Ký ức về trường Trung Học Hà Tiên (Đoàn Kim Minh)

Thầy cô và các bạn thân mến, nếu muốn tìm một người có khả năng giữ chức vụ « người giữ ký ức Trung Học Hà Tiên xưa » thì không ai có thể xưng đáng hơn là tác giả bài viết dưới đây, bậc đàn anh Đoàn Kim Minh, thật vậy, anh Đoàn Kim Minh, mà mình được hân hạnh tìm đến với anh qua cơ duyên những trang bài Trung Học Hà Tiên và những bức hình thầy cô anh chị học trò Hà Tiên đăng trên trang face book. Được biết anh Minh là một trong những đàn anh thuộc thế hệ đầu tay của trường Trung học Hà Tiên, cùng với thế hệ thầy cô đầu tiên ở ngôi trường vừa mới được thành lập..đó là một điều rất hân hạnh, rất đáng quý và rất hảnh diện đối với mình. Ngày xa xưa, nếu nói từ năm 1956 anh Đoàn Kim Minh bắt đầu theo học Trung Học Hà Tiên, thì mình cũng vừa mới đạt được 4, 5 tuổi đời….vào học lớp chót bậc Tiểu Học cũng chưa được…Vì vậy mình không có cái may mắn biết anh Minh, tuy nhiên qua lời kể rất chi tiết và rất chính xác của anh Minh, mình cũng biết một số anh chị quê quán gốc gác ở Hà Tiên là bạn học với anh Minh. Vài người bạn của anh Minh trở thành thầy cô dạy học cho mình sau nầy (thầy Đường Minh Phương, cô Hà Thị Hồng Loan,…). Anh Đoàn Kim Minh kể lại rất nhiều kỷ niệm thời học trò ngày xa xưa đó, qua câu chuyện của anh, chúng ta còn hình dung được một Hà Tiên êm ả, bình dị ngày xưa, cái thời mà theo anh Minh kể, chiếc xe đạp để quên ngoài chợ một đêm, sáng ra tìm vẫn còn y chỗ cũ…Học trò thời nào thì cũng được xếp hạng thứ ba chỉ thua hai bậc quỷ, ma mà thôi,…nên cũng có những chuyện vui đùa, phá phách một cách dễ thương, đáng tha thứ…Cái chuyện viết tên ghép hai người học trò trai gái có tình ý với nhau trên bảng đen hay trên vách tường, cột kèo trong lớp học thì quả thật không phải độc quyền của một thời đại nào, mà hình như ở thế hệ học trò nào cũng có, có điều là các bậc đàn anh quá hay, viết làm sao mà cho đến ngày nay cũng không ai khám phá ra tên tác giả…Rồi đến câu chuyện rời xa trường lớp, chia tay mỗi người một ngả,..điều kỳ diệu và quý báu là dù ở phương trời nào, nếu còn cơ duyên, thầy trò, bạn học anh chị em vẫn còn cơ hội gặp lại,..Anh Minh đã có cái may mắn là đã được gặp lại dù ở Sài Gòn ngày xưa, hay ở phường trời xa xôi Cali ở Mỹ, anh được gặp lại thầy dạy ngày xưa, được gặp lại các bạn thân, đó là một điều rất an ủi cho thầy cô, bạn bè và cũng là niềm khích lệ cho chúng ta , bậc đàn em đi sau, luôn nghĩ rằng, dù ở một phương trời nào (Paris hay New York…như lời thầy Hà Phương Linh đã nói trong lớp lúc một học trò đem tấm thiệp chúc tết lên đưa cho thầy…mà mình vẫn còn nhớ câu nói của thầy…) hãy luôn nhớ đến công ơn thầy cô giảng dạy, như trường hợp lớp anh Đoàn Kim Minh, nhờ được sự đam mê giảng dạy thơ Đường Luật của cô Khang mà quý anh chị đã giỏi môn Văn khi lên các lớp trên…Xin mời thầy cô và các bạn quay trở lại khung trời trường Trung Học Hà Tiên, không phải vài thập niên trước mà tính ra cũng phải hơn 50, 60 năm về trước…qua bài viết của anh Đoàn Kim Minh. (TVM viết lời giới thiệu, Paris 22/04/2019)

Ký ức về trường Trung Học Hà Tiên (Đoàn Kim Minh)

Bài viết cho Blog Trung Học Hà Tiên Xưa những kỷ niệm ngọt ngào thời niên thiếu lúc học Trung Học Hà Tiên.

