nay đã thuộc về nước Kampuchéa hay Cambodge). Tại Lũng Kè nầy vào năm 1718 đó Bà Mạc Cửu đã sinh ra ông Mạc Thiên Tích.

D/ Sau đó năm 1719 giặc chấm dứt, Mạc Cửu đưa vợ và con trở về Hà Tiên xây dựng lại xứ sở. Chính trong thời gian nầy Mạc Cửu cho đào một cái ao lớn hình gần như vòng tròn để cung cấp nước cho dân chúng Hà Tiên. cái ao nầy sau đó chính là cái ao nằm trước mặt ngôi đền Mạc Công Miếu. Lúc nầy chưa hề có ngôi đền và cũng chưa có 2 cái ao sen nằm hai bên đường Mạc Cửu như sau nầy…

E/ Mạc Công Miếu lần đầu tiên được Mạc Công Du xây dựng vào năm 1818-1819 nằm ở bên trái chùa Tam Bảo xưa (lúc đó chùa Tam Bảo do ông Mạc Cửu cất cho mẹ ông tu, chỉ là cái am tự nhỏ nằm phía sau dinh thự của ông). 

F/ Năm 1833 có giặc loạn làm phản do Lê Văn Khôi cầm đầu, Mạc Công Du và các con theo phía Lê Văn Khôi nên sau khi giặc loạn bị dập tắt, Mạc Công Du và các con đều bị tội. Ngôi Đền Mạc Công cũng bị bỏ hoang phế.

G/ Năm 1845 vua Thiệu Trị nghĩ công lao dựng đất của Mạc Cửu và Mạc Thiên Tích, nên cho phép xây dựng lại ngôi đền mới, nhưng thay đổi vị trí, đền hoàn thành năm 1847, tọa lạc dưới chân núi Bình San, đó chính là Mạc Công Miếu hiện tại ngày nay mà chúng ta đã biết từ lúc còn rất bé thơ đến bây giờ.

Vào năm 1867 Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây là Vĩnh Long, An Giang và Hà Tiên. Đến năm 1869 Pháp vẻ một bản đồ vùng đất Hà Tiên, trên bản đồ nầy có ghi rỏ ngôi đền Mạc Công Miếu và một cái ao hình gần như tròn trước mặt ngôi đền, trên bản đồ vẫn chưa có hai cái ao kế bên. Như vậy hai cái ao hình chữ nhật nằm hai bên đường Mạc Cửu là chưa có vào năm 1869. Sau nầy trong những năm người Pháp bắt đầu xây dựng đường xá Hà Tiên, họ làm bờ kè đá cho bờ ao trước mặt Mạc Công Miếu nên cái ao nầy trở thành hình bán nguyệt vì có một bờ thẳng theo con đường trước Mạc Công Miếu (vì thế ao trong thời kỳ nầy có tên « Bán Nguyệt Liên Trì »). Sau đó người Pháp cho đào thêm hai cái ao hình chữ nhật ở hai bên đường Mạc Cửu để lấy đất làm đường, mở chợ. Trong bản đồ Hà Tiên năm 1951 có ghi rỏ vị trí ba cái ao trước ngôi đền Mạc Công Miếu.

Trên bản đồ người Pháp vẻ tay năm 1869, ta thấy trước ngôi Đền Mạc Công Miếu (ô vuông nhỏ màu vàng đậm) có một cái ao hình hơi tròn (màu xanh tươi) đó là cái ao do Ông Mạc Cửu cho đào năm 1719.  Khu vòng màu xanh lá cây có ba đỉnh núi đó chính là khu núi Bình San (núi lăng). Bên phải góc trên hình có khu vòng màu xanh và một đỉnh núi, đó là núi Phù Dung (núi Đề Liêm).

Bản đồ Hà Tiên năm 1951 trong sách Monographie de la province d’Hà Tiên (Lê Văn An và Nguyễn Văn Hải dịch). Trên bản đồ có ghỉ rỏ vị trí ba cái ao (màu xanh lá cây) và ngôi đền Mạc Công Miếu (màu vàng đậm). Trong ba cái ao ta thấy có một cái ao hình bán nguyệt nằm ngay trước mặt Mạc Công Miếu, đó là cái ao duy nhất do Mạc Cửu cho đào vào năm 1719. hai cái ao hình chữ nhật thì mới được đào sau nầy trước năm 1951.

Tại sao lại gọi là « Ao sen »? Điều nầy chúng ta cũng không biết rỏ là vào năm nào thì người ta cho trồng sen trong ba cái ao nầy, chỉ biết là từ rất lâu năm (ngay trước những năm 1950 có thể đã có sen mọc trong ba cái ao rồi và người Hà Tiên thường ngày vẫn dùng nước ngọt tại ba cái ao nầy. Chính ba cái ao sen nầy đã cung cấp nước cho toàn dân Hà Tiên từ thời xa xưa và vì thế tại Hà Tiên có nghề chở nước bằng xe đẩy đến tận nhà khách hàng, tên nghề gọi là « đổi nước » (vì không thể nói là « bán nước » !!). Có những thời kỳ khô cạn ao cũng khô nước hết cả để lộ ra đáy ao toàn là đất sét và cỏ xanh. Chánh quyền thời xưa kêu gọi dân chúng góp công góp sức đào thêm cho ao sâu rộng thêm, mỗi nhà phải đào vài m3, mình còn nhớ hồi lúc còn nhỏ, mình cũng có tham gia vào phong trào đào ao sen đó. Cũng trong thời gian hạn khan hiếm nước nầy, nhà nào ở Hà Tiên cũng tự lấy xe đạp chở 2 thùng nước phía sau yên xe (loại thùng chứa dầu lữa bằng thiếc) và tự cung cấp nước cho gia đình, mình cũng đã có nhiều lần chở nước như cách nầy cho gia đình. Trong thời trẻ con, học trò ở Hà Tiên cũng thường la cà trong khu vực ao sen để móc đất sét và bắt cá lia thia…Đất sét thì đem về nặn hình con trâu, con bò làm đồ chơi, còn cá lia thia thì cho vô hủ (loại hủ đựng chao) và nuôi từ từ để cho tham dự vào các cuộc đá cá giữa bạn bè…

Một trong những bức hình xưa nhất về ao sen mà mình có, có lẻ là bức hình bạn Nguyễn Đình Nguyên (bạn thân học trên mình một lớp trường Trung Học Hà Tiên) chụp trước bờ ao sen:

Nguyễn Đình Nguyên còn rất trẻ, chụp tại bờ ao sen ngay trước lăng Mạc Cửu (Hà Tiên) trong những năm 1960

Trong bức hình ta để ý thấy con đường Mạc Cửu chạy ngang ngôi đền thờ họ Mạc là đường đất, và bờ ao sen vẫn là bờ đất với cây cỏ chứ không có xây cất thẳng hàng bằng xi măng như một cái hồ nhân tạo.

Bức hình thứ hai cũng xưa nhất về ao sen là hình các người lính Mỹ đóng quân tại Pháo Đài (Hà Tiên), lấy xe chở thùng phuy để lấy nước về dùng trong sinh hoạt hằng ngày.

Xe chở nước của lính Mỹ từ ao sen chở về Pháo Đài (Hà Tiên). Hình: Mc Carthy (1970)

Trong hình ta thấy rỏ con đường đất ngang lăng Mạc Cửu, đoạn về phía đường Chi Lăng. Bên phải hình là một lô cốt nhỏ (hay là một bót điện lực hồi xưa). Bên phải hình nối dài ra là ngôi chùa hay nhà của Ông Năm Ô (ta không thấy trong hình). Theo góp ý của bạn Lê Phước Dương thì cái lô cốt nầy là nơi đặt máy nổ bơm nước lên trên hai trạm lọc nước đặt trên đỉnh núi Bình San ở cuối đường Lam Sơn. Chính từ độ cao nầy nước được chảy xuống cung cấp cho các trụ nước trên các lề đường phố Hà Tiên. Phía trên đầu các trụ nước nầy có một đỉa sắt tròn và dầy và có một núm tròn làm tay nắm để khi người muốn lấy nước phải nắm tay vào đó và quay nhiều vòng cho nước chảy ra và hứng nước vào trong thùng nước (thường thùng nước dưới dạng hình hộp bằng thiếc sử dụng lại sau khi dùng hết dầu lữa chứa trong thùng). Trong mùa cạn hiếm nước, dân chúng Hà Tiên thường phải xếp hàng trước các trụ nước công cộng nầy để lần lượt lấy nước về nhà dùng. Còn ngôi chùa của Ông Năm Ô trụ trì nói ở trên tên là chùa Ông Bắc thờ ông Bắc Du Chơn Võ. Hiện nay chùa đã bị phá hủy không còn dấu vết gi nữa.

Ở giữa hình ta còn thấy một phần núi Bình San với vài tảng đá vôi màu trắng. Bên trái là ao sen. Trên bờ có hai chiếc xe sẳn sàng chở nước: một chiếc xe cây chứa các thùng nước nhỏ, có ba trẻ em đang tò mò đứng xem người Mỹ, và một chiếc xe loại thùng phuy lớn của nhà binh có lính Mỹ ngồi trên đó.

Ngôi đền Mạc Công Miếu vào năm 1953, phía trước mặt đền ta còn thấy một phần bờ ao sen với cây cỏ. Hình do một người lính Hải Quân Pháp tên Roland Drosson đóng quân tại Hà Tiên chụp.

Ngày xưa, quang cảnh chung quanh ba cái ao sen ở lăng Mạc Cửu rất đẹp, một vẻ đẹp tự nhiên do nước, sen, bờ ao, cây cỏ đất đá tạo nên, có rất ít hình thể nhân tạo bằng xi măng cốt sắt của con người tạo ra…Ta hãy quan sát một số cảnh đẹp của an sen ngày xưa:

Quang cảnh đền Mạc Công Miếu (Hà Tiên) và một phần bờ kè đá của ao sen chính nằm ngay trước đền, bờ ao còn cây cỏ xanh rất đẹp. Hình: Trần Văn Mãnh, năm 1994

Quang cảnh ao sen giữa trong mùa khô cạn nước (ao nằm phía bên phải đường Mạc Cửu, Hà Tiên). Hình: Trần Văn Mãnh, năm 1994

Hai ao sen nằm hai bên con đường Mạc Cửu (Hà Tiên), cảnh đang lấy nước. Hình: Trần Văn Mãnh, năm 1999

Đường Mạc Cửu (Hà Tiên), một khúc trước đền Mạc Công Miếu, bên phải là bờ kè đá của ao sen chính với bờ ao còn cây cỏ tự nhiên. Hình: Trần Văn Mãnh, năm 1999

Một khách du lịch chụp hình trước ao sen chính ngay trước mặt đền Mạc Công Miếu (Hà Tiên) vào năm 2008, ta thấy tuy có bờ ao được xây kè đá nhưng phía mặt sau vẫn có cây cỏ đất đá rất tự nhiên. Hình: Fange

Ao sen chính trước lăng Mạc Cửu (Hà Tiên) với sen và cây cảnh trên bờ. Hình: ThuyDaoNguyen, năm 2009

Một cảnh cho ta thấy sự tiếp giáp của hai ao sen với bờ ao còn nét thiên nhiên, mặc dù có một phần xây dựng bậc thang xuống ao và bờ kè đá theo con đường. Hình Haniprince2, Hà Tiên, năm 2011

Cùng một cảnh tiếp giáp của hai ao sen như hình trên nhưng chụp vào năm 2014, bờ ao đã được « xi măng hóa », đường nét thẳng và có góc cạnh tuy rất sạch sẽ nhưng mất đi vẻ thiên nhiên cây cỏ đất đá…Hình: LamNguyen, Hà Tiên năm 2014

Một trong ba ao sen trước lăng Mạc Cửu (Hà Tiên), bờ ao còn vẻ rất thiên nhiên với cây cỏ xanh nét. Hình Ngọc Viên

Một trong những ảnh đẹp của cảnh ao sen trước lăng Mạc Cửu (Hà Tiên). Hình: sưu tầm chưa biết tác giả.

Trước đền Mạc Công Miếu (Hà Tiên)  ngày xưa có trồng rất nhiều cây phượng đỏ, đến mùa phượng nở cảnh ao sen rất đẹp. Hình: Trần Văn Mãnh, năm 2012

Một cảnh rất đẹp trên con đường Mạc Cửu (Hà Tiên)  trước đền Mạc Công Miếu và ao sen với hoa phượng nở đỏ. Hình: Trần Văn Mãnh, năm 2012

Người đẹp Ngọc Tiếng trước ao sen chính và trong mùa sen mọc kín cả ao. Hình: Trần Văn Mãnh, Hà Tiên năm 2012

Ao sen trước đền Mạc Công Miếu (Hà Tiên) trong mùa hoa phượng nở. Hình: Trần Văn Mãnh, 2012

Một cảnh đẹp trước ao sen chính với mùa sen mọc kin cả ao. Hình: Trần Văn Mãnh, Hà Tiên năm 2012 (Thực ra thì người và cảnh đều đẹp cả…!!)

Cảnh ao sen trước đền Mạc Công Miếu (Hà Tiên) vào năm 2013, vẫn còn cây xanh rất đẹp. Hình: LeThanhHoangDan

Sau năm 2013, quang cảnh ao sen trước đền Mạc Công Miếu đã hoàn toàn thay đổi, toàn bộ các bờ ao đã được xây xi măng, tráng gạch, khung cảnh ba ao sen trở thành một công viên, « Công viên ao sen » !!. Để tiện việc định vị trí các ao, người ta gọi « Ao trên », « Ao giữa » và « Ao dưới ». Khái niệm « Trên » và « dưới » được so với hai khúc trên và dưới của con đường Mạc Cửu. « Ao trên » tức là ao nằm về phía chùa Lò Gạch, tức là cái ao nằm ngay trước mặt ngôi đền Mạc Công, cái ao đã có từ năm 1719 do Mạc Cửu cho đào. « Ao giữa » thì rất dể định vị trí, đó là ao nằm giữa trong ba cái ao, « Ao dưới » tức là cái ao nằm giữa hai con đường Mạc Cửu và Chi Lăng, tức là ao về phía tịnh xá Ngọc Hồ, về phía con đường tỉnh lộ 28 nối dài để đi ra Mũi Nai. Như trên đã nói hai cái ao: Ao giữa và Ao dưới là được đào sau nầy, sau năm 1869 và trước năm 1951. Đặc biệt là ao dưới cũng đã được nới rộng thêm ra, vượt qua khỏi con đường Mạc Cửu và qua phía bên kia đường (sau năm 2013), để dân chúng tiếp tục đi lại trên con đường Mạc Cửu trên khúc nầy, người ta cất thêm một cây cầu (cũng dưới dạng xi măng cốt sắt!!) và trang trí cho chiếc cầu đèn màu ban đêm trông rất đẹp mắt. Tuy nhiên với cơn sốt « xi măng cốt sắt » toàn bộ khu ao sen lăng Mạc Cửu đã hoàn toàn biến thành một công viên tráng xi măng sạch sẽ, hiện đại, không còn một nét nào thiên nhiên với cây xanh, phượng đỏ như ngày trước…Tất cả tùy thuộc vào quan điểm « cảnh đẹp », đẹp theo kiểu công viên ghế đá ở thành phố, không giữ được cái nét cỗ xưa với thiên nhien chung quanh.

Ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy vị trí các ao sen trong khu vực lăng Mạc Cửu, Hà Tiên. (Trong hình có ngọn núi tên là núi Phù Dung, chính là ngọn núi Đề Liêm theo tên thông dụng.

Sơ đồ cho thấy vị trí ba ao sen ngày nay (Hà Tiên, 2016). Ao dưới được đào thêm qua bên kia đường Mạc Cửu và con đường Mạc Cửu được nối liền với tỉnh lộ 28 bằng một chiếc cầu xi măng

Cảnh Ao Giữa và chiếc cầu ao sen trên Ao Dưới (Ao Dưới ở bên trái Ao Giữa). Hình: Nguyễn Lệ Thũy 2015

Quang cảnh nhìn rỏ ba cái ao sen và chiếc cầu trên Ao dưới. Hình trích trong vidéo « Hà Tiên Quê Tôi » của Alexander Duy, 2017

Quang cảnh nhìn rỏ ba cái ao sen và chiếc cầu trên Ao dưới. Hình trích trong vidéo « Hà Tiên Quê Tôi » của Alexander Duy, 2017

Cầu Ao Sen, chiếc cầu nầy ngang qua Ao dưới để nối liền đường Mạc Cửu và tỉnh lộ 28 đi ra Mũi Nai. Hình trích trong vidéo « Hà Tiên Quê Tôi » của Alexander Duy, 2017

Cảnh « Ao dưới » với bờ ao được xây xi măng rất sạch không còn một cây cỏ xanh. Hình: NguyenHongThu, Hà Tiên, năm 2016

Cảnh « Ao giữa » với bờ ao được xây xi măng và còn rất ít cây xanh. Hình: NguyenThuHong, Hà Tiên, năm 2016

Cảnh « Ao Giữa ». Hình: Van Xuong, Hà Tiên, năm 2016

Cảnh « Ao giữa ». Hình: Trương Thanh Hào, Hà Tiên, năm 2017

Quang cảnh hai ao sen với bờ ao được xây xi măng. Hình: Giang Kiên, Hà Tiên, năm 2017

Quang cảnh công viên Ao sen vói hàng ghế đá thay thế những cây phượng đỏ ngày xưa. Hình: NhuNguyen, Hà Tiên, năm 2017

« Ao trên » ngày nay với bờ ao được xây xi măng thẳng góc cạnh. Hình: Nguyễn Lệ Thủy, Hà Tiên năm 2017

Bên trái phía dưới là Ao giữa, bên phải là đường Mạc Cửu, nối dài lên giữa hình là chiếc cầu ngang qua Ao dưới, nếu đi qua cầu ta sẽ qua bên phía đường tỉnh lộ 28 và tiếp tục đi ra Mũi Nai. Hình: DauDinhAn, Hà Tiên, năm 2016

Một góc nhìn để định vị trí cầu ao sen của « Ao dưới », nằm trên con đường Mạc Cửu kéo dài qua phía tỉnh lộ 28 đi Mũi Nai. bên phải phía dưới là một phần bức tường trên cao chỗ người đang đứng chụp hình. Hình: GiangHoang, Hà Tiên, năm 2017

Cảnh đẹp « Ao trên » nằm trước đền Mạc Công Miếu. Hình: Nguyễn Lệ Thủy, Hà Tiên, năm 2017

Cầu Ao Sen, chiếc cầu nầy ngang qua Ao dưới để nối liền đường Mạc Cửu và tỉnh lộ 28 đi ra Mũi Nai. Hình: Nguyễn Lệ Thủy, Hà Tiên năm 2017

Tóm lại, Hà Tiên của chúng ta ngày càng phát triển trên đủ mọi mặt. Đó là một điều tốt đẹp cho quê hương chúng ta, tuy nhiên, về phương diện lịch sử văn hóa, nếu chúng ta biết bảo tồn các giá trị và nền tảng đã có lâu đời, giữ được cái sắc thái cổ kính của những chùa chiền, đền thờ, các quang cảnh thiên nhiên mà từ xa xưa đã đem lại cho Hà Tiên một danh tiếng về phong sắc đẹp đẻ thanh tao, thì giá trị của các phong cảnh Hà Tiên càng được nâng cao. Thành phố, nhà cửa, dinh thự, công viên, mọi thứ đều cần được bảo trì, sửa đổi, xây cất cho mới và đẹp, nhưng những dấu vết lịch sử lâu đời thì lại cần được bảo tồn, tuy có củng cố xây dựng nhưng vẫn tôn trọng và giữ nguyên sắc thái tự nhiên thì vẫn hay và có giá trị trường tồn.

Viết xong ngày 06/11/2018 Trần Văn Mãnh

 

TVM thay mặt Blog « Trung Học Hà Tiên Xưa », xin trân trọng cám ơn nhà nghiên cứu Trương Minh Đạt đã viết quyển Nghiên Cứu Hà Tiên (Họ Mạc với Hà Tiên) trong đó tác giả bài viết nầy đã tham khảo rất nhiều tư liệu lịch sử, xin cám ơn các bạn: Lâm Thị Lan, Trương Thanh Hào, Trần Phương Nhu, Alexander Duy đã không ngừng nỗ lực động viên, khuyến khích và cung cấp thông tin hình ảnh cho bài viết. (Trần Văn Mãnh)

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết.

 

Publicités

Trường Trung Học Hà Tiên qua các giai đoạn thời gian: Phần 2: Hình thể, vị trí ngôi trường và hình ảnh học sinh (Trần Văn Mãnh)

Thầy cô và các bạn thân mến, sau khi viết xong phần 1: « Quá trình về hiệu trưởng và các vị giáo sư, nhân viên văn phòng, bảo vệ » của bài « Trường Trung Học Hà Tiên qua các giai đoạn thời gian », hôm nay xin viết tiếp phần 2: « Hình thể, vị trí ngôi trường và hình ảnh học sinh  » của ngôi trường Trung Học Hà Tiên chúng ta từ lúc thành lập cho đến ngày nay.

Phần 2: Hình thể, vị trí ngôi trường và hình ảnh học sinh

Trước hết nói về vị trí của ngôi trường, trường Trung Học Hà Tiên tọa lạc ngay góc của hai con đường Mạc Tử Hoàng và Mạc Thiên Tích, nằm dưới chân đồi Ngũ Hổ, cổng chánh nhìn ra đường Mạc Thiên Tích, còn một cổng thứ hai tuy phụ nhưng lại rất thực tiển, nhìn ra đường Mạc Tử Hoàng.

Địa hình và vị trí của ngôi trường Trung Học Hà Tiên vào đầu năm 1960, trường gồm các yếu tố: trường học (dãy 6 lớp); sân chơi (bóng chuyền); cột cờ; ao xà lách; phòng thí nghiệm; cổng chánh và cổng phụ

Phía bắc ngôi trường giáp với chân đồi Ngũ Hổ và có rào ngăn chận không cho học sinh phiêu lưu leo lên đồi (vì lúc đó trên đồi có Lầu Ba là căn cứ đóng quân của đơn vị Địa Phương Quân), dưới chân đồi có một dãy phòng dài chính là phòng thí nghiệm của trường. Thời đó trường mới thành lập từ năm 1956 đến những đầu năm 1960, được trang bị một phòng thí nghiệm khá hiện đại và có đầy đủ các ống thử nghiệm, bàn làm việc thí nghiệm (paillasse de laboratoire), có đủ các chất hóa học và chai lọ dùng trong việc học Hóa Học. Phía đông giáp với một dãy nhà chính là văn phòng làm việc của quận lỵ Hà Tiên (Quận lỵ Hà Tiên có mặt chánh nhìn ra ngay góc đường Mạc Tử Hoàng và Mạc Công Du), Phía tây giáp với con đường Mạc Thiên Tích dẫn lên bên hông đồi Ngũ Hổ, ngay tại phía tây nầy có cổng chánh của trường, phía nam giáp với đường Mạc Tử Hoàng, và có một cổng nhỏ sát với văn phòng quận lỵ, học trò ở chợ từ đường Mạc Công Du đi học thường dùng cổng nầy để vào trường vì khỏi phải đi thêm một khúc đường nữa. Bên trái cổng phụ của trường còn có một khoảng sân nhỏ dùng cho học sinh cất xe đạp, và nhà trường cũng có trang bị một bàn đánh ping-pong cho học sinh chơi trong giờ rảnh.

Ở giữa sân trường có một cái ao gọi là ao xà lách không biết đào từ bao giờ, nhưng đã có từ rất lâu, trước khi có trường Trung Học Hà Tiên. Đó là ao nước mà lính tráng và tù phạm dùng để tưới rau vì có một khám tù từ thời Pháp thuộc gần đó, người ta trồng rau để cải thiện bữa ăn.

Kế đến có một cột cờ chánh giữa sân trường, học sinh thường tụ họp ngay tại cột cờ nầy để chụp hình. Rồi đến một sân xi măng hình chữ nhật dùng làm sân đánh bóng chuyền (ngày xưa thường có những trận đấu giao hữu bóng chuyền giữa các lớp, các bạn cùng lớp với mình chơi bóng chuyền rất hay như: Trần Văn Danh, Nguyễn Anh Tài, Lý Cui, Lý Văn Tấn,….mình cũng có đôi lúc tham dự chơi trong đội bóng nhưng rất sợ bị sưng tay vì phải đánh vào bóng rất mạnh mới có hiệu quả…!!). Giữa sân chơi và dãy lớp học có lằn ranh giới thấp bằng xi măng và có nhiều cây bàng trồng sắp hàng song song với dãy lớp. Tất cả những yếu tố nầy đều có trong hình mà may mắn thay mình và các bạn đã có chụp hình lưu niệm lại. Thời đó chưa có máy chụp hình số, điện thoại chụp hình cũng chưa xuất hiện, nhờ có bạn Nguyễn Ngọc Thanh thỉnh thoảng « mượn đở » máy chụp hình của Ông Cha Micae Lê Tấn Công vì lúc đó Thanh là con chiên rất ngoan đạo của Nhà Thờ Hà Tiên (ở góc đường Mạc Tử Hoàng-Phương Thành), bạn Nguyễn Ngọc Thanh thường đến ở trong Nhà Thờ Hà Tiên để giúp lễ đạo cho Cha Công. Chính nhờ có máy chụp hình của Thanh đem đến mà chúng mình thời đó mới có nhiều hình còn giữ lại được đến bây giờ, thời đó chụp xong còn phải chờ đem rửa phim hình ra nữa chớ không trực tiếp xem liền như bây giờ, (loại máy của Cha Công là loại hình hộp, ở trên nhìn xuống khi ngắm chụp).   

Trường thành lập xong vào năm 1956 nhưng đến năm 1964 mình mới vào học lớp đầu tiên là lớp đệ thất, tuy nhiên từ năm 1956 đến năm 1964 cũng không có thay đổi nhiều, chỉ có số lớp từ lúc đầu là 4 lớp chuyển sang 6 lớp trước khi mình vào trường.

Một trong những học sinh của thế hệ đầu tiên của trường Trung Học Hà Tiên là anh Trần Phình Chu, chị Lâm Thị Ánh Tuyết (con của bác Chín Nhà Đèn Hà Tiên). Anh Trần Phình Chu sau khi học thành tài trở thành thầy giáo dạy tại Trường Trung Học Hà Tiên, chị Lâm Thị Ánh Tuyết sau khi học thành tài cũng trở thành cô giáo dạy tại Trường Tiểu Học Hà Tiên.

Đây là một trong hai bức ảnh xưa nhất mà chúng ta có hiện nay liên hệ đến trường Trung Học Hà Tiên, hình chụp quý thầy cô đứng tại bậc thềm trước lớp học, trên vách dãy lớp ta còn thấy các bảng triển lãm hình ảnh (Hình thầy Nguyễn Văn Nén 1962)

Một trong những lớp học rất xưa của Trường Trung Học Công Lập Hà Tiên: niên học 1961- 1962, lớp Đệ Lục, ban Pháp Văn. Người đứng giữa quần trắng là anh Đỗ Thành Tâm

Đây là một trong những bức ảnh xưa nhất mà chúng ta có hiện nay liên hệ đến trường Trung Học Hà Tiên, hình chụp thầy cô và học sinh tại cột cờ giữa sân trường. Đầu niên khóa 1962-1963, học sinh lớp đệ nhị B.

1: Thầy Nguyễn Văn Nén, 2: Thầy Nguyễn Lê Hùng, 3: Huỳnh Hữu Điền (chết), 4: Đặng Văn Thơm, 5: Phù Thọ Phương, 6: Phù Thọ An, 7: Huỳnh Văn Năm (con bà Lép bán chè đậu), 8: Phan Hoàng Minh, 9: Đỗ Bỗ Khén (chết), 10: Lâm Hữu Lễ (con ông Tám Trọng ) (chết), 11: Hồ Quang Phụng (em thầy Hồ Quang Điệp), 12: Hồ Chung Hiệp (chết); 13: Trình Thị Bạch Mai (con thầy Trình Kim Chung) (chết ở Sài Gòn), 14: Trần Diệu Hiền (chết), 15: Huỳnh Ngọc Yến, 16: Lý Thị Lắc, 17: Nguyễn Thị Túy Tâm (ở Mỹ), 18: Nguyễn Thị Nhung, 19: Lâm Tấn Lộc (con ông 9 nhà đèn), 20: Trương Ý, 21: Lô Sến (chết), 22: Giang Văn Thân.

Có thể xem như đây là một trong những bức ảnh đầu tiên nhóm bạn mình chụp tại trước cột cờ trường Trung Học Hà Tiên, phía sau xa xa là dãy phòng thí nghiệm và ngôi Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ. Hình chụp với nhóm bạn làm bích báo (báo treo tường) vào lúc học lớp đệ ngũ (lớp 8 bây giờ) Trung Học Hà Tiên niên khóa 1966-1967. Trên hình có di bút của người bạn rất thân: Nguyễn Ngọc Thanh (nay đã qua đời,..). Từ trái sang phải phía trên: Trần Văn Danh, Nguyễn Anh Tài, Lý Cui, Trần Văn Yến và Trương Thái Minh, ngồi dưới ở giữa: Trần Văn Mãnh, những dòng chử lưu bút trong hình là do Nguyễn Ngọc Thanh viết (Thanh đang chụp hình nên không có mặt trong hình nầy).

Hình chụp tại sân trường với nhóm bạn làm bích báo (báo treo tường) vào lúc học lớp đệ ngũ (lớp 8 bây giờ) Trung Học Hà Tiên niên khóa 1966-1967. Trên hình có di bút của bạn Nguyễn Ngọc Thanh (người mang kính nay đã qua đời). Chụp với tờ báo vừa làm xong, tên báo là « Đất Mẹ » viết theo kiểu chử Trung Hoa. Từ trái sang phải: Trần Văn Mãnh, Lý Văn Tịnh, Trương Thái Minh, Nguyễn Anh Tài (Tài Bưu Điện), Lý Văn Tấn, Trần Văn Yến và Nguyễn Ngọc Thanh tác giả của những dòng chử lưu bút trong hình. Phía bên phải hình ta còn thấy một góc lô cốt khám tù và dãy cây dừa trên đường dẫn lên đồi Ngũ Hổ.