Ba tôi đổi về Tòa Hành Chánh Hà Tiên năm 1956 và tôi theo học các lớp Đệ Lục, Đệ Ngũ ở trường Trung Học Hà Tiên nầy. Trước hết tôi nhớ lại quý thầy cô dạy tôi: Thầy Trương Minh Đạt, thầy Võ Thành Tường, thầy Trần Hiệp Nam, thầy Nhường, thầy Nguyễn Như Bảo, cô Khang, nếu còn thiếu xin quý bạn chỉ giáo thêm. Lúc đó ông Hà Văn Điền (ba chị Hà Thị Hồng Loan) làm Hiệu Trưởng. Tôi còn nhớ kế trường là có dãy một phố năm căn, căn đầu là văn phòng trường, kế đó là nhà thầy giáo Trần Hòa Hùng (ba anh Trần Đắc Chí), chính giữa là nhà thầy Đạt, kế nữa là các vị giáo sư, căn chót là nhà thầy giáo Trịnh Học Ký (ba các anh Quang, anh Tùng), cuối cùng có khu vườn nhỏ và có giếng nước. băng qua đường là dãy nhà tôi ở, có sân tennis kế đó. Thầy Đạt rất thương học trò, tụi học trò chúng tôi chọn nhà thầy làm chỗ hội họp. Thầy dạy rất tận tâm, chỉ bảo rõ ràng. Tôi còn nhớ có năm tất niên, Tòa Hành Chánh, Ty Thanh Niên và nhà trường tổ chức buổi văn nghệ ở nhà lồng chợ Hà Tiên. Thầy Đạt dạy nhóm nữ sinh một màn múa. Tôi còn nhớ múa theo một bản nhạc, đó là bản « Gấm Vàng » của nhạc sĩ Dương Minh Ninh:

Gấm vàng một cuốn gấm vàng,
Óng a óng ánh như tóc nàng Quỳnh Tiên.
Nàng Quỳnh Tiên đàn trong động Đào Nguyên,
Hằng đêm nàng lên múa hát trên miền Thiên Thai.

Ngoài ra thầy Đạt còn dạy nhóm học trò tiết mục ca hát nữa. Đêm văn nghệ thành công rực rỡ, dân Hà Tiên vỗ tay vang trời. Tôi còn nhớ em Danh tôi mới sáu tuổi, thầy Đạt dạy em ca bản «Về Miền Nam» của nhạc sĩ Trọng Khương, khán giả hô bis, bis,…quá trời, nhưng vì thầy dạy có một bản ruột nên Danh đành ca lại bản đó một lần nữa. Sau nầy Danh đi lính BĐQ với cấp bậc Trung Úy và mất bên nước Mỹ, thọ 72 tuổi.

Xin nói tiếp về thầy Võ Thành Tường giáo sư Pháp văn, sau ba bốn chục năm thầy vẫn còn nhớ tên họ, chữ lót và chỗ ngồi trong lớp của từng đứa học trò. Vì thầy học chương trình Pháp nên thầy nói tiếng Pháp như mây bay gió cuốn…!!. Sau nầy tôi gặp lại thầy bên nước Mỹ, thầy có xuống San José gặp lại học trò cũ như: Trần Đắc Chí, Phạm Thanh Hòa, Lâm Hữu Dư, Nghiệp (không nhớ họ). Thầy có người bạn là đai úy Lực. Bọn học trò chúng tôi thỉnh thoảng có lên thăm thầy cô ở gần Los Angeles và thăm các bạn Huỳnh Hữu Điền, Trần Đại Hải…Thầy Tường uống rượu Pháp mạnh Cognac không học trò nào uống bằng dù thầy lúc đó đã quá lục tuần…Thầy Trần Hiệp Nam dạy Anh văn (thầy là rể Ông Giáo Trần Văn Hương, chồng chị Nga và anh rể của bạn Trần Đại Hải). Tôi còn nhớ thầy người cao lớn, đẹp trai, dạy rất hay, tận tâm chỉ dạy học trò, thầy Nam làm ở Tòa Hành chánh quận, Trường Trung Học Hà Tiên có mời dạy Anh văn cho học trò. Thầy Nguyễn Như Bảo người bắc, dạy môn Toán, thầy ở nhà của một nhóm giáo sư kế nhà thầy Đạt, sau nầy thầy vào chùa Tam Bảo trú ngụ. Thầy Nhường dạy Pháp văn lớp Đệ Lục của tôi. Cô Khang dạy Việt văn, cô rất thích thơ Đường, dạy luật thơ Đường như « Thất ngôn bát cú », « Thất ngôn tứ tuyệt », « Ngũ ngôn tứ tuyệt »…Cô cho 10 điểm trò nào làm thơ đúng luật, không cần hay dở…Sau nầy nhờ vậy mà bọn học trò chúng tôi có cái vốn mà lên lớp trên được khá về Việt văn. Chồng của cô Khang là đại úy Lê Đăng Sĩ, anh của Lê Đăng Thượng. Tôi còn nhớ phía bên phải nhà tôi ở là căn nhà của đại úy Cái Văn Ngà, bên trái là nhà của trung úy Danh (không nhớ họ), kế là sân tennis, trước mặt là vườn nhà ông Ba Lón. Chiều chiều bọn học trò thường vào sân xem trận đánh banh của thầy Hiệu Trưởng Hà Văn Điền cùng với thầy Hứa Văn Vàng, thầy tư Thuận (ba của hai chị Trần Nguyệt Hồng, Trần Nguyệt Tươi)…

Tiếp theo đây tôi xin kể về bạn bè trong lớp của hai năm học các lớp Đệ Lục và Đệ Ngũ ở trường Trung Học Hà Tiên. Thứ nhứt, bạn thân của tôi là Vương Minh Quí (hảng nước đá Cửu Long, đường Phương Thành Hà Tiên), Trần Đại Hải (con ông Hiệu Trưởng Trần Văn Hương), Lê Quang Kính (con ông Trưởng Ty Thông Tin Lê Quang Phấn), Trịnh Thanh Tùng (con thầy giáo Trịnh Học Ký), Hiệp (không nhớ họ, nhà Hiệp là tiệm vàng gần tiệm đồi mồi Lâm Văn Cao, Hà Tiên). Ngoài ra bạn trong lớp hơi lớn tuổi thì có Trần Phình Chu, Phạm Thanh Hòa, Huỳnh Hữu Điền, Lương Phến Cang, Phù Thọ Phương… Bạn đồng tuổi thì có Lê Đăng Thượng, Lý Phú Hào, Lý Đại Độ, ngoài ra còn có Đường Minh Phương, Lê Minh Hoa, Lê (?) Văn Quang (Quang người bắc, con ông Trưởng Ty Bưu Điện). Sau nầy còn có những du học sinh bãi trường về Hà Tiên dịp hè như Trần Đắc Chí (con thầy giáo Trần Hòa Hùng), Luận (con thầy Bảy Cao làm bên Ty Y Tế Hà Tiên), Về phía bạn gái có chị Hà Thị Hồng Loan, chị Lý Thị Lắc, chị Nga, chị Lan, chị Phát, chị Hoàng, chị Lang…Nói về anh em, chị em cùng một lớp có anh Trịnh Thanh Quang-Trịnh Thanh Tùng, Lý Phú Hào-Lý Đại Độ (có người em là Lý Tuấn Kiệt), Đường Minh Lang-Đường Minh Phương, Trần Nguyệt Hồng-Trần Nguyệt Tươi (con thầy Trần Văn Thuận làm việc ở Tòa Hành Chánh Hà Tiên). Đó là những anh em, chị em cùng học một lớp.

Với mọi lứa tuổi nào nếu là học trò thì cũng được xếp vào hàng « thứ ba »…Lũ học trò thời chúng tôi cũng phá phách, nhưng rất hiền. Tôi còn nhớ một buổi sáng vô lớp, tình cờ nhìn lên cây cột trên trần thấy hai chử C-L to tướng (Cl = ký hiệu hóa học của chất Chlore). Ai cũng biết là chữ viết tắt tên của hai bạn trong lớp, mà cách ghép của chúng tôi lại là lố bịch…đó là ghép hai tên Chu và chị Lan. Thầy Đạt điều tra hoài mà không ra, đến bây giờ cũng không biết ai là tác giả của ký hiệu đó nữa !!.

Lũ học trò nhỏ trong lớp cũng có chừng chục đứa. Tôi chơi thân với Vương Minh Quí, Trần Đại Hải, Trịnh Thanh Tùng, phá làng phá xóm nhất là Quí. Nhớ có một lần ba đứa tôi (tôi, Quí và Hải) lang thang quanh phố Hà Tiên, trời vào chạng vạng tối, Quí và tôi đưa Hải về. Quí nhìn thấy trái đu đủ trong sân và leo vô hái, tôi ngăn không được đành làm tòng phạm đem đu đủ về nhà Tùng chén…Mảng cầu vườn nhà ông Ba Lón trước mặt nhà tôi ở không bao giờ có trái chín. Tôi còn nhớ cô Khang thích dạy thơ Đường, trò nào làm thơ đúng luật không cần hay dở, cô cũng cho 10 điểm. Quí và tôi đem giấy có vẽ ô « Nhất tam ngũ bất luật, nhị tứ lục phân minh » lên Pháo Đài ngó trời mây non nước để đặt thơ. Thằng nầy chê thằng kia thơ dở hơn thơ con cóc, mà thơ đúng là quá dở đành xuống bãi bắt nghiêu sò ăn đở ghiền !!! Còn mấy anh lớn như anh Thu, anh Cơ ở xóm chài, Phù Thọ Phương dạy lũ nhỏ « chuyện đời ». Cuối tuần chúng tôi năm ba đứa đi chơi chùa Phù Dung, thăm Thạch Động, vượt cả biên giới Miên Việt có cây cầu nhỏ bằng cái ống cống làm dấu, rồi vô Đá Dựng hái trứng cá, cây trứng cá mọc cả nguyên cánh rừng. Ra Mũi Nai tắm biển, nếu nhằm dịp gần tết thì vô rừng phía bên trái Mũi Nai để chặt lấy cành mai. Tôi còn nhớ chúng tôi ra căn nhà nhỏ ở Đông Hồ hóng mát. Đi ngang nhà thầy Bảy Cao có cây dừa ba ngọn, hình như có cái miếu nhỏ bên gốc cây dừa. Hà Tiên lúc gần tết, trên đường ra Thạch Động dưa hấu chất như núi, học trò xin một trái, chủ dựa cho ba trái, ăn no nê luôn. Tôi còn nhớ dân Hà Tiên hiền lành, lương thiện, tối ngủ không bao giờ khóa cửa nhà. Tôi để quên xe đạp ngoài chợ cả đêm, sáng hôm sau ra lấy vẫn còn nguyên…Thỉnh thoảng có gánh hát cải lương về Hà Tiên hát trong nhà lồng chợ, họ căng vải chung quanh ngôi chợ, đó là dịp để dân chúng Hà Tiên giải trí, cũng là dịp chúng tôi lén giở vải lên chui vô chợ coi cọp, không chịu đợi đến gần hết tuồng người ta sẽ cho coi tự do…