Hình chụp tại sân Trường Trung Học Hà Tiên, ngồi ngay tại cột cờ: từ trái sang phải: Cô Giám Thị Trần Diệu Hiền, phía trên: Trần Tấn Công, phía dưới: Trần Hoàng Phượng, Nguyễn Nguyệt Hồng, Mai Thị Ngọc Minh (tay vén tóc), Trương Thái Minh, Trần Tiên và Trần Văn Mãnh..Đây là các bạn cùng trong lớp học giữa thập niên 60

Hai bạn cùng lớp ngồi cạnh cây bàng tại sân Trường Trung Học Hà Tiên (1968), bên trái: Trần Văn Mãnh, bên phải: Nguyễn Văn Tài (nhà của Tài trước bên hông chùa Ông Bắc, góc đường Lam Sơn-Nhật Tảo). Phía sau hình là dãy nhà dân ở đường Mạc Thiên Tích đối diện với cổng chánh của trường. Bên trái phía dưới hình là lằn ranh xi măng giới hạn sân chơi và phần dãy lớp học.

Học sinh Trần Văn Mãnh chụp tại sân trường Trung Học Hà Tiên trong những năm 60. Phía sau là một phần ao xà lách và xa hơn là lô cốt của khám tù ngày xưa phía bên phải ngôi trường.

Hình chụp tại sân Trường Trung Học Hà Tiên khoãng những năm 60. Bên trái: Trần Văn Yến (nay đã mất), bên phải: Trần Văn Mãnh, sau lưng là dãy văn phòng Quận lỵ Hà Tiên ở bên phải ngôi trường.

Kỹ niệm ngày lể phát thưởng 03/06/1967 diễn ra tại bên trong dãy phòng thí nghiệm Trường Trung Học Hà Tiên. Người trao phần thưởng là Thầy Hiệu Trưởng Nguyễn Văn Thành dạy Lý Hóa, người nhận phần thưởng là học sinh Trần Văn Mãnh

Ba cô bạn gái cùng chung lớp học, hình chụp trước cửa lớp Trường Trung học Hà Tiên: từ trái sang phải: Nguyễn Nguyệt Hồng, Mai Thị Ngọc Minh, Trần Hoàng Phượng (mang kiếng). Khoãng những năm 60.

Bức ảnh cho thấy cổng chánh ở đường Mạc Thiên Tích và dãy 6 lớp học của ngôi trường Trung Học Hà Tiên vào năm 1968, phía xa sau lưng là dãy văn phòng Quận lỵ Hà Tiên. Từ trái qua phải: Thầy Hứa Văn Vàng (đã mất), Thầy Nguyễn Hồng Ẫn, Thầy Nguyễn Văn Thành, Cô Trần Diệu Hiền (đã mất) và Chú Tỷ bảo vệ trường. (thầy Nguyễn Hồng Ẩn có một tập hình xưa rất quý về trường Trung Học Hà Tiên vào những năm cuối thập niên 60, mình sẽ lần lượt trình bày, xin nồng nhiệt cám ơn thầy).

Thầy và học trò chụp trước sân trường Trung Học Hà Tiên (1968), phía sau là dãy phòng thí nghiệm và Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ. Từ trái qua phải: Nguyễn Thị Điệp, Phạm Thị Kim Loan, Thầy Nguyễn Hồng Ẩn, Trần Thị Như Liên (đã mất)

Thầy Nguyễn Hồng Ẩn trước cổng chính và dãy lớp học Trường Trung Học Hà Tiên đường Mạc Thiên Tích, bên phải là sau lưng dãy lớp học nhìn ra đường Mạc Tử Hoàng, phía xa bên trái là dãy phòng thí nghiệm (hình 1968)

Thầy Nguyễn Hồng Ẩn trước cổng chánh đường Mạc Thiên Tích trường Trung Học Hà Tiên (1968)

Thầy Nguyễn Hồng Ẩn trước cổng sau đường Mạc Tử Hoàng Trường Trung Học Hà Tiên, bên trái có một mái che làm nhà để xe đạp và có bàn ping-pong (1968)

Sinh hoạt thầy trò ăn tiệc trước lớp học trường Trung Học Hà Tiên: Trần Văn Dõng (bìa trái), Nguyễn Ngọc Thanh (mang kính, đã mất), bên bìa phải là Trần Văn Mãnh (1968)

Sinh hoạt thầy trò ăn tiệc trước lớp học trường Trung Học Hà Tiên: Phước (bìa trái), kế là Bùi Văn Tư, bìa phải là Nguyễn Ngọc Thanh (mang kính, đă mất), kế là Trần Anh Kiệt (đã mất), kế Kiệt là Nguyễn Đình Nguyên, kế Nguyên là Trần Văn Dõng. (1968)

Sinh hoạt thầy trò ăn tiệc trước lớp học trường Trung Học Hà Tiên: Bìa trái là cô Trần Diệu Hiền (đã mất), kế Cô Hiền là Thầy Trương Minh Hiển (đã mất), kế thầy Hiển thì không biết, kế nữa là Bùi Văn Tư (cầm gói thuốc Capstan), bên phải Thầy Hiệu Trưởng Nguyễn Văn Thành (cầm ly uống nước), (1968)

Sinh hoạt thầy trò ăn tiệc trước lớp học trường Trung Học Hà Tiên:  bìa trái là Nguyễn Thị Điệp, kế Điệp là Phước, kế Phước là Thầy Trương Minh Hiển (đã mất), kế Thầy Hiển là Bùi Văn Tư (1968).

Cô thư ký và giám thị Trần Diệu Hiền (đã mất) trên hàng ba có lót gạch bông trước dãy lớp học trường Trung Học Hà Tiên (thập niên 1960)

Học trò và cô thư ký giám thị trước lớp học trường Trung Học Hà Tiên: Trương Thanh Hùng, Cô Trần Diệu Hiền (đã mất), Mong Đức Hưng, Hoàng Đức Trung, Lý Minh Chữ và Kiệt (cuối thập niên 1960)

Bức ảnh nhìn toàn diện phía trước dãy lớp học có bậc thềm cao trường Trung Học Hà Tiên. Trong hình anh Trần Văn Dõng, từ giả trường Trung Học Hà Tiên ra đi, buồn vô cùng (hè 1968-1969), chụp một tấm làm kỹ niêm trước khi sang Rạch Giá học lớp 12 niên khóa 1969-1970.

Bức ảnh nhìn toàn diện phía trước dãy lớp học có bậc thềm cao trường Trung Học Hà Tiên. Trong hình là bạn Dương Thị Phương Hà niên khóa 1968-1969 lớp đệ lục.

Học trò chụp hình trước bậc thềm vào lớp học. Hồ Thị Kim Hoàn (những năm 1970)Ao xà lách giữa sân trường Trung Học Hà Tiên, dãy phòng thí nghiệm và xa hơn là Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ. Trong hình là bạn Dương Thị Phương Hà, học sinh trường niên khóa đệ lục 1968-1969

Bức ảnh cho thấy một phần ao xà lách giữa sân trường Trung Học Hà Tiên và khu nhà dân phía bên trái ngôi trường trên đường Mạc Thiên Tích, sát với đồi Ngũ Hổ. Trong hình là bạn Dương Diễm Hà, học sinh thời 1970 (nay đã mất)

Thầy cô và học trò chụp hình ngay bậc thềm trước lớp học. Niên khóa 1970-1971

Khoảng năm 1968-1969 vì nhu cầu phát triển, trường Trung Học Hà Tiên được cất thêm một dãy lớp học sát với đường Mạc Thiên Tích

Khoảng năm 1968-1969 vì nhu cầu phát triển, trường Trung Học Hà Tiên được cất thêm một dãy lớp học sát với đường Mạc Thiên Tích (bên phải trong hình). Thầy cô và học trò chụp hình trước sân truòng. Niên khóa 1970-1971

Thầy cô và học trò niên khóa 1970-1971 chụp hình trước dãy lớp mới cất thêm (bên phải, cất vào khoảng năm 1968-1969).

Học sinh Dương Diễm Hà (đã mất) trước cửa sổ của dãy lớp mới cất thêm của Trường Trung Học Hà Tiên. (niên khóa 1970-1971)

Bên trong một lớp học của trường Trung Học Hà Tiên, thầy Nguyễn Văn Nén trong giờ Toán lớp đệ nhị A niên khóa 1971-1972 (đứng bên phải)

Từ trái qua phải: Nguyễn Kim Tuyến (đã mất), Vương Ngọc Hường, Hoàng Thu Bình và Lê Phước Dương, hình chụp trước cột cờ trường Trung Học Công Lập Hà Tiên, người bấm máy chụp là thầy Nguyễn Văn Nén, phía sau là dãy lớp mới cất thêm (1968-1969)

Lê Phước Dương, Hoàng Thu Bình và Vương Ngọc Hường (bạn cùng lớp nhau năm 1971, trước một lớp học trong dãy lớp mới cất thêm, Trung Học Hà Tiên)

Hình lớp Trần Hoàng Trang (nhà đường Lam Sơn) chụp trước cột cờ của trường Trung Học Hà Tiên, phía sau ta thấy rất rỏ là dảy phòng thí nghiệm, xa hơn là Lầu Ba (gọi là Lầu Ông Chánh trên núi Ngũ Hổ). Hàng dưới, từ trái sang: Châu, Tươi, Liễu, Quý Nương, Viễn, Chi. Hàng trên: Trang, Hoàng, Thanh, Lý. (1972)

Học sinh chụp trước bậc thềm lớp học trường Trung Học Hà Tiên. Lớp học Trần Hoàng Trang (ngồi hàng trên ở giữa) năm (1972)

Một lớp học của Trường Trung Học Hà Tiên chụp hình tại cột cờ giữa sân trường, phía sau ta thấy rỏ Phòng Thí Nghiệm và xa hơn là Lầu Ba. Hình: Minh Đức Dương, 1975

Sau giai đoạn những năm trong thập niên 1970 lần lượt học sinh cùng một thế hệ của mình đều rời trường, có bạn tiếp tục đi học ở các tỉnh hay lên Sài Gòn, có bạn nghỉ học vào lính, ngay cả chính mình cũng rời trường qua Rạch Giá và Cần Thơ tiếp tục học, rồi ra trường đi dạy hoc, không còn có dịp chụp hình trường lớp như những ngày xưa. Đến cuối thập niên 70 nầy vì chiến tranh biên giới bùng nổ, trường lớp bị bỏ hoang, thầy cô và học sinh phân tán ra nhiều điểm…trong giai đoạn nầy rất tiếc là chúng ta không có một tấm hình nào lưu niệm tình hình hủy hoại của ngôi trường Trung Học Hà Tiên…

Như đã kể trong phần 1, trong khoảng thời gian 3 năm 1978-1980, trường Trung Học Hà Tiên bị phân tán vì phải chạy giặc biên giới. Cấp 2 về học tạm ở các điểm ở Thuận Yên, cấp 3 về Kiên Lương. Vì không có sẳn cơ sở trường lớp, thầy trò học sinh Hà Tiên bắt tay vào xây dựng tạm các lớp học lợp bằng lá dừa và ngôi trường tọa lạc phía trong đồng ruộng. Bạn Nguyễn Hữu Tâm học sinh lớp 12 trường Hà Tiên lúc đó, là một trong những nhân lực rất tích cực trong công việc tạo dựng các lớp học tạm ở điểm Kiên Lương nầy. Ngày nay chính bạn Nguyễn Hữu Tâm cũng còn nhớ lại địa điểm Trung Học Cấp 3 Hà Tiên điểm Kiên Lương nầy và có lưu lại vài tấm ảnh như sau:

Dãy lớp học tạm của trường Trung Học Cấp 3 Hà Tiên lúc di tản xuống điểm Kiên Lương nằm phía sau ngôi trường Tiểu Học (có hai lớp) nầy. Ngôi trường Tiểu Học có 2 lớp nầy là nơi học trò tá túc trong đêm di tản.

Dấu tích cũ của trường Trung Học Hà Tiên trong giai đoạn di tản do cuộc chiến tranh biên giới. Con hẻm 3 là đường đi vào trường. Đối diện phía ngoài là căn biệt thự lớn chủ nhân là chủ cây xăng tên Chín Vĩnh (nay đã thành bệnh viện Đa Khoa Kiên Lương). Ngôi trường Cấp 3 Hà Tiên tạm ở điểm Kiên Lương nầy nay không còn nữa.

Dọc theo con hẻm 3 vào trường là nhà dân cất sát nhau (hẻm vào trường Trung Học Hà Tiên điểm di tản ở Kiên Lương 1978-1980)

Đến đầu thập niên 80, ngôi trường Trung Học Hà Tiên bắt đầu hồi sinh lại sau chiến tranh, thầy trò từ điểm học Kiên Lương lần lượt về Hà Tiên xây dựng ngôi truòng lại cho tốt đẹp.

Hoc sinh lớp 10 niên khóa 1980, Trung Học Hà Tiên: từ trái qua, Phạm Quốc Việt, Trương Minh Nhật Quang, Lâm Nguyên Khánh và Trương Minh Quang Nguyên

Hoc sinh lớp 10 niên khóa 1980, Trung Học Hà Tiên: từ trái qua, Trương Minh Quang Nguyên, Huỳnh Ngọc Phúc, thầy Phan Văn Báo, Võ Hoàng Dzuy, Trương Minh Nhật Quang, Nguyễn Thoại Oanh 

Hai bạn học cùng lớp 10 niên khóa 1981 Xuân Xanh và Mai Anh chụp hình tại bậc thềm dãy lớp học năm xưa sau khi được phục hồi tốt đẹp, trường Trung Học Hà Tiên điểm Mạc Tử Hoàng (1981)

Ngôi trường Trung Học Hà Tiên điểm Mạc Tử Hoàng phục hồi lại sau cuộc chiến tranh biên giới 1977-1978. Các dãy lớp học phía sau học trò được sửa sang lại tốt đẹp. Hình lớp 11 của Lê Ngọc Ngân năm 1982. Trong hình có thầy Nguyễn Văn Hùng, Lê Văn Trợ và từ phải đếm qua người thứ ba mang kính, áo ngắn tay là thầy Lý Mạnh Thường.