Mỗi cuối tuần, ở Ty Thông Tin có buổi ca nhạc do học trò Trung Học Hà Tiên như Phù Thọ Phương (đàn guitare và hát), Lê Quang Kính (đàn mandoline), thầy Châu (không nhớ họ, chơi phong cầm accordéon), còn tôi thì xách đàn cho quý vị nói trên để được vô ké trong Ty Thông Tin. Tôi ở Hà Tiên có hai năm nhưng có không biết bao nhiêu là kỷ niệm tuổi thơ, kỷ niệm về thầy cô thương yêu, về bạn bè thân mến. Sau gần năm, sáu chục năm trời tôi vẫn cất trong tim và không bao giờ quên được.

Sau khi theo học hai năm ở Trung Học Hà Tiên, ba tôi đổi về làm việc ở Tòa Hành Chánh Cần Thơ. Tôi vào trường Trung Học Phan Thanh Giản Cần Thơ, nơi đây tôi gặp lại Trần Đắc Chí và tôi còn gặp lại Huỳnh Ngọc Sơn trong quân đội (Sơn mang cấp bậc đại úy). Năm 1962 tôi lên Sài Gòn học đại học và gặp lại Vương Minh Quí…hai anh em cùng đi chơi. Sau nầy nghe nói Quí đi quân đội về Cà Mau. Tôi cũng gặp lại Trịnh Thanh Tùng lúc tôi học ở Trung Tâm Văn Hóa Pháp, Tùng đi quân đội (binh chủng Thủy Quân Lục Chiến). Tôi còn gặp lại Trần Đại Hải và Phạm Thanh Hòa, cả hai học Luật, nhà ở góc đường Bùi Chu – Võ Tánh. Tôi có gặp lại Lê Minh Hoa học Đại Học Sư Phạm và em của Hoa là Lê Thị Chiếu học chung với tôi ở trường Dược. Khi sang Mỹ tôi gặp lại thầy Võ Thành Tường, các bạn Huỳnh Hữu Điền, Trần Đại Hải (sau khi tốt nghiệp trường Luật, Hải vào quân đội làm Ủy Viên chánh phủ ở Cần Thơ), Trần Đắc Chí, Lâm Hữu Dư, chị Nguyễn Thị Túy Tâm. Tôi cũng từng gặp lại bạn Lê Quang Kính và cô em gái của Kính là chị Điệp Vân ở Sài Gòn trước năm 1975.

Còn tôi, Đoàn Kim Minh, sau khi học ở Hà Tiên, lên Cần Thơ học, sau khi tốt nghiệp Trung Học, lên Sài Gòn học Dược. Khi ra trường vào quân đội, sau đó định cư sang Mỹ, làm việc hơn hai mươi mấy năm, hiện đang hưu trí…Cảm kích tinh thần anh Patrice Tran, tôi viết lại những kỷ niệm ngọt ngào thời niên thiếu lúc học Trung Học Hà Tiên, mong thầy cô và quý bạn đọc cho vui nhé..

 Cali, tháng tư năm 2019 Đoàn Kim Minh

Quý thầy dạy lớp anh Đoàn Kim Minh (1956 Trung Học Hà Tiên): thầy Trương Minh Đạt, thầy Võ Thành Tường, thầy Nguyễn Như Bảo.

Quý anh chị bạn học với anh Đoàn Kim Minh (1956 Trung Học Hà Tiên): anh Phù Thọ Phương, anh Huỳnh Hữu Điền, cô Hà Thị Hồng Loan, chị Lý Thị Lắc

Thay mặt Blog Trung Học Hà Tiên Xưa, xin trân trọng cám ơn tấm chân tình của anh Đoàn Kim Minh, đã không ngần ngại đáp lời kêu gọi đóng góp bài vở để Blog của chúng ta ngày càng thêm phong phú và đầy đủ về hình ảnh, bài vở, kỷ niệm xưa…

 

Ngựa chứng trong sân trường Trung Học Hà Tiên niên khóa 1974-1975 (Hoàng Thị Minh Liên)