Ngôi trường Trung Học Hà Tiên điểm Mạc Tử Hoàng phục hồi lại sau cuộc chiến tranh biên giới 1977-1978. Các dãy lớp học phía sau học trò được sửa sang lại tốt đẹp. Hình lớp 11 của Lê Ngọc Ngân năm 1982

Học trò chụp hình trước dãy lớp cất thêm vào năm 1968. Sau chiến tranh biên giới 1977-1978, dãy lớp nầy được sửa sang lại tốt đẹp. Trường Trung Học Hà Tiên, điểm  Mạc Tử Hoàng (1982)

Ngôi trường Trung Học Hà Tiên điểm Mạc Tử Hoàng phục hồi lại sau cuộc chiến tranh biên giới 1977-1978. Hình lớp 12 Huỳnh Ngọc Phúc, năm 1983

Học sinh Đỗ Mỹ Hạnh chụp hình trước cổng trường Phổ Thông Trung Học Hà Tiên cấp 2 & 3 đường Mạc Tử Hoàng vào năm 1995. Hình: Đỗ Mỹ Hạnh

Học sinh chụp hình trước cổng trường Phổ Thông Trung Học Hà Tiên cấp 2 & 3 đường Mạc Tử Hoàng vào năm 1995. Hình: Nguyễn Văn Phúc

Lớp học 12A, năm 1995 trường Phổ Thông Trung Học Hà Tiên cấp 2 & 3 đường Mạc Tử Hoàng. Hình: Nguyễn Văn Phúc

Lễ chào cờ trường Phổ Thông Trung Học Hà Tiên cấp 2 & 3 đường Mạc Tử Hoàng. Hình: Nguyễn Văn Phúc

Vào năm 2015, thầy Lê Văn Trợ, dạy Sử Địa (1979-1984), có trở lại Hà Tiên và đến thăm trường Trung Học Hà Tiên điểm Mạc Tử Hoàng, thầy Trợ có làm bài thơ kỷ niệm như sau:

Chữ viết bài thơ của thầy Lê Văn Trợ khi về thăm lại trường Trung Học Hà Tiên (2015)

Sau niên khóa năm 2000, trường Trung Học Hà Tiên trở thành Trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, địa chỉ ở số 3 đường Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên. (2015)

Học trò xưa Nguyễn Bích Thủy thăm lại trường Trung Học Hà Tiên, lúc đó là Trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, địa chỉ ở số 3 đường Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên. (2015)

Trường Trung Học Hà Tiên trở thành Trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, địa chỉ ở số 3 đường Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên. (2016)

Năm 2016, cô Võ Kim Loan từ nước Mỹ về thăm nhà, có ghé lại thăm trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm số 3 Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên. Cô Loan chụp hình trước văn phòng nhà trường.

Thầy Nguyễn Văn Nén và cô Võ Kim Loan cùng các học trò xưa chụp hình trước văn phòng nhà trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm số 3 Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên, hình năm 2016

Hình ảnh ngôi trường Trung Học Hà Tiên vào năm 2016 do Lê Phước Dương ghé thăm trường xưa chụp.

Hình ảnh ngôi trường Trung Học Hà Tiên vào năm 2016 do Lê Phước Dương ghé thăm trường xưa chụp.

Hai bạn và cũng là anh em, học trò xưa Trương Thanh Hào (trái) và Trương Thanh Hùng (phải) về thăm trường xưa (nay là  trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm số 3 Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên), dãy lớp học cất thêm vào năm xưa 1968 vẫn còn đó. Hình năm 2017

Bên trong sân nhà trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm số 3 Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên đã hoàn toàn thay đổi so với những năm 1970, 1980. Có dãy lớp học đã được cất lên lầu, hình năm 2017

Cổng chánh và bảng tên trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên hiện nay. Hinh chụp năm 2018

Từ sau những năm 2000, phòng thí nghiệm ngày xưa dưới chân đồi Ngũ Hổ đã bị san bằng, ao xà lách nằm giữa sân trường ngày xưa cũng đã bị lắp lại dành chỗ để xây thêm các phòng lớp học mới. Bên trái là dãy lớp học nhìn về phía đồi Ngũ Hổ của trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm Mạc Tử Hoàng. (2018)

Hai cổng phụ vào trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên. (2018)

Hai góc nhìn khác nhau phía bên trong của trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên. (2018)

Hai góc nhìn khác nhau phía bên trong của trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên. (2018)

Hiện tại cho đến ngày hôm nay, có nghe tin trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2 tại điểm Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên cũng có sự thay đổi, người ta phá vở một vài dãy lớp để xây dụng lại nhiều cơ sở mới, hy vọng là ngôi trường Trung Học Hà Tiên của chúng ta trải qua bao nhiên năm tháng từ 1956 cho đến nay tiếp tục chuyển biến để đi đến sự tốt đẹp bền vững luôn.

Tác giả xin trân trọng cám ơn sự giúp đở và động viên của quý thầy cô và tất cả các bạn học năm xưa, đặc biệt là xin cám ơn quý thầy cô Nguyễn Văn Nén (Nguyễn Nên), Nguyễn Hồng Ẩn, Nguyễn Phúc Hậu, Võ Kim Loan, các bạn anh chị cùng trường: Trần Văn Dõng, Hoàng Thị Minh Liên, Dương Thị Phương Hà, Hồ Thị Kim Hoàn, Trần Phương Nhu, Trần Hoàng Trang, Lê Phước Dương, Lê Ngọc Ngân, Nguyễn Bích Thủy, Lâm Thị Lan, Trương Thanh Hào, Trương Thanh Hùng, Nguyễn Hữu Tâm, Đỗ Mỹ Hạnh, Nguyễn Văn Phúc  đã cung cấp nhiều hình ảnh sử dụng trong phần bài viết nầy.

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết.

   Trần Văn Mãnh, Paris, viết xong ngày 22/10/2018

Cầu Bắc Hà Tiên qua các giai đoạn thời gian

Thầy cô và các bạn thân mến, qua phong trào thành lập các trang đặc biệt trên mạng xả hội face book về Hà Tiên (ngay cả có các trang về Kiên Lương, Kiên Giang), càng ngày chúng ta càng thấy các hình ảnh xa xưa về các thành phố nầy (đặc biệt là Hà Tiên) xuất hiện trên các trang đó. Gần đây có một vài hình ảnh về chiếc Cầu Bắc (Cầu Phà hay Bến Bắc,…) xuất hiện trên fb, mình xin mạn phép góp nhặt các hình ảnh đó để lập ra một bài đặc biệt về chiếc Cầu Bắc Hà Tiên, mục đích để giới thiệu hình ảnh Cầu Bắc qua các giai đoạn thời gian, từ những năm 1950 xa xưa đến thời 1960, 1970 và hiện nay để ghi lại một nơi chốn đầy kỷ niệm của tuổi trẻ Hà Tiên. Trước hết xin xác định vị trí của chiếc Cầu Bắc ở Hà Tiên: Cầu Bắc Hà Tiên nằm ở đầu đường Bạch Đằng, phía giao nhau với đường Bến Trần Hầu như trong hình dưới đây rất rỏ ràng:

Cầu Bắc Hà Tiên (hướng nhìn từ dưới Cầu Bắc nhìn lên phố chợ Hà Tiên, con đường chạy ngang trước mặt phố là đường Bến Trần Hầu. Hình ảnh: Hồ Anh Dũng, thời gian trong hình có lẻ là trong khoảng thập niên 1960-1970.

A/ Những hình ảnh về chiếc Cầu Bắc Hà Tiên trong những năm 1950 dưới thời Pháp đóng quân ở Hà Tiên.

Đây là hình chiếc Cầu Bắc rất xưa ở Hà Tiên, vị trí cũng ở ngay bờ sông đường Bến Trần Hầu nhưng có lẻ không phải vị trí của chiếc Cầu Bắc trong những năm 60-70. Bên kia sông ta thấy núi Tô Châu., ngay ở đầu cầu có một chiếc tàu Hải Quân treo cờ Pháp. Hình nầy do một trong những người lính Hải Quân Pháp cung cấp, ông tên là Rolland Drosson, ông nầy đã từng đóng quân ở Hà Tiên trong những năm 1950 và trong đơn vị Hải Quân.

Hình ảnh có trên forum: http://www.anciens-cols-bleus.net/t23368p850-operations-de-guerre-indochine-tome-7

Hình Cầu Bắc Hà Tiên do ông Rolland Drosson cung cấp ( trước năm 1952). Vị trí của chiếc Cầu Bắc nầy không phải là chiếc Cầu Bắc ở Hà Tiên trong những năm 1960 vì phía sau chiếc Cầu Bắc ta thấy khách sạn Tô Châu bên phải và một phần khách sạn Đại Tân bên trái. (Trong khi đó thì chiếc Cầu Bắc mà chúng ta biết trong những năm 1960 thì lại ở ngay đầu đường Bạch Đằng Hà Tiên).

Hình chiếc Cầu Bắc ở Hà Tiên do ông Rolland Drosson cung cấp. Hình chụp khoảng trong những năm trước 1952. Chiếc Cầu Bắc trong ba tấm hình nầy có thể là một và có vào những năm 1950, chắc chắn là không phải chiếc Cầu Bắc Hà Tiên có trong hình Hồ Anh Dũng phía trên.

Trước khi có Cầu Bắc Hà Tiên (khoảng năm 1957 – 1960), đây là nhà vệ sinh công cộng ở mé sông, sau đó đổi thành nhà bán vé phà qua sông. Hình ảnh: Trần Phương Nhu

B/ Những hình ảnh về chiếc Cầu Bắc Hà Tiên trong những năm 1960-1970 dưới thời Mỹ đóng quân ở Hà Tiên.

Hình ảnh chiếc Cầu Bắc Hà Tiên mà chúng ta đều biết trong thời gian còn hoạt động chạy Phà qua sông Hà Tiên. Hình nầy nhìn qua núi Tô Châu. (Hình ảnh: Truman_Library 1961)

Hình ảnh chiếc Cầu Bắc Hà Tiên mà chúng ta đều biết trong thời gian còn hoạt động chạy Phà qua sông Hà Tiên. Hình nầy nhìn lên phố Hà Tiên. (Hình ảnh: Hồ Anh Dũng, thập niên 1960-1970)

Ponton của chiếc Cầu bắc ở Hà Tiên, dành cho sự đổi hướng của xe hơi một khi chạy xuống đậu trên ponton nầy, các nhân viên Cầu Bắc xuống các vị trí lổ trống (gồm có 3 phần theo chu vi của phần hình tròn ở giữa ngay chổ xe đậu) để đẩy xoay tròn cho  hướng xe đổi đúng theo phần cửa chạy vào chiếc phà. Hình do một người lính Mỹ tên Truman Richey chụp vào những năm 1960.

Hình ảnh quen thuộc của chiếc Cầu Bắc Hà Tiên (khoảng thập niên 1960-1970), ta thấy có hai chiếc phà đang hoạt động, phía sau hình là núi Tô Châu. Hình do Nguyễn Bích Thủy cung cấp.

Quang cảnh cầu bắc Hà Tiên ở hai bên bờ sông Giang Thành, hình chụp từ phía bên bờ Tô Châu nhìn qua chợ Hà Tiên (1960-1970). Nhiếp Ảnh Gia nổi tiếng gốc Hà Tiên chụp: Ông Quách Ngọc Bá, Hieu Nguyen sưu tầm và đăng trên trang fb « Tôi Yêu Hà Tiên ».

Nữ sinh Trung Học Hà Tiên trên đầu một chiếc phao nổi của chiếc cầu nổi Tô Châu (Hà Tiên) vào năm 1972. Phía xa trong hình là chiếc Cầu Bắc quen thuộc của chúng ta. Hình ảnh: Trần Hoàng Trang

Ngày nay chiếc Cầu Bắc không còn nữa, khu nầy đã được lấp bằng thêm và biến thành một công viên rộng lớn theo bờ sông dọc đường Trần Hầu, phần đất liền ngày xưa đã được nới rộng ra thêm chiếm một phần lòng sông Hà Tiên, phần công viên trên đất liền thì nới rộng ra còn lòng con sông thì nhỏ hẹp lại.

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết.

                                                                         Trần Văn Mãnh  (05/2018)

Kẹo Thầy ! (Giá Khê Trương Thanh Hùng)

Thầy cô và các bạn thân mến, có một thời ở Trường Trung Học Công Lập Hà Tiên của chúng ta, hình như là truyền thống, vào những ngày cận Tết như những ngày hôm nay, lớp học rất vui vì học thì ít mà chơi thì nhiều…Thật vậy vào những ngày cuối năm cận tết, học trò có chứng « đòi kẹo » mặc dù tuổi đời đã qua rồi cái thuở « ngậm kẹo »…Muốn « đòi kẹo » cũng không phải dể, phải « đấu tranh » dử dội mới được đó thầy cô và các bạn ạ…Mà đấu tranh như thế nào, chỉ cần có cái « họng » thật to để kêu gào lên hai tiếng « KẸO THẦY » (dỉ nhiên là nếu giờ học của cô thì phải kêu to « KẸO CÔ »..!! Có lúc gặp thầy hơi dể tánh thì đạt được kết quả nhanh chóng, nhưng thường thì quý thầy để cho chúng ta kêu gào thảm thiết, kêu đến muốn khàn cả cổ họng mới đồng ý cho tiền và trong lớp cử một hai bạn chạy xe nhanh ra chợ mua kẹo và nhân tiện đem đàn trống đến trường để ca hát giúp vui trong lúc ăn kẹo…Lớp nào cũng vậy, đó là truyền thống, nhưng đặc biệt là lớp của bạn Trương Thanh Hùng có cái may mắn là các bạn nam không cần « làm việc » nhiều vì có một đội nữ « xung phong » chuyên ngành « đòi kẹo » rất hiệu lực, theo như bạn Hùng kể lại thì đội nữ đó cũng khá đông và trưởng đội không ai khác hơn là cây bút thơ văn rất nỗi tiếng của Blog chúng ta, đó là bạn Trang Lệ Thủy…Vậy mời thầy cô và các bạn theo dỏi quá trình « đòi kẹo » của lớp bạn Trương Thanh Hùng nhé…(Viết lời nhập: Trần Văn Mãnh)

KẸO THẦY

Khi nói “Nhất quỉ nhì ma, thứ ba học trò”, chúng ta hay nghĩ rằng đó là những học sinh nam, nhưng thực ra thì các bạn nữ cũng chẳng hề thua kém. Xin kể về một số bạn nữ trong lớp tôi (Đệ thất năm học 1965-1966 đến lớp 11 năm học 1970-1971 trường Trung Học Hà Tiên) để chứng minh đây là chuyện có thật.

Trương Thanh Hùng lúc lứa tuổi còn « đòi kẹo » ở trường…

Tôi không nhớ rõ trong lớp mình hồi đệ thất có bao nhiêu bạn nam, bao nhiêu bạn nữ, nhưng những gương mặt nữ trong lớp còn để lại ấn tượng trong tôi khá đậm là Trang Lệ Thủy, Trịnh Xuân Tài, Nguyễn Ngọc Lê, Nguyễn Thúy Vân, Trần Yến Phượng, Phạm Thúy Phượng, Lâm Thị Lan, Dương Hà, Trần Thanh Tuyên, chị Mai (Nhà ở góc đường Chi Lăng-Phương Thành), Trần thị Phương Nhu, Châu Ngọc Mỹ, Lâm Xuân Mỹ, Hồ Thị Kim Hoàn. . . Trong đó có những bạn rất hiền lành, mà điển hình là Phạm Thúy Phượng và có một nhóm “quậy” tưng bừng, đứng đầu là Trang Lệ Thủy.