Thầy Cô và các bạn thân mến, trong đời học sinh nhất là những học sinh năng động và học kha khá đều biết được một vài vai trò mà nhà trường thường giao phó cho đảm nhận. Thí dụ như làm trưởng lớp, phó lớp, trưởng ban nầy nọ trong nhà trường. Trong thời trung học mình tuy không có lúc nào làm trưởng lớp nhưng cũng thường đảm nhận vai trò trưởng Ban Văn Nghệ nhiều lần (nói nhỏ mình thích Ban Văn Nghệ hơn là các ban khác: Ban Trật Tự, Vệ Sinh, Thể Thao,…vì làm việc trong Ban Văn Nghệ nhất là với cương vị trưởng ban thường được tiếp xúc với các bạn, các em gái ca sĩ, thường có dịp tập dợt văn nghệ cuối năm hay trong các dịp lễ ở nhà trường rất là thú vị…!!). Trở lại với chức năng được nhà trường giao phó nhất là chức năng trưởng lớp, người trưởng lớp thường bị dằn co giữa hai sự chọn lựa: một bên là phải đảm nhận và thi hành sứ mạng nhà trường giao phó một cách đúng đắn nghiêm túc không thiên vị một ai, một bên là dù sao trong lớp đối tượng cũng là các bạn học cùng lớp, nhiều khi phải xử lý với bạn thân của mình, như vậy sự chọn lựa rất là khó khăn, nhưng trong mọi trường họp các vị trưởng lớp đều thi hành đúng đắn sứ mạng của mình mặc dù sẽ phải làm phiền lòng các bạn chung quanh. Mình còn nhớ ngay cả khi còn học ở trường Tiểu Học Hà Tiên, mình thường được giao phó trọng trách giữ trật tự trong những lúc trước giờ vào học hay trong lúc giờ ra chơi. Đại khái là có một vài em học trò trong đó có mình chắc có lẻ được chọn vì tính nghiêm trang và học khá, nhà trường giao cho trọng trách giữ trật tự, thời đó nhà trường giao cho mỗi bạn một cây gậy (cây bâton), loại cây bằng gổ, rất tròn trịa, dài khoảng 1.5 m, rất trơn tru phía ngoài và được sơn nước sơn bóng. Mỗi bạn cầm một cây gậy như vậy đi tới đi lui trên hành lang trước mặt các dảy lớp học, vừa đi vừa gỏ gỏ đầu cây gậy xuống mặt xi măng của hành lang nghe cộp cộp, có nhiệm vụ là không cho một học sinh nào bước chân hay đi trên hành lang, bắt buộc phải ra sân cỏ chơi. Mình còn nhớ rỏ hồi đó mình thường hay cầm cây gậy gổ đó, mỗi lần có một bạn ngồi chỉ ghé mông trên hành lang thôi, cũng không được mình lấy đầu cây gậy nẹo mông bạn đó đẩy ra khỏi hành lang…Hồi xưa đó cũng lạ, nhà trường không cho phép học sinh đi lại trên hành lang, phải ra sân chơi..Đến giờ vào học thì mới được bước lên hành lang để vào lớp…Nói như vậy để thầy cô và các bạn thấy nổi khổ của người được giao sứ mạng trong nhà trường, phải chọn bên sứ mạng chớ không thiên vị bạn thân hay quen biết gì cả…Câu chuyện bạn Minh Liên kể ra đây nói lên cái khó khăn của một người có sứ mạng như vậy đối với các bạn học cùng lớp với mình…(Trần Văn Mãnh viết giới thiệu)

Ngựa chứng trong sân trường Trung Học Hà Tiên niên khóa 1974-1975

Trước tiên tác giả xin cám ơn anh Trần Văn Mãnh chủ bút Blog “Trung Học Hà Tiên Xưa” và bạn Huỳnh Kim Nguyệt đã khuyến khích tác giả viết bài kể lại kỷ niệm xưa ở lớp 10B của Trường Trung Học Hà Tiên.

Thật ra thì từ lâu mình đã ấp ủ ý của bài viết và cũng rất muốn viết ra để chia sẻ những kỷ niệm của thời học trò mà không ít người trong chúng ta đã đôi lần trải nghiệm…Tuy nhiên mình vẫn mãi đắn đo vì những bạn học nhân vật trong chuyện kể khi đọc qua có phiền lòng mình chăng?? Có thể các bạn ấy muốn giữ kín một kỷ niệm tuy vui buồn nhưng lại riêng tư và tế nhị đối với các bạn ấy…Giải pháp tốt đẹp nhất là mình phải “xin phép” các nhân vật nầy xem các bạn có chịu cho mình kể ra câu chuyện nầy không…và may mắn thay sau khi bàn thảo các bạn đều đồng ý cho phép mình đại diện các bạn kể lại câu chuyện, chủ yếu là để chia sẻ với cộng đồng Blog Trung Học Hà Tiên Xưa của chúng ta, sau nữa góp phần làm cho Blog của chúng ta thêm phong phú bài vở, mình thành thật cám ơn các bạn và một lần nữa xin ghi nhận nơi đây tình bạn chân thành và thấm thía của tất cả các bạn trong lớp học của chúng ta, dù sau đi nữa, kỷ niệm vui buồn, chua cay, khó khăn đến đâu nữa thì cũng chỉ là chất xi măng hàn gắn chúng ta thêm trong tình bạn mà thôi chứ không có điều gì ái náy, phải không các bạn thân mến của tôi…