Trang Lệ Thủy, trưởng nhóm « quậy » của lớp Trương Thanh Hùng…!!

Đến năm học lớp 10 thì hầu hết các bạn đều chững chạc vì tự thấy mình đã là “người lớn”, đồng thời phải lo học để qua năm sau thi tú tài. Còn những năm trước đó thì khỏi nói, ít có “em” nào không quậy.

Có một chuyện mà tôi không thể quên được, đó là chuyện “đòi kẹo” vào cuối năm. Không biết các lớp khác có không, nhưng riêng lớp tôi thì năm nào cũng vậy, cứ vào những buổi học cuối cùng trước khi nghỉ tết thì cả lớp nhao nhao đòi thầy cô phải cho tiền mua kẹo, thường thì thầy cô cho khoảng 100, 200 đồng đi mua kẹo về chia nhau ăn rồi ca hát. Nếu thầy cô không cho hoặc chậm cho thì cả lớp cùng hò “Kẹo thầy, kẹo thầy. . . Thầy kẹo, kẹo thầy. . .”. Không hiểu sao các bạn nam của chúng tôi dù phá phách cũng rất dữ, nhưng trong chuyện này lại hiền. Người lĩnh xướng chuyện đòi kẹo chính là chị Trang Lệ Thủy bởi chị là trưởng lớp. Có những bạn ủng hộ hết sức nhiệt tình là Dương Hà, Ngọc Lê. . . Khi chị Lệ Thủy cất tiếng “kẹo thầy” thì cả lớp cùng hưởng ứng đến khi nào thầy cô cho mới thôi.

Lớp học của Trương Thanh Hùng, niên khóa 1968-1969, lớp được mệnh danh là « Đệ Tứ Quốc Tế »…(Trường Trung Học Hà Tiên)

Sau khi mua kẹo về thì phát động phong trào văn nghệ, nhóm “tam ca” của chị Thủy gồm chị Thủy, Dương Hà và một chị nữa (mà tôi không nhớ là ai) bắt đầu bằng bài ca “Con sáo về quê”, các chị đồng thanh hát “Con sáo, con sáo về quê/ Về quê, về quê ăn tết/ Thịt kho dưa giá, bánh mì phô mai. . .”. Chỉ bấy nhiêu thôi mà cứ lặp đi, lặp lại cùng với tiếng cười rộn vang. Sau đó, Dương Hà thường hát bài “Rừng lá thấp” rồi mới đến các bạn khác.

Dương Diễm Hà hay ca bài « Rừng Lá Thấp », bạn cùng lớp Trương Thanh Hùng

Ôi! Nhớ sao những ngày hết sức trong sáng của tuổi học trò ở ngôi trường Trung học Hà Tiên.

Nhưng trong chuyện này cũng có gặp phải vấp váp, xin kể ra đây để các bạn hồi tưởng, chứ rút kinh nghiệm thì không được rồi.

Tôi nhớ vào năm học đệ tứ, vào giờ học của Thầy Út, có lẽ thầy sợ không kịp chương trình nên thầy đã không cho kẹo mà cứ dạy tiếp. Chị Thủy cũng lĩnh xướng đòi kẹo không để cho thầy dạy. Được một lúc, Thầy bực quá, tôi nhớ thầy giận đến đỏ mặt móc ra 200 đồng cho rồi bước ra khỏi lớp. Chuyện này làm cho tôi cứ áy náy mãi. Nhưng có lẽ ở tuổi học trò vô tư quá nên tất cả lớp cũng đều chia kẹo rồi ca hát như không có chuyện gì xảy ra vậy.

Thầy Nguyễn Văn Út dạy Trung Học Hà Tiên ngày xưa trong những năm 1960-1970

Không biết bây giờ thầy Út (Nguyễn Văn Út) đang ở đâu? Nếu Thầy đọc được chuyện này, xin Thầy cho phép em thay mặt các bạn gởi đến Thầy một lời xin lỗi và xin thầy bỏ qua cho hành động nông nổi của tụi em.

Tác giả bài viết: Giá Khê Trương Thanh Hùng (22/11/2017)

 

 

 

 

 

 

Hình ảnh: Trần Văn Mãnh, Hồ Thị Kim Hoàn, Trương Thanh Hùng, Dương Phương Hà

Ngôi chợ Hà Tiên qua các giai đoạn thời gian (Lê Phước Dương)

Chợ Hà Tiên.
(Tuổi thơ lêu lỏng)

Không ai biết Chợ Hà Tiên có từ khi nào chỉ biết khi mình thường ra Chợ ngồi xem chừng hàng hóa cho Mẹ đi đón ở bến sông mua rau cải từ rẩy ra lúc ban sáng sớm mờ sương là đã được 5 ,6 tuổi rồi…biết mua bán gì đâu chỉ là ngồi đó xem chừng cho có mà thôi .

Chợ Hà Tiên nằm theo trục Bắc Nam ở giửa là dãy nhà lồng, đầu hướng Bắc bên kia đường là phố 3 căn bìa phải là tiệm cà fê Dũ Long, giửa là tiệm thuốc Bắc Sanh Hoạt và kề bên bìa trái là nhà ông Tàu Lái …Có 2 kiosques đối xứng nhau phía đuôi chợ nhà lồng một bên là bán bánh kẹo Nhiêu Thạnh một bên là càfê ông Bái , phía ngoài tí là 2 xe đá bào chè đậu sirô đủ màu của HiaTăng và ông Lầu Pề .

Đầu chợ về phía Nam có 2 dãy kiosques xây kín phía trong có đường giửa mổi bên có 3 căn đối mặt vào nhau và bên ngoài là mổi bên cũng có 3 căn mà xây mặt ra đường. Kiến trúc đầu chợ mái nhọn phía giửa 2 bên là mái thấp dần .Lưng chừng có một balcon cạn phía trên đó có lúc treo Chân dung ông Ngô Đình Diệm có lúc là mảng tường vôi ngà trắng .

Bên kia đường đầu chợ gọi tên là phố tứ diện , mặt Bắc bán thuốc tây , mặt Tây là quán 3 cô bán đủ thứ đồ da ,rương ,dây nịt, bóp ví , mặt Đông bán báo mặt Nam bán và sữa đồng hồ đều là của ông Minh Xuân .
Đối diện phía bên kia đường Trần Hầu là chợ Cá có kiosque bán thuốc tây Thanh Bình và cho mướn truyện Tàu ,Ta…đủ cả , phía ngoài là con sông và cũng là bến cho ghe xuồng lưới chài ghé lại đưa lên Chợ những gì đánh bắt được…
Cặp hai bên hông chợ một bên về phía Đông là dãy phố Hòa Hiệp, Nam Thiên, Thái Sơn, Phục Hưng, Hiệp Lợi, Xuân Thạnh… (con đường mang tên Tham Tướng Sanh), phía trước có con đường giửa đối xứng 2 bên là sạp hàng đồ tươi rau cải, chạp hụi, gà vịt…bên hông chợ phía Tây là dãy phố bà Ba Góp, Đức Quang, Hải Ký, Khâm Tuyền, Hoa Tân,Thái Dũ, Vạn Ích Đường, Nam Viên, Mỹ Nam… (con đường mang tên Tuần Phủ Đạt), và phía trước đối xứng con đường giửa 2 bên là …đủ thứ đồ ăn sáng trưa chiều tối …( kể sơ thôi chứ đi vào chi tiết thì người đọc sẽ ngủ quên lúc nào mà không hay không biết ).

Có lần buổi sáng không biết là vì thương con hay là có gì vui mà Mẹ cho đi kêu 1 tô hủ tiếu nhỏ (nhỏ 3 cắt lớn 5 cắt) của ông Phan bán trong chợ nhà lồng và dặn dò:

– Con ngồi ăn và coi chừng hàng cho Mẹ!!

Hằng ngày buổi sáng với Mẹ chỉ là khoai lang, khoai mì, bắp hầm, bắp luộc, xôi mặn xôi ngọt…mà nay được tô hủ tiếu là quá đã …xì xụp, rồn rột một hơi là đáy tô đã bóng lưỡng rồi, xém chút nữa thôi là đã nuốt luôn cã lưởi, nhớ lại cái tô hủ tiếu đầu đời ở ngày xưa sao mà ngon quá xá.

Có ai còn nhớ mâm bánh hỏi mở hành thịt luộc tôm đáy rau sống nước mắm tỏi ớt chanh đậu phọng rang giả nhỏ…những cuốn chả giò ngã màu dần từ trắng đến vàng sậm trong chảo mở đang sôi sùng sục được vớt lên, để nguội dần cho vào mâm rồi lấy kéo cắt xéo làm 3, gói chung với ít rau tí bún chấm vào nước mắm pha đưa vào miệng cắn nghe rào rạo, tay kia cầm chén hứng những gì rơi rớt, chã giò chiên của Chị Thu con bà Cẩm Lành là thế …không nơi nào ngon hơn được, …rồi thì bún kèn bún nhâm bà Hai Lô, bánh tầm bì se nước cốt dừa bà Năm Hía, cháo lòng bà Hai Lê, xôi mặn ngọt bà Chín, cháo giò heo, cà ri gà bà Tư Đại, bánh bò, bánh quy, bánh ít, bánh da lợn, bánh củ cải của bà Ba Tểnh, bánh khọt, bánh xèo….ôi thôi đủ thứ bánh ơi là bánh ..rồi chè nếp than, hột me, đậu trắng, chè thưng nước cốt dừa…được bày bán san sát nhau bên chợ bánh hiền hòa Hà Tiên.

Chợ vào ban đêm vui nhất là lúc có đoàn Cải lương về hát (những người mua bán trong chợ nhà lồng thì rầu), xung quanh nhà lồng chợ được che chắn bởi những tấm vải kaki màu cỏ úa được giằng sát đất bởi những cây dầu vuông…Lúc đó những thằng nhóc tì có khi thì được 2, 3 anh thanh niên hè nhau dở cây giằng lên cho đám nhóc chui vào xem, có lúc hát tuồng cũ làm biếng xem thì đi vòng vòng bên ngoài phá phách …Vậy đó mà cứ đi tới lui như bầy ròng ròng cho đến khi giữa tuồng vì nóng nực quá nên được xã giàng…thế là chung vào xem cho đở cơn ghiền.

Rồi khi cơn lạnh tê tê đi qua lúc mà buổi sáng gió mơn man hây hây phía Đông chướng, chiều gió thổi nhè nhẹ phía nồm Nam …mới gần 20 tháng Chạp thôi là đã nghe tiếng pháo chuột lẹt đẹt nổ rồi. Phía bên hông nhà ông Tàu Lái buổi sáng đã có sòng:

– sổ đề 12 con.
– bông vụ 6 mặt.
– hốt me 4 con.
– tài (lớn) xỉu (nhỏ)
– bầu cua cá cọp.

…Buổi chiều dời qua trước tiệm vàng Minh Ngọc và tiệm đồi mồi ông Phan văn Thân.
…Ôi thôi đủ thứ kiểu ăn thua .Lúc đi kiếm mình để tiếp dọn hàng về, Mẹ hay cầm 1 cây roi – nhưng chưa lần nào Mẹ đánh – thì cứ tìm ở những chỗ này là gặp vì mình chỉ là mê xem thôi chứ tiền đâu mà đặt.

Những ngày cận Tết mọi người như hối hả hơn, ăn nhanh hơn đi lẹ hơn làm việc gấp gáp hơn. Chợ dần dần có thêm màu sắc mới, người xa quê trở về rôm rã, chổ này vài bó mai rừng dầy nụ he hé nở, chổ nọ bông vạn thọ rẩy vườn rực rở đỏ vàng, chổ kia cụm dưa hấu ruộng gọi mời với 2 miếng chẻ đôi đỏ ối..Lúc này bán đắt hơn nên ít được đi rong.Thời gian chầm chậm trôi dần, ngày Tết cận kề, năm nay tháng đủ nên ngày 29 Tết đông chợ đêm, bán tối ngày không dọn về mà để sạp hàng nguyên đó, tối đến 2 Mẹ con trãi chiếu cạnh bên quấn mền mà canh mà giữ …Mình thì có ngủ được đâu chút ghé lại sòng bầu cua tí ghé lại sòng tài xỉu…xẹt đi , xẹt về. Mẹ vì cả ngày bán buôn mệt mỏi nên đặt lưng xuống là đã ngáy khò khò mặc tình Tết về tới đâu thì cũng kệ.

Chợ Hà Tiên những ngày cận Tết nhộn nhịp hẳn lên rôm rã hẳn lên …pháo nổ nhiều hơn…không khí đó …cái mùi đó .. cái âm thanh hổn độn đó …cái ân tình đó…chỉ có con dân Hà Tiên là thấy, nghe, ngửi, cảm…được cái Tết đặc trưng của riêng quê hương mình mà thôi.

Chợ sáng 30 hối hả cuống cuồng gấp gáp mới 10 g thôi mà đã thưa dần rồi vắng hẳn…Mẹ con dọn dẹp đi về, xe cây chở đồ cặn nhẹ tênh, năm nay ăn Tết lớn nên đắt hàng 2 túi áo bà ba của Mẹ nhét cứng 2 cọc tiền. Mẹ vui thấy rõ.

Rồi tiếng pháo nổ vang chổ này chổ nọ nhà đó nhà kia để cúng rước ông Bà. Đêm giao thừa tụi nhóc mình sàn sàn tuổi nhau xúng xính bộ đồ mới chạy tới chạy lui nhìn những giây pháo nổ ành đùng của những nhà giàu bổn phố xung quanh chợ mà trầm trồ mà so sánh hơn thua..

Đã qua giao thừa rồi không gian dần yên tĩnh, đám nhóc kéo nhau xuống Đài Kỷ Niệm ngồi nghỉ chân. Ngọn gió Chướng từ ngoài sông mát rượi ùa về thổi bay lá cờ trước nhà ai nghe phần phật …Tết này 7 tuổi rồi, tựu trường phải vào lớp chót,  phải đi học, không còn được lưu linh, lưu địa nữa rồi …

..Nghĩ đến đây chợt thấy Tết năm nay không còn vui nữa …nghe nói học là cái gì đó rất là đáng sợ, rất là ngán ngẫm vì có cả…đòn roi.
Hà Tiên 21/3/2016
Lê phước Dương

Mặt nam của chợ Hà Tiên (trước những năm 1960, lúc còn đang được xây cất, đây là chổ công sở nhà nước làm việc). Photo: Trần Phương Nhu

Mặt tiền phía nam ngôi chợ Hà Tiên trong những năm đầu 1960. Hình : Truman Library, do Arthur Z. Gardiner Papers sưu tầm.

Đồn Cảnh Sát Hà Tiên bên hông chợ cá cũ Hà Tiên , bên trái hình là chợ cá cũ Hà Tiên, bên phải hình là khu phố đầu đường Trần Hầu và Tuần Phủ Đạt, phía xa hơn là Đài Kỷ Niệm Hà Tiên. Hình chụp trong những năm đầu 1960. Hình: Truman Library, do Arthur Z. Gardiner Papers sưu tầm.