Chuyện xưa kể rằng, vào cuối niên khóa 1974-1975 ở trường Trung Học Hà Tiên xưa có một lớp học 10B luôn được quý Thầy Cô và Ban Giám Hiệu để ý “chăm sóc” kỹ lưỡng vì trong lớp có vài bạn học thì ít mà quậy thì nhiều, nhất là các bạn trai vì nghe phong phanh lệnh tổng động viên của cả nước. Các bạn ấy khi vào lớp chỉ muốn gây ấn tượng để đời mà thôi, như vậy với một trưởng lớp được mệnh danh là “mít ướt” như Minh Liên thì thật là nhức đầu…

Xin nói về sự hình thành của lớp 10B: Thời đó lớp 10B là gồm có ba lớp 9P1, 9P2 và 9A nhập lại (P tức là lớp theo sinh ngữ Pháp Văn, và A là lớp theo sinh ngữ Anh Văn). Như vậy trong lớp 10B đều có các bạn học Pháp Văn và Anh Văn chung cả. Đến giờ sinh ngữ chính và sinh ngữ phụ thì phải chia ra thành hai nhóm (hai lớp) để học riêng. Trong lớp 10B, Minh Liên đến từ lớp 9P, được cử làm trưởng lớp và bạn Huỳnh Văn Tiền (em trai của anh trong tiệm Nam Viên, tiệm cho thuê sách thời đó) đến từ lớp 9A làm lớp phó.

Ngày hôm đó vào đầu giờ buổi chiều, có tiết Toán do thầy Lâm Hữu Quyền giảng dạy. Không biết vì lý do gì kẻng vào lớp đã ngân vang mà quá 20 phút chưa thấy thầy xuất hiện (chắc thầy có việc trên văn phòng chưa xuống lớp kịp…tuy nhiên theo thông lệ chung của các học trò thì như vậy là xem như tiết học trống…), vì vậy các bạn nam mới rủ nhau qua phòng thí nghiệm chơi bóng bàn và đợi tiết học sau. Không ngờ đâu lúc đó thầy Quyền vừa xuất hiện và vào lớp dạy học bình thường với các bạn còn ở lại trong lớp. Phần lớn các bạn nam đều không hay biết là thầy đã vào dạy giờ Toán, trong đó có bạn Thái Nam Phong nữa. Đến đây mình xin nói cái khổ của người có “chức phẩm” trong lớp như là chức “lớp trưởng” và chức “lớp phó”, một bên là nghĩa vụ sứ mạng được nhà trường giao phó phải thực hiện, một bên là tình bạn trong lớp,…cuối cùng cũng phải chọn bên “công” mà phó mặc cho bên “tư” xử liệu…Vì thế mà bạn Huỳnh Văn Tiền với tư thế lớp phó, bắt buộc phải ghi tên các bạn vắng mặt trong giờ Toán của thầy Quyền (ghi báo điểm danh). Đó chính là nguyên nhân gây ra mâu thuẩn giữa các bạn lớp P (Pháp Văn) và các bạn lớp A (Anh Văn) nói chung và giữa hai bạn Phong và Tiền nói riêng…..

Sau buổi học chiều hôm đó lớp P (Pháp văn) tan học trước nhưng các bạn trai lớp P vẫn còn đứng chờ bạn Huỳnh Văn Tiền trước cổng trường để hỏi “tội” (tội là tại sao dám ghi danh các bạn trai đó bỏ học giò Toán của thầy Quyền ??!!). Rồi tình hình không biết đi đến mức độ mâu thuẩn như thế nào mà sáng hôm sau trưởng lớp Minh Liên bị mời lên văn phòng Ban Giám Hiệu để giải thích tình hình của lớp. Trong lúc bị hỏi chuyện như vậy có thầy Giám thị Trần Phình Chu hỏi Minh Liên một câu mà cái tật “mít ướt” của mình lại trổi dậy. Số là thầy Chu hỏi Minh Liên như vầy: “Em lấy cương vị của một trưởng lớp trình bày sự diển biến hay là một thành viên của lớp P ?”. Lúc đó Minh Liên bật khóc, thật lòng mà nói lúc đó mình có một chút thiên vị lớp P của mình vì mình nghĩ là bạn Thái Nam Phong tướng tá gầy gò ốm nhom mà dám đối chọi võ lực với Tiền Nam Viên, về mặt thể lực thì nếu không bày kế thì thua là điều chắc chắn. Cũng nói thật lòng nữa là mình rất giận bạn Thái Nam Phong vì “chuyện bé xé to” khiến cho thầy Hiệu Trưởng Nguyễn Văn Nén muốn cho cả lớp 10B (Pháp văn và Anh Văn) điểm zero về hạnh kiểm và thầy còn muốn lập Hội Đồng Kỷ Luật để xử tội lớp 10B, nội vụ cũng vì bạn Thái Nam Phong có phát ngôn một câu xanh rờn “Mình đối chọi võ lực không thắng thì mình sẽ chơi một đòn sau lưng…”

Hoàng Thị Minh Liên cựu trưởng lớp « mít ướt » của lớp 10B thời 1974-1975 nay đã trở thành một thiếu nữ rất xinh đẹp…

Thái Nam Phong ơi!! Người giận quá thì mất khôn phải không bạn? Bây giờ nghĩ lại thấy hồi xưa Thái Nam Phong quả là gan quá. Minh Liên phải cầu cứu với cô Lâm Ngọc Mai kính yêu để xin nhà trường tha tội cho lớp 10B.

Kể từ ngày hôm đó trưởng lớp Hoàng Thị Minh Liên mang tiếng là “mít ướt” và lại làm mất lòng với các bạn lớp A không nhiều thì ít. Xin các bạn lớp 10B gốc A thông cảm cho mình nhé, dù sao thì mình cũng là dân đến từ gốc P.

Sau nầy mỗi lần về Hà Tiên họp mặt bạn bè cùng lớp mình rất vui vì lớp 10B lại là một nhà đoàn kết vui vẻ trở lại. Riêng bạn Huỳnh Văn Tiền thì không biết hiện giờ ở đâu. Còn bạn Thái Nam Phong có đọc bài của Minh Liên thấy viết sai, đúng, thiếu, đủ ra sao thì xin bổ sung lại dùm nhé, và nhất là thông cảm cho mình nếu bạn thấy hơi phiền về chuyện kể nầy.

Bạn Thái Nam Phong ngày nay

Đó là “vụ án Tiền-Phong” của lớp 10B, đến đây câu chuyện tạm kết thúc, xin chúc cho lớp 10B mãi mãi vui vẻ đoàn kết và hẹn gặp lại các bạn một ngày không xa.

Thân ái chào thân thương cả lớp 10B. (Tranh thủ lúc cháu ngoại còn đang ngủ mình viết vội nên văn chương có khi lúng túng xin đọc giả bỏ qua mọi sơ suất nhé, xin cám ơn).                                         

                                         Hoàng Thị Minh Liên (Xứ Hoa Kỳ 16/11/2017)

Từ trái sáng phải: Lâm Nguyệt Hồng, Hoàng Thị Minh Liên, Cô Lâm Ngọc Mai, Dương Mỹ Nữ họp mặt nhân dịp đưa gia đình Minh Liên sang nước Mỹ đoàn tụ gia đình 02/10/2017

Hình ảnh: Hoàng Thị Minh Liên, Thái Nam Phong

Thầy Trương Minh Đạt

Thầy Cô và các bạn thân mến, từ lâu rồi sau khi viết bài giới thiệu Thầy Trương Minh Hiển, mình đã có ý viết luôn bài giới thiệu Thầy Trương Minh Đạt (người em song sinh với Thầy Hiển). Chần chờ bấy lâu không phải vì thiếu nhiệt tình nhưng vẫn mong một bạn cùng trường nào đó khởi bút viết lên cho bài được phong phú và đầy đủ chi tiết hơn so với dự án bài viết của mình. May mắn thay, có nhà nghiên cứu văn hóa nghệ thuật tỉnh Kiên Giang Giá Khê Trương Thanh Hùng vốn cũng là cựu học sinh Trường Trung Học Hà Tiên và là em của bạn học cùng lớp với mình là Trương Thái Minh đã gởi bài viết rất đầy đủ về Thầy Trương Minh Đạt.

Thầy Trương Minh Đạt có một thời gian giảng dạy ở Trường Trung Học Hà Tiên, nhưng mình không có cái duyên học với thầy vì Thầy dạy vào những năm mà mình còn chưa vào Trung Học….Sau một thời gian khá lâu sau, Thầy vào quân đội và chuyển về Hà Tiên làm việc, lúc đó qua sự liên hệ với Thầy Hiển, mình mới có dịp quen biết và tới lui rất nhiều với Thầy Đạt. Lần đầu tiên mình thấy Thầy Đạt là lúc Thầy mặc bộ quân phục với đôi kính đen rất đẹp và oai nghiêm, lúc đó Thầy ngồi trong quán cafe Dũ Long….Qua sự thành lập quán cafe nhạc Ti La của Thầy Đạt, mình và các bạn học Trường Trung Học Hà Tiên lại có dịp mỗi tối đều đến quán Ti La uống cafe và nghe nhạc tới khuya. Sự quan hệ không phải chỉ đơn thuần là khách đến quán thưởng thức cafe nghe nhạc mà là sự quan hệ Thầy trò của nhóm học trò có thể nói là « ruột » của Thầy Hiển và Thầy Đạt. Qua sự phổ biến những bài nhạc rất hay và có giá trị của các nhạc sĩ ngày xưa: Trịnh Công Sơn, Phạm Duy … , qua các cuộn băng nhạc quý giá do Thầy Đạt và phu nhân là Cô Liên sưu tầm, trình độ hiểu biết và thưởng thức về nhạc của mình nói riêng và của cả nhóm học trò nói chung rất nâng cao, đó là một điều mà chúng ta rất mang ơn Thầy Cô Đạt…Xin giới thiệu với Thầy Cô và các bạn bài viết dưới đây của bạn Trương Thanh Hùng.  (Lời giới thiệu Trần Văn Mãnh)

Thầy Trương Minh Đạt cùng các con. Rạch Giá năm 1968

Trần Văn Mãnh chụp hình với Thầy Trương Minh Đạt vào năm 1994 (nhân dịp mình lần đầu tiên trở về thăm Hà Tiên sau khi đinh cư ở Pháp từ năm 1986)

Bài viết của Trương Thanh Hùng:

 Kha khá lâu rồi, vì bận việc riêng nên tôi không viết cho trang Trung học Hà Tiên xưa của chúng ta, nay xin được viết giới thiệu đôi dòng về thầy Trương Minh Đạt, một trong những người thầy đầu tiên của trường Trung học Hà Tiên vào thời điểm trường mới được thành lập.