Mặt nam chợ Hà Tiên còn lại sau năm 1975

Mặt nam chợ Hà Tiên trong những năm 2000

Mặt nam chợ Hà Tiên trong những năm 2000. Photo: BuiThuyDaoNguyen

Tiệm tạp hóa Minh Đức ở mặt nam của chợ Hà Tiên. Photo: Truman Richey

Bên trong nhà lồng chợ Hà Tiên, phía đối diện với đường Tuần Phủ Đạt. Photo: Hồ Anh Dũng

Một góc chợ cá Hà Tiên ngày xưa (1950-1960), nhìn về hướng phố tứ diện. Photo; Nguyễn Bích Thủy

Phố tứ diện Hà Tiên trong những năm 1950-1960. Phía xa bên phải là chợ cá, phía xa bên trái là dảy tiệm hớt tóc cất dưới mé sông, ở giữa là bót cảnh sát. Xa hơn là sông Hà Tiên và chân núi Tô Châu. Photo: Nguyễn Bích Thủy

Chợ cá Hà Tiên, phía ngoài dành để bán rau cải. Khoảng 1968, photo: Rich Krebs, (Hồ Anh Dũng cung cấp)

Chợ cá Hà Tiên, phía ngoài dành để bán rau cải. Khoảng 1968-1970, photo: Rich Krebs

Chợ cá Hà Tiên nhìn từ phía bót cảnh sát. Photo: Hồ Anh Dũng

Chợ cá Hà Tiên trở thành chợ tạp hóa vào những năm 2000. Photo: Herman Hermanson (2006)

Chợ cá Hà Tiên trở thành chợ tạp hóa vào những năm 2000. Photo: ThomasMaresca

Chợ tạp Hóa (chợ cá ngày xưa) Hà Tiên ban đêm. Photo: HoangNguyen 1998

Chợ tạp Hóa (chợ cá ngày xưa) Hà Tiên. Photo: HungCuongPC

Mặt nam chợ cũ Hà Tiên biến thành chợ Ẩm Thực Hà Tiên vào những năm 2009

Mặt nam chợ cũ Hà Tiên biến thành chợ Ẩm Thực Hà Tiên vào những năm 2009. Photo: HaiDang54

Quang cảnh bên trong chợ Ẩm Thực Hà Tiên vào năm 2010. Photo: Thanh HLP.

Một phần của mặt bắc của chợ Hà Tiên, có đường Lam Sơn trước mặt. Dảy nhà trong hình là trên đường Tuần Phủ Đạt. Cây me nhô ra bên phải hình là trước nhà ông Tàu Lái. Photo: HungCuongPC

Ba căn phố đối diện với mặt bắc của chợ Hà Tiên: Tiệm Ông Tàu Lái, Tiệm Sanh Hoạt và Tiệm cafe Dũ Long. Photo: Fred Abery

Đường Tuần Phủ Đạt bên hông nhà lồng chợ Hà Tiên. Photo: HungCuongPC

Đường Tuần Phủ Đạt bên hông nhà lồng chợ Hà Tiên. Photo: Hồ Anh Dũng

Đường Tham Tướng Sanh bên hông nhà lồng chợ Hà Tiên. Photo: HuynhNT

Đường Tuần Phủ Đạt (góc Lam Sơn)  bên hông nhà lồng chợ Hà Tiên. Photo: HuynhNT

Đường Tuần Phủ Đạt bên hông nhà lồng chợ Hà Tiên. Photo: HuynhNT

Góc đường Lam Sơn – Tuần Phủ Đạt, nhà Ông Tàu Lái. Bên phải hình là mặt bắc của chợ Hà Tiên. Khoảng những năm 1960-1970. Photo: Truman Richey

Tiệm cơm Xuân Thạnh dưới đường Bến Trần Hầu. Hà Tiên. Photo: HungCuongPC

Chợ cũ Hà Tiên có một lúc trở thành Chợ Ẩm Thực Hà Tiên (khoảng 2009, sau đó trở thành Siêu Thị Đông Hồ. Photo: Trần Văn Mãnh 2012

Chợ cũ Hà Tiên có một lúc trở thành Chợ Ẩm Thực Hà Tiên (khoảng 2009, sau đó trở thành Siêu Thị Đông Hồ. Photo: Trần Văn Mãnh 2012

Chợ cũ Hà Tiên có một lúc trở thành Chợ Ẩm Thực Hà Tiên (khoảng 2009, sau đó trở thành Siêu Thị Đông Hồ. Photo: Trần Văn Mãnh 2012

Siêu Thị Đông Hồ (ở mặt Nam của chợ cũ Hà Tiên) vừa bị phá hủy để dang chỗ cho một công viên rộng lớn. (Hình chụp từ mặt Bắc nhìn về mặt Nam về phía bờ sông) Photo: IvanQuach 2015

Chợ Hà Tiên đã biến mất, chỉ còn lại ngay chổ cũ là một công viên rộng lớn (2017). Bến phải là đường Tham Tướng Sanh, bên trái là đường Tuần Phủ Đạt.

Chợ cá Hà Tiên đã biến mất, thay vào đó là một công viên rộng lớn vào khoảng 2012. Photo: Trần Văn Mãnh

Ngày nay 2017, công viên ngay chợ cá xưa đã biến thành Công Viên 9 Nàng Tiên. Photo: PhuongDuyVu

 

Trung Học Hà Tiên xưa: Những cuộc hội ngộ sau hơn 40 năm qua

Trung Học Hà Tiên xưa: Những cuộc hội ngộ sau hơn 40 năm qua

Thầy cô và các bạn thân mến, ngày xưa khi thầy cô hay bạn bè chia tay nhau, mỗi người một ngả tìm phương định hướng tùy theo hoàn cảnh mỗi người, muốn liên lạc lại với nhau cũng hơi khó khăn…Ngày xưa chỉ có phương tiện viết thư cho nhau, trong thư ta cho biết tin tức, có khi kèm theo một vài tấm ảnh trên giấy trắng thật sự…Phương tiện liên lạc ít ỏi như vậy nhưng ta vẫn còn được biết tin nhau…Rồi thời gian trôi qua với biết bao biến cố, vì chiến tranh, vì di tản, vì những cuộc đi tìm một chân trời mới để sinh sống, chúng ta hoàn toàn mất tin nhau, có khi hơn cả vài chục năm không ai biết tin của ai…Những người còn ở lại Hà Tiên thì vẫn tiếp tục mưu sinh, đó là những con người rất thân yêu và rất đáng kính trọng…thầy cô, bạn bè còn đó tuy không còn lui tới mái trường Trung Học Hà Tiên ngày xưa nữa, nhưng thầy cô và các bạn đó vẫn là những con người rất can đảm, ngày đêm gắn bó với mảnh đất thân yêu Hà Tiên, xin mượn bài viết nầy để nêu lên tấm lòng ngưởng mộ, kính phục thầy cô và các bạn còn mãi mãi với đất Hà Tiên đó…Một số thầy cô và các bạn khác, hoặc là dời đi sinh sống ở các thành phố, tỉnh thành khác nhưng vẫn còn ở trong nước, một số lại lần lượt ra đi, phần lớn để đoàn tụ gia đình đã lập nghiệp ở các nước ngoài: Mỹ, Canada, Pháp, Úc,…Bây giờ tuy đã xa nhau thật sự hàng ngàn dặm nhưng khoa học và những phương tiện truyền thông hiện đại lại đưa chúng ta đến gần, trong một khoảnh khắc chúng ta có thể trao nhau một vài câu viết, cho nhau xem những tấm ảnh kỷ niệm xưa nay,..Thật là may mắn và huyền diệu thay…Mình thuộc vào thế hệ học sinh trung học Hà Tiên vào những năm 1960-1970…cũng như nhiều bạn khác cùng lứa, đã rời trường từ hơn 40 năm nay, phần lớn là để tiếp tục quá trình học vấn, hoặc đi làm việc, có bạn đi nhập ngủ vì con đường học vấn tạm dừng lại,..cũng có bạn lại không may mắn đã ra đi vĩnh viễn, vì một cơn bệnh ngặt nghèo hay càng không may hơn vì một biến cố giữa biển khơi, đành phơi mình trong lòng biển cả…Chứng ta là những người còn ở lại thế gian nầy, tuy xa cách qua không gian, nhưng may mắn được gần gủi nhau qua những trang Face Book, qua những bài viết nhắc nhau kỷ niệm xưa trên Blog,…Vậy chúng ta hãy xem lại hình ảnh của những cuộc hội ngộ nầy dù sau hơn 40 năm trôi qua, tình thầy cô trò, tình bạn vẫn không phai nhạt, diển tả được trên nét mặt, nụ cười trong những hình ảnh sau đây…..(còn nhiều cuộc hội ngộ khác hình ảnh và tin tức vẫn còn nhiều thiếu sót xin thầy cô và các bạn giúp bổ sung thêm nhé)

Xin thông báo thêm là Thầy Cô và các bạn Trung Học Hà Tiên nếu có những cuộc lần đầu tiên hội ngộ lại sau nhiều năm xa cách nhau, xin gởi hình và nêu rỏ thời gian và nơi chốn gặp lại cho Blog  THHTX để đăng tin bổ sung vào trang nầy nhé, xin căm ơn.

Trần Học Quang (bên phải) và Trương Thanh Hào (bên trái) gặp lại nhau vào tháng 4 năm 2012 tại Sài Gòn nhân dịp Quang về thăm nhà Viêt Nam.

Trương Thái Minh và Trần Văn Mãnh (bạn học cùng lớp) gặp lại tại nhà Minh (Hà Tiên) tháng 6 năm 2012

Trương Thanh Hào và Trần Văn Mãnh gặp lại nhân một chuyến du ngoại của Hào tại Paris  tháng 5/2015

Bạn Trương Thanh Hào nhân một chuyến du hành ở nước Mỹ có ghé lại thăm thầy cô Nguyễn Hồng Ẩn (Connecticut, mùa đông 2013.)

Nhân một chuyến đi Mỹ kế tiếp (2016) bạn Trương Thanh Hào lại gặp lại các bạn Trung Học Hà Tiên: Phía trên: trái Hồ Thị Kim Hoàn, phải Trương Thanh Hào, phía dưới: trái Mai Thị Ngọc Minh, phải Trang Lệ Thủy

Năm 2016 cô Võ Kim Loan về thăm Việt Nam và hội ngộ cùng các học trò xưa tại Sài Gòn: Trái qua phải: Trương Thanh Hào, Trần Văn Dõng, Trần Phương Nhu, Hoàng Thị Minh Liên, Cô Võ Kim Loan, Lâm Thị Lan, Trần Tuấn Kiệt

Cũng trong chuyến về thăm Việt nam nầy (2016) hai trong « Tứ Đại Mỹ Nhân » của trung học Hà Tiên xưa gặp lại tại Sài Gòn: Cô Võ Kim Loan và cô Lâm Ngọc Mai

Cô Võ Kim Loan về thăm trường Hà Tiên xưa (2016) và gặp thầy Nguyễn Văn Nén cùng một số học trò xưa.

Tháng 5/2016 hai bạn Trương Thanh Hào và Hà Quốc Hưng gặp lại nhau (sau 40 năm) nhân một chuyến đi Los Angeles (Mỹ) của Hào, ngay vừa lúc Hưng vừa mất người vợ thân yêu…

Tháng 6/2016 nhân một chuyến đi qua Mỹ (Los Angeles), bạn Tiền Ngọc Dung đã có dịp gặp lại bạn Hà Quốc Hưng, người bạn cùng lớp cùng trường Trung Học Hà Tiên hơn 40 năm xưa.

Nhân một chuyến du hành Âu Châu (11/2016) Trang Thanh Sơn và Trần Văn Mãnh đã được gặp lại sau hơn 40 năm rời khỏi trường Hà Tiên xưa.

Nhân chuyến đi từ Âu Châu trở về Mỹ, bạn Trang Thanh Sơn ghé lại thành phố Stamford tiểu bang Connecticut thăm Thầy (Cô) Nguyễn Hồng Ẩn (11/2016)

Nhân một dịp tình cờ biết được địa chỉ của cô Hà Thị Hồng Loan, nhóm học trò xưa liền đến thăm cô sau hơn 40 năm rời trường lớp. (Hóc Môn, Sài Gòn 11/2016): Trương Thanh Hào, Trần Tuấn Kiệt, Cô Hà Thị Hồng Loan, Lâm Thị Lan, Lê Phước Dương.

Sau hơn 40 năm qua, anh Trần Văn Dõng được gặp lại cô Võ Thị Hồng Loan nhân một chuyến đến nhà thăm cô tại Hóc Môn (Sài Gòn, 11/2016)

Nhân một chuyến về thăm Hà Tiên (2017), cô Vương Thị Lành gặp gở các em học trò xưa: Học trò xưa đến mừng cô Vương Thị Lành về quê Hà Tiên. Trái qua phải: Trần Phương Nhu, Nguyễn Thúy Vân, cô Vương Thị Lành, Nguyễn Nguyệt Hồng, đứng: Trần Hoàng Trang, Cẩm Tiên, Tăng Thị Sáu

Sau hơn 40 năm rời trường, cô Dương Thị Minh Hoa gặp lại các học trò thân yêu tại Californie (Mỹ): Bùi Văn Sáu, Đỗ Ngọc Giao, Cô Dương Thị Minh Hoa (áo tím), Tạ Văn Ba (phía sau), Trần Kim Mỹ, Hồ Thị Kim Phượng, Thanh (phía sau), Lâm Mỹ Nga, Tiền Ngọc Hương (mang kính đen), Hồ Thị Kim Hoàn, anh Nguyễn Văn Xuân, Mai Phạm, Phù Ngọc Liên, Tô Văn Hạnh (07/2017)

Anh Trang Thanh Sơn và bạn cùng trường là Trương Thanh Hào (Hào học sau anh Sơn hai lớp) hội ngộ tại Sài Gòn sau hơn 40 năm rời trường Hà Tiên (nhân chuyến về thăm Việt Nam của gia đình anh Sơn 08/2017)

Anh Trang Thanh Sơn và bạn cùng lớp là Đỗ Mùi hội ngộ tại Hà Tiên sau hơn 40 năm rời trường Hà Tiên (nhân chuyến về thăm Việt Nam của gia đình anh Sơn 08/2017)

Anh Trang Thanh Sơn và bạn cùng lớp là Trần Mỹ Quyên hội ngộ tại Hà Tiên sau hơn 40 năm rời trường Hà Tiên (nhân chuyến về thăm Việt Nam của gia đình anh Sơn 08/2017)

Anh Trang Thanh Sơn và bạn cùng lớp là Lâm Hữu Quyền hội ngộ tại Hà Tiên sau hơn 40 năm rời trường Hà Tiên (nhân chuyến về thăm Việt Nam của gia đình anh Sơn 08/2017)

Anh Trang Thanh Sơn và bạn cùng lớp là Bùi Văn Tư hội ngộ tại Hà Tiên sau hơn 40 năm rời trường Hà Tiên (nhân chuyến về thăm Việt Nam của gia đình anh Sơn 08/2017)

Anh Trang Thanh Sơn và bạn cùng lớp là Trương Trung Cang hội ngộ tại Hà Tiên sau hơn 40 năm rời trường Hà Tiên (nhân chuyến về thăm Việt Nam của gia đình anh Sơn 08/2017)

Anh Trang Thanh Sơn và bạn cùng trường là Trương Thái Minh (Minh học sau anh Sơn một lớp) hội ngộ tại Hà Tiên sau hơn 40 năm rời trường Hà Tiên (nhân chuyến về thăm Việt Nam của gia đình anh Sơn 08/2017)

Anh Trang Thanh Sơn và bạn cùng trường là Tăng Kim Sơn (T. K Sơn học sau anh T.T Sơn hai lớp) hội ngộ tại Hà Tiên sau hơn 40 năm rời trường Hà Tiên (nhân chuyến về thăm Việt Nam của gia đình anh Sơn 08/2017)

Hình ảnh tuyệt vời của cuộc hội ngộ tại Hà Tiên bạn học Trung Học Hà Tiên xưa sau hơn 40 năm xa cách: Trang Thanh Sơn, Trương Trung Cang, Trương Thái Minh, Lâm Hữu Quyền, Bùi Văn Tư và Tăng Kim Sơn. (08/2017)

Tuy cùng ở nước Pháp nhưng hơn 40 năm qua Tiền Ngọc Dung và Trần Văn Mãnh (và bà xả là Nguyễn Ngọc Tiếng) vừa gặp lại nhân một chuyến đi Paris của Dung (09/2017).

Nhân dịp lên Sài Gòn để đưa gia đình Hoàng Thị Minh Liên đi định cư sang Mỹ, các học trò xưa gặp lại cô sau hơn 40 năm xa cách: Hoàng Thị Minh Liên, cô Lâm Ngọc Mai, Dương Mỹ Nữ, Lâm Nguyệt Hồng và Duyên. (02/10/2017)

Bạn học cùng lớp Trung Học Hà Tiên xưa hội ngộ sau hơn 40 năm tại Californie (Mỹ 10/2017) nhân ngày hội đồng hương Hà Tiên: Trang Thanh Sơn và Tiền Hữu Minh

Bạn học cùng lớp Trung Học Hà Tiên xưa hội ngộ sau hơn 40 năm tại Californie (Mỹ 10/2017) nhân ngày hội đồng hương Hà Tiên: Tiền Hữu Minh, La Văn Cao và Trang Thanh Sơn

Bạn học cùng lớp Trung Học Hà Tiên xưa hội ngộ sau hơn 40 năm tại Californie (Mỹ 10/2017) nhân ngày hội đồng hương Hà Tiên: Trang Thanh Sơn và Huynh Thị Chên

Trái: Ngô Ngọc Ánh, phải: Lê Ngọc Ngân. Hai bạn cùng học chung mái trường Trung Học Hà Tiên ngày xưa. Ánh quê ở Tri Tôn, Ngân quê ở Kiên Lương. Tuy cùng học chung dưới mái trường Trung Học Hà Tiên nhưng hai bạn chưa bao giờ gặp nhau thật sự ngoài đời, chỉ là bạn trên fb mà thôi vì cùng là học sinh Trung Học Hà Tiên cả nên làm quen với nhau qua mạng fb. Thế rồi vào tháng 12/2017 tuy mỗi người ở một nơi cách xa nhau trên cùng lục địa Úc Châu hiện nay, (Ánh ở Brisbane, Ngân ở Melbourne) nhân một chuyến đi xem văn nghệ  Thúy Nga Bynight, hai bạn gặp gở nhau thật bất ngờ và cũng rất lý thú…

Cuối năm 2017 gia đình Hoàng Thị Minh Liên xuất cảnh đi Hoa Kỳ, sau đó là cuộc hội ngộ với gia đình Hồ Thị Kim Hoàn, hai bạn cùng trường Trung Học Hà Tiên xưa: Minh Liên (trái) và Kim Hoàn (phải) đã được gặp lại nhau tháng 12/2017 tại Californie Hoa Kỳ.

Cuối năm 2017, anh Trần Hồng Khanh (áo xanh thứ nhì từ phải sang trái) có về thăm nhà Việt Nam và sẳn dịp có anh Lâm Hữu Dư (bìa phải) cũng về thăm nhà, hai anh có dịp gặp lại nhau và được hội ngộ với thầy Nguyễn Văn Nén (thứ ba từ phải sang trái). Thầy trò gặp lại nhau cũng hơn vài chục năm sau khi xa mái trường Trung Học Hà Tiên ngày xưa. Trần Hoàng Trang đứng trên (áo đỏ) cung cấp hình.

Nhân một chuyến đi ngao du sơn thũy trên đất nước cờ hoa, bạn Trương Thanh Hào tìm gặp lại những người bạn học thân mến năm xưa của Trường Trung Học Hà Tiên xưa, xa cách nhau cũng đã hơn vài chục năm, nay gặp lại chỉ biết nói: « Em ơi trái đất vẫn tròn, chúng mình 4 đứa vẫn còn gặp nhau..!! »
(Columbus,OHIO, Hoa Kỳ, tháng tư 2018) Trái qua phải: Hoàng Thanh Liêm, Hoàng Thu Bình, Trương Thanh Hào, Hoàng Đức Trung.

Sau hơn 40 năm từ lúc mỗi người rời Hà Tiên, hai bạn học cùng trường Trung Học Hà Tiên xưa và cũng là bạn trong nhóm ca nhạc của thời Trung Học Hà Tiên trong những năm 60-70, Trần Văn Mãnh (trái) và Nguyễn Thị Kim Liễu (phải) đã gặp lại nhau nhân một chuyến đi Paris của gia đình Kim Liễu, mặc dù mỗi người đều đinh cư trên một tỉnh của nước Pháp (TVM: Paris, NTKL: Nantes) đã hơn 32 năm nay…

Tuy học chung một trường Trung Học Hà Tiên nhưng Lê Ngọc Ngân (trái) và Nguyễn Bích Thủy (phải) chưa bao giờ gặp nhau thật sự ngoài đời…Nhân một dịp Ngọc Ngân về thăm Việt Nam, hai bạn đã gặp nhau sau hơn 35 năm xa trường Hà Tiên, (tháng 9 năm 2018).

Vừa rồi nhân dịp tìm gặp được fb của Thái Thanh Niên, một học sinh Trường Trung Học Hà Tiên ngày xưa, Blog THHTX đã kết hợp lại được tình bạn ngày xưa của Thái Thanh Niên và Nguyễn Thị Điệp, hai bạn là hai thành viên trong nhóm Nguyễn Thị Điệp, Tô Mỵ Nương, Thái Thanh Niên, Mai Thị Ngọc Xuân, Tăng Thu Hồng, Trần Thị Như Liên. Đầu tháng 09/2018, hai bạn ngày xưa Niên và Điệp đã gặp lại tại Minh Lương (nơi Điệp ở) sau hơn 40 năm xa cách…

Bạn Lý Cảnh Tiên (đứng giữa) và chị Thái Cẩm Hà (bên phải) chẳng những là hai học sinh kỳ cựu của Trung Học Hà Tiên ngày xưa trong những năm 60-70, mà hai bạn lại còn là bạn láng giềng vì nhà hai bạn đối diện nhau trên đầu con đường Mạc Công Du. Hai bạn Lý Cảnh Tiên và Thái Cẩm Hà gặp lại nhau sau hơn 25 năm xa cách nhân dịp bạn Tiên về thăm Việt Nam vào tháng 9/2018. (Cảnh tại nhà bạn Lý Cảnh Tiên – Hà Tiên, bên trái là Kim, phu nhân bạn Tiên, phía sau là Lý Tòng Hiếu em của bạn Tiên).

Đầu tháng ba năm 2019, Thái Thanh Liễu, học trò Trung Học Hà Tiên ngày xưa (ngày xưa nhà gia đình Liễu ở ngay góc đường Phương Thành và Mạc Tử Hoàng, đối diện nhà thờ Hà Tiên) đã trở về Hà Tiên và đã gặp lại thầy Nguyễn Văn Nén sau 46 năm rời xa trường lớp.

Đầu tháng ba năm 2019, Thái Thanh Liễu, học trò Trung Học Hà Tiên ngày xưa  đã trở về Hà Tiên và đã gặp lại bạn cùng lớp Trần Hoàng Trang sau 46 năm rời xa trường lớp.

Đầu tháng ba năm 2019, Thái Thanh Liễu, học trò Trung Học Hà Tiên ngày xưa  đã trở về Hà Tiên và đã gặp lại bạn cùng lớp Huỳnh Kim Châu sau 46 năm rời xa trường lớp.

Tháng tư năm 2019, Thái Thanh Liễu, học trò Trung Học Hà Tiên ngày xưa đã trở về Hà Tiên và đã gặp lại bạn cùng lớp Trần Quý Nương sau 46 năm rời xa trường lớp.

Cô Vương Thị Lành

Thầy Cô và các bạn thân mến, Cô Vương Thị Lành là một vị giáo sư trong những vị giáo sư gốc gác người Hà Tiên và đã phục vụ tại Trường Trung Học Hà Tiên ngay tại quê hương mình nhiều năm (ngoài ra còn có Cô Hà Thị Hồng Loan, Tiền Ngọc Thanh)…Cô Vương Thị Lành dạy môn chính là Quốc Văn, ngoài ra cô còn phụ trách các môn như Công Dân, Nữ Công nữa. Mình học với Cô Lành vào năm Đệ Ngũ (1966-1967).

Kỹ niệm học với Cô Lành cũng rất nhiều, nhưng mình nhớ nhứt là kỹ niệm sau đây: Vào năm Đệ Ngũ, trường có tổ chức cho các lớp làm « Bích Báo » (Bích: tường, Báo: tờ báo…) Bích Báo là một tờ báo mà các bài vở thơ, văn, chuyện ngắn được viết lên trên một tờ giấy cứng màu trắng rất lớn và sau đó được treo lên vách tường trước cữa mỗi lớp theo hành lang các lớp, học trò vào giờ chơi sẽ đứng đọc báo…). Lớp Đệ Ngũ của mình cũng có làm một tờ Bích Báo, và đặt tên báo là « Đất Mẹ »,…Chữ « Đất Mẹ » được mình viết bằng mực Tàu đen và theo kiểu chữ Nho như trong hình.

bich_bao_dat_meTờ Bích Báo (nguyên gốc ngày xưa được chụp hình lại) với tên Đất Mẹ viết theo kiểu chữ Nho)

Toàn bộ tờ Bích Báo gồm nhiều bài vở như Thầy Cô và các bạn thấy trong hình (có một bài không biết chủ đề là gì nhưng có vẻ hình nhà thờ Đức Bà Paris) đều do chính mình trình bày về vẻ hình và trang trí, còn bài vở thơ, văn, chuyện ngắn thì cũng chỉ do ba tác giả phụ trách mà thôi: Trần Văn Mãnh, Nguyễn Văn tài và Trương Thái Minh. Mình còn nhớ lúc vẻ hình, chép bài lên báo là ngay tại nhà bạn Trương Thái Minh (nhà ngày xưa ở đường Mạc Cữu). Khi tờ Bích Báo được treo lên trước hành lang của lớp mình thì có lúc đến giờ Quốc Văn của Cô Lành, trước khi vào lớp Cô nhìn qua tờ báo và khi vào lớp trước khi giãng bài cô hỏi cả lớp mình: « Mấy em viết chữ Nho có hỏi ai không, để viết cho đúng…? »..Cả lớp mình hô lớn lên: » Đâu có cô, đâu có viết chữ Nho, đó là chữ Việt đó cô ơi, cô xem kỹ lại xem…Đó là chữ « Đất Mẹ » đó cô… ». Cô nói: « Ủa vậy sao, để cô ra xem lại… ». Sau đó cô ra xem kỹ lại và gật gù khen báo làm đẹp và phong phú quá…

vuongthilanhCô Vương Thị Lành dạy Quốc Văn Trường Trung Học Hà Tiên

Cô Vương Thị Lành còn có người em gái tên là Liên học chung lớp với anh Trần Văn Dõng, chị Liên hiện cũng còn ở tại Hà Tiên. Thắm thoát cô Lành dạy cho đến những năm cuối 69-70 thì cô đổi về Sài Gòn dạy, còn mình thì cũng qua Rạch Giá học tiếp và lên Cần Thơ học nên cũng mất dần tin tức của cô. Ngày nay cô đã định cư ở nước Mỹ, có gia đình và có con, thỉnh thoãng cô có liên lạc qua điện thoại với cô Hà Thị Hồng Loan ở Hốc Môn (Sài Gòn).

Nhân dịp mấy ngày nay cô Lành có về Việt Nam và ghé thăm lại quê hương Hà Tiên yêu dấu, các bạn học cùng trường ngày xưa: Trần Hoàng Trang, Trần Phương Nhu, Nguyễn Bích Thủy, Nguyễn Nguyệt Hồng,…có đến thăm cô và có cung cấp cho mình một số hình ảnh, nhìn cô hơi lạ nhưng vẫn còn nét như ngày xưa…Xin cám ơn các bạn nhiều nhé,..

Anh Hai Trần Văn Dõng lúc trước có liên lạc được với cô Lành qua điện thoại, sau một lúc bở ngở thì cô nhớ lại hai học trò Mãnh và Dõng (theo cô nói thì do hai đứa mình là hai học trò tương đối đặc biệt, có lẽ là do sinh đôi, « tây lai», «học cũng được»….).Cô nói cô lớn tuổi rồi, trí nhớ cũng suy giảm nhiều, nhiều khi bấm số tel còn nhầm do nhiều số quá, cô không xài mạng Internet, con cái cuối tuần mới về thăm. Cô có về thăm lại Hà Tiên năm 2002, từ đó đến nay, dù rất nhớ Hà Tiên nhưng cô nói lớn tuổi đi đứng khó khăn, cô sợ không dám đi đâu dù rất muốn về thăm nữa. Cô nói giửa cô và cô Hà Thị Hồng Loan cũng có quan hệ bà con, vẫn thỉnh thoảng có liên hệ qua tel. Cô cũng còn một người anh ở Mỹ nhưng khác chỗ ở. Cô nói cũng buồn vì nhớ Hà Tiên quê hương.