Trước đây, tôi đã có nói đến thầy Trương Minh Đạt, thầy ra trường Sư Phạm Sài Gòn năm 1954 và về Hà Tiên dạy Trường Tiểu Học, khi Trường Trung Học được thành lập, thầy được bổ sung dạy Trung Học, Thầy dạy đủ các môn khoa học, Toán, Vật Lý, Hóa Học… mà những học sinh đầu tiên của Thầy cũng đã trở thành nhà giáo như là Thầy Trần Phình Chu, Cô Lâm Ánh Tuyết, sau đó là anh Lâm Quang Rằm. . . Thầy Đạt là em song sinh của Thầy Trương Minh Hiển. Gia đình Thầy có thể được xem là gia đình có truyền thống văn chương, người anh cả (anh hai) là Trương Văn Em có bút danh Lư Khê, một nhà văn, nhà báo có tiếng, chồng của nhà thơ Nguyễn Thị Manh Manh (Nguyễn Thị Kiêm), người hoạt động khá nổi tiếng trong phong trào cổ vũ cho thơ mới những năm 1932-1939. Nhà báo Lư Khê bị ám sát chết ở Sài Gòn vào những năm 1950. Người anh thứ ba là Thầy Trương Văn Vinh, từng là ủy viên giáo dục của ủy ban khởi nghĩa chống phát xít Nhật năm 1945, sau đó là trưởng ty giáo dục tỉnh Hà Tiên của chính quyền Việt Minh. Sau năm 1954, Thầy tập kết ra Bắc, sau năm 1975, Thầy về công tác ở trường Đại Học tại Sài Gòn, bị bệnh tai biến và đã mất. Thầy Trương Minh Hiển thì chúng ta đã biết nhiều. Khoảng năm 1956, vì lý do riêng Thầy Trương Minh Đạt  thuyên chuyển ra ngoài Phan Thiết dạy học, rồi động viên vào lính. Từ đó, Thầy không còn dạy học. Khoảng năm 1970, Thầy được thuyên chuyển về Hà Tiên với cấp bậc đại úy. Dù mang cấp bậc đại úy, nhưng Thầy vẫn mở lớp dạy tư tại nhà (anh Trương Thái Minh của tôi từng đến học thêm với Thầy). Sau đó, Thầy bị tai nạn mất hết 1 con mắt và giải ngũ.

Sau năm 1975, Thầy đi học tập cải tạo một thời gian rồi về lao động kiếm sống bằng nghề “xe nước”, đồng thời nghiên cứu Phật học, Thiền học và nghiên cứu về lịch sử Hà Tiên. Có thể nói, Thầy cũng có một thời gian khá vất vả về cuộc mưu sinh, nhưng tình yêu quê hương Hà Tiên đã thôi thúc Thầy nghiên cứu và nổi tiếng, trở thành một nhà sử học, nhà nghiên cứu mà nhiều người hoạt động trên lĩnh vực sử học và văn hóa trên cả nước biết đến.

Ngày 14 tháng Giêng năm nay (Đinh Dậu), Thầy có tổ chức ra mắt quyển “Nghiên cứu Hà Tiên” tập II vì trước đó khá lâu đã có tập I. Những bài viết trong quyển sách này rất công phu cho người đọc cái nhìn chân thật hơn về lịch sử và văn hóa Hà Tiên, đồng thời cũng phản bác những nhận định, đánh giá sai lầm về lịch sử, địa danh cũng như các nhân vật lịch sử, văn hóa của Hà Tiên. Quyển sách được giới chuyên môn đánh giá rất cao.

Về dự buổi ra mắt này có một nhân vật khá đặc biệt, đó là thầy Trần Văn Bân, cũng tốt nghiệpSư Phạm Sài Gòn về dạy Tiểu học Hà Tiên năm 1952, là bạn, là đàn anh của thầy Đạt, hiện đang sinh sống ở Cái Bè (Tiền Giang). Thầy Bân đã phát biểu khá nhiều kỷ niệm cảm động đối với Hà Tiên. Những người học trò của Thầy ngày xưa như anh Rằm, anh Tùng (con Thầy Ký). . . rất quyến luyến Thầy. Ngoài ra còn có khoảng 40 người là học trò, thân hữu của Thầy Đạt đến dự rất thân mật, đầm ấm. Đến buổi chiều, chính quyền thị xã Hà Tiên có tổ chức đoàn đến chúc mừng.

Tôi không được học với thầy Đạt nhưng cũng khá đậm tình văn chương nên cũng được Thầy mời về dự, nay viết vài dòng để Thầy Cô và anh chị