Ngày nay thì học trò và cô cũng rất được an ủi vì đã có ngày cô trò gặp lại sau bao nhiêu năm xa cách…Chúng em xin kính chúc Cô Vương Thị Lành mọi sự như ý, sức khỏe tốt đẹp và vạn an trong cuộc sống. Kính chúc cô hoàn thành chuyến về thăm quê hương thật tốt đẹp, mọi sự đều may mắn và thành công. (14/02/2017)

                                     Trần Văn Mãnh (theo tin do Trần Hoàng Trang thông báo)

ha_thi_hong_loan-3Trái qua phải: Cô Nguyễn Minh Nguyệt (Pháp Văn), cô Vương Thị Lành (Quốc Văn), cô Hà Thị Hồng Loan (Quốc Văn), cô Trần Diệu Hiền (giám thị) trường Trung Học Hà Tiên.

hathihongloan_5Trái qua phải: Cô Hà Thị Hồng Loan, cô Nguyễn Minh Nguyệt, cô Vương Thị Lành tại trường Trung Học Hà Tiên

hathihongloan_6Cô Hà Thị Hồng Loan và cô Vương Thị Lành trước Thạch Động (Hà Tiên)

TVM_THHT_3Hình chụp với nhóm bạn làm bích báo (báo treo tường) vào lúc học lớp đệ ngũ (lớp 8 bây giờ)…Trung Học Hà Tiên những năm 60′. Trên hình có di bút của người bạn rất thân: Nguyễn Ngọc Thanh (người mang kính nay đã qua đời,..) Chụp với tờ báo vừa làm xong, tên báo là « Đất Mẹ » viết theo kiểu chử Trung Hoa. Từ trái sang phải: Trần Văn Mãnh, Lý Văn Tịnh, Trương Thái Minh, Nguyễn Anh Tài (Tài Bưu Điện), Lý Văn Tấn, Trần Văn Yến và Nguyễn Ngọc Thanh tác giả của những dòng chử lưu bút trong hình,…

vuongthilanh_hatien-5Cô Vương Thị Lành hiện nay đang về thăm quê Hà Tiên (02/2017)

vuongthilanh_hatien-7Học trò xưa đến mừng cô Vương Thị Lành về quê Hà Tiên. Trái qua phải: Trần Phương Nhu, Nguyễn Thúy Vân, cô Vương Thị Lành, Nguyễn Nguyệt Hồng, đứng: Trần Hoàng Trang, Cẩm Tiên, Tăng Thị Sáu

vuongthilanh_hatien-1Học trò xưa đến mừng cô Vương Thị Lành về quê Hà Tiên. Trái qua phải: Trần Phương Nhu, Nguyễn Thúy Vân, cô Vương Thị Lành, Nguyễn Nguyệt Hồng, tăng Thị Sáu, đứng: Nguyễn Bích Thủy, Trần Hoàng Trang, Cẩm Tiên.

Hình ảnh: Trần Văn Mãnh, Khiet Nha Huynh, Trần Hoàng Trang, Trần Phương Nhu…(cám ơn các bạn Hoàng Trang, Phương Nhu đã cung cấp hình ảnh và thông tin)

Vè vui bạn học cùng trường (Lâm lan)

Vè vui bạn học cùng trường.

Nghe vẽ nghe ve ,nghe vè các bạn.
 Năng động đẹp trai ấy là Huynh trưởng.
 Đẹp tựa như hoa Minh Liên em gái.
 Hoa hậu Hà Tiên ấy là Tùa chế.
 Nghiêm nghị hay lo anh Hai Trần Dõng.
Hay ghẹo hay đùa là bạn Lâm Lan.
 Vui buồn dấu kín là em Lệ Thuỷ.
 Người đẹp Hà Tiên là Tiền Ngọc Hương
 Hiền hậu dễ thương là bạn Phương Nhu.
 Xinh đẹp đáng yêu là bé Phương Hà.
Yểu điệu thục nữ là bạn Kim Hoàn.
 Giỏi viết văn chương là Trương Thanh Hùng.
 Thơ văn tự tại là Lê Phước Hải.
 Vang tiếng thơm lây là Hà Quốc Hưng.
 Quan tâm bạn bè là Trang Lệ Thuỷ.
 Mang lại tiếng cười là Hia Giang Kiên.

tác giả: Lâm Lan (17/06/2016)

TranVanManh_BaiVeHoangThiMinhLien_BaiVe

NguyenThiHoa_BaiVeTranVanDong_BaiVeLamLan_BaiVeNguyenBichThuy_BaiVe

TienNgocHuong_BaiVeDuongThịPhuongHa_BaiVeTranPhuongNhu_BaiVeHoThiKimHoan_BaiVeTruongThanhHung_BaiVeLePhuocHai_2HaQuocHung_BaiVeThuy_Trang127pxTruongThanhHao_Nay

Giới thiệu Trang Lệ Thủy

Thầy Cô và các bạn thân mến, hôm nay xin giới thiệu với Thầy Cô và các bạn một một người bạn học cùng Trường Trung Học Hà Tiên xưa,…đặc biệt là người bạn nầy không xa lạ với chúng ta, vừa không xa lạ với nhóm bạn chúng ta hiện còn ở Hà Tiên, vừa cũng không xa lạ với nhóm bạn hiện ở vùng Californie nước Mỹ,…và cũng là một cây bút mới rất duyên dáng vừa xuất hiện trên Blog của chúng ta,…Thầy Cô và các bạn đoán ra ai chưa?…Xin để hình cho thấy rỏ nhé,….:-)….!!….

Thuy_Trang127pxĐó là bạn Trang Lệ Thủy…, bạn Trang Lệ Thủy học Trường Trung Học Hà Tiên cùng chung lớp với Hồ Thị Kim Hoàn, Trần Phương Nhu, Lâm Thị Lan, Lê Phước Hãi, Trần Phước An,…..và còn nhiều bạn khác nữa mà Thầy Cô và các bạn sẽ thấy trong hình toàn thể lớp học 11A niên khóa 1970 – 1971 dưới đây.

Ngoài ra người anh trai của Trang Lệ Thủy là anh Trang Thanh Sơn cũng là học sinh ngày xưa của Trường Hà Tiên chúng ta và còn là một thành viên trong ban văn nghệ học sinh, học trên mình một lớp (cùng lớp với anh Trần Văn Dõng…), mình cũng thường đích thân đệm đàn guitar cho anh Sơn ca, anh thường ca một bài mà mình quên tựa nhưng câu đầu như sau: « Mình cứ trách anh thư không hồi âm… »….:-)…!! 

Theo lời Lệ Thủy nói, gia đình Lệ Thủy sống thường xuyên trên mặt nước,..thay đổi nơi chốn nhiều lần, nhưng có lẻ có một cơ duyên nào đó, gia đình Lệ Thủy dừng chân lâu dài tại đất Hà Tiên, làm nơi dung thân và kết bạn với người Hà Tiên và với cảnh đẹp Hà Tiên,…Nhờ cơ duyên như vậy, Lệ Thủy gia nhập vào Trường Trung Học Hà Tiên chúng ta và những kỷ niệm bắt đầu dệt đầy thành một quyển sách lưu bút to lớn,…Nào là kỷ niệm về người bạn « Hà Liên Khúc », nào là kỷ niệm cuối năm đòi kẹo với Thầy Cô và ca hát văn nghệ,…Hiên nay Lệ Thủy định cư cùng với gia đình Ba Mẹ tại vùng Californie nước Mỹ, Lệ Thủy sẽ kể cho Thầy Cô cuộc sống hằng ngày phục vụ tha nhân như thế nào, mời Thầy Cô và các bạn đọc sau đây nhé,..        (Trần Văn Mãnh)

                                    Tiếng nói của mình.

(Kính tặng quý Thầy, Cô ngày xưa của các em. Thầy Cô đã cho các em trái tim biết nhớ mãi tình người, trong đó có cả tình thầy trò mà các em luôn giữ gìn, trân trọng: Học sinh của Trường Trung Học Hà Tiên xưa.)

                                                       Trang Lệ Thủy.   
                                                         
Trời đã vào đông, có những cơn gió thổi lành lạnh đến run người. Tôi  bước vội vào nhà thờ và tìm một chổ ngồi, trong Thánh Đường, nơi hàng ghế gần bục giảng để lắng nghe học sinh của trường Việt Ngữ hát bài Thánh ca ‘Đêm yên lặng”. Nhìn thấy những khuôn mặt hồn nhiên và tươi sáng của các em với y phục rất xinh xắn và dễ thương trong ngày lễ Giáng Sinh. Học sinh của tôi giống như những thiên thần trong trái tim của tôi vậy. Tiếng nhạc trổi lên êm đềm, quyện vào lời hát thật thánh thiện và bình yên của các em đã đưa tôi trở về vùng quê hương hiền hòa và thân ái trong những ngày tôi còn thơ ấu nơi quê nhà. Bất chợt mi mắt tôi thấm ướt, tôi đã khóc. Không biết tôi khóc vì xúc động khi nhớ về quê hương của mình, trong những ngày Giáng Sinh xa xưa. Hay tôi khóc, vì vui mừng khi thấy những học sinh của tôi, đã có thể hát được bài Thánh ca an bình này, trong mùa Giáng Sinh năm nay, bằng chính tiếng nói của mình.

Nhớ những ngày đầu tiên khi các em cắp sách tới trường, theo ba mẹ ghi danh học tiếng Việt. Có em không nói được tiếng Việt nào cả, có em bập bẹ được vài tiếng. Có em học lớp mẫu giáo cứ khóc hoài, vì tiếng Việt khó quá…có em hay đùa trong lớp: “Thưa cô, con sinh ra ở Mỹ, con là người Mỹ, có Quốc tịch Mỹ, nên con không cần học tiếng Việt phải không cô?”, hay “ Sao học bài nào con cũng thấy có trò Tí hết vậy cô”. Tôi cũng còn nhớ, có lần tôi tình cờ nhìn thấy, vài học sinh của lớp chúng tôi, đã âm thầm, thút thít khóc vì đội của mình thua cuộc, trong một lần tham dự đố vui để học nào đó, với các trường bạn. Trái tim của tôi cũng lặng lẽ khóc theo.

Hôm nay, tôi cũng đã nhìn thấy John, người học trò tiếng Việt của lớp chúng tôi cách đây vài năm về trước, đã chuyển dịch bài giảng của Mục Sư bằng tiếng Việt qua Anh ngữ một cách rất lưu loát và thông thạo. Hình như có niềm vui nào đó, len lén vào tim tôi làm lòng mình rất ấm.

Rồi cũng có lần nào đó, trong dịp Tết ở nhà thờ, tôi nhớ. Tôi bỗng nghe trong đám đông có tiếng gọi “ Cô ơi, cô có khỏe không?”. Quay lại, tôi bất chợt nhận ra người học trò cũ của mình, đã theo học lớp tiếng Việt với tôi lâu lắm rồi. Thì ra tình thầy trò vẫn muôn thuở tồn tại và ấm áp, dù ở đây hay ở quê nhà.

Cám ơn trường Việt Ngữ  El Monte, ngôi trường đã đem lại cho tôi tình yêu quê hương, tiếng nói và tình người, trong đó có cả tình thầy trò, mà tôi, suốt một đời luôn trân trọng.

                                          Trang Lệ Thủy (03/2016)

Hai bạn học thời Trung Học Hà Tiên: Hồ Thị Kim Hoàn và Trang Lệ Thủy

TrangLeThuy_11A_1970_1971Lớp học 11A niên khóa 1970 – 1971 Trang Lệ Thủy (chấm xanh dương) cùng Thầy Cô và các bạn

TrangLeThuy_1996Trang Lệ Thủy nhân một dịp về Việt Nam, Hà Tiên năm 1996

Tái bút: Trang Lệ Thủy đi dạy tiếng Việt cho các trẻ em hải ngoại vào mỗi sáng chủ nhật, ngỏ hầu bảo tồn phần nào nền văn hóa nước nhà. Hai năm nay, tuy nghĩ dạy vì bận rộn, và cha mẹ già cần người săn sóc, nhưng trong tương lai gần khi mọi việc được sắp xếp ổn thỏa, Lệ Thủy sẽ đi dạy trở lại. Đây là bài viết về Trường Việt ngử ở hải ngoại có Lệ Thủy tham dự với vai trò Cô Giáo.

Hình ảnh: Trang Lệ Thủy, Trần Phương Như, Nguyễn Phúc Hậu

Cô Võ Kim Loan về Việt Nam (họp bạn Trung Học Hà Tiên Xưa tại Sài Gòn)

Thầy Cô và các bạn thân mến, thật là bất ngờ khi mình mở trang facebook ra và nhìn thấy hình các khuôn mặt Trung Học Hà Tiên Xưa (Lâm Ngọc Mai, Hoàng Thị Minh Liên, Trần Thị Phương Nhu, Lâm Thị Lan, Trần Tuấn Kiệt, Trần văn Dõng, Trương Thanh Hào…) xuất hiên chung trong nhiều bức ảnh, mình chợt hiểu ngay là có lẻ cô Võ Kim Loan đã về đến Việt Nam (chắc để ăn Tết cùng với những người thân ở VN). Khi đọc thêm các câu viết phía dưới thì quả thật là như vậy có cả cô Lâm Ngọc Mai trong hình, quả là « Tứ Đại Mỹ Nhân » đã trở về với Trường Lớp rồi đây, mà hơi tiếc là hiện tại chỉ có « Nhị Đại Mỹ Nhân » còn hai mỹ nhân Minh Hoa và Ngọc Oanh thì vẫn còn xa cách,…Thôi vậy là quá vui rồi, mình xin chia vui cùng chị Lâm Ngọc Mai, chị Võ Kim Loan cùng tất cả các bạn đã may mắn được gặp lại cô Loan và chung vui bên bửa tiệc nào là Bánh Xèo, nào là Lẩu Cá rất là vui,….(Lẩu Cá Kèo tại quán số 87 Bà Huyện Thanh Quang Sài Gòn…)

VoKimLoan_Hopban_01_2016 (1)Hàng trên: Trần Phương Nhu, Vợ chồng: Ngô Hoàng Minh, Hoàng Thị Minh Liên Hàng ngồi: Cô Võ Kim Loan, cô Lâm Ngọc Mai, Trương Thanh Hào, Trần Tuấn Kiệt

VoKimLoan_Hopban_01_2016 (5)VoKimLoan_Hopban_01_2016 (8)Nào chúng ta cùng « vô 100% » để mừng Cô Võ Kim Loan (ủa Cô đâu rồi ?!!) nhưng theo cô Lâm Ngọc Mai thì phải 200% !!

VoKimLoan_Hopban_01_2016 (9)VoKimLoan_Hopban_01_2016 (3)

Thưởng thức món Lẩu Cá Kèo tại quán số 87 Bà Huyện Thanh Quang Sài Gòn…

VoKimLoan_Hopban_01_2016 (11) VoKimLoan_Hopban_01_2016 (13)VoKimLoan_Hopban_01_2016 (6)Toàn bộ cô trò « Trung Học Hà Tiên Xưa »: Trần Văn Dõng, Trần Phương Nhu, Hoang Thị Minh Liên, Cô Võ Kim Loan, Lâm Thị Lan, Trần Tuấn Kiệt

VoKimLoan_Hopban_01_2016 (12)Một trong « Tứ Đại Mỹ Nhân » đã trở về với Trung Học Hà Tiên Xưa, Cô Võ Kim Loan

VoKimLoan_Hopban_01_2016 (10)Trần Phương Nhu, Cô Võ Kim Loan, Hoàng Thị Minh Liên, Lâm Thị Lan

VoKimLoan_Hopban_01_2016 (14)Lâm Thị Lan, Cô Võ Kim Loan, Hoàng Thị Minh Liên

VoKimLoan_Hopban_01_2016 (15)Hai trong « Tứ Đại Mỹ Nhân » : Cô Võ Kim Loan, Cô Lâm Ngọc Mai.

Hình ảnh: Hoàng Thị Minh Liên, Trần Phương Nhu, Lâm Thị Lan,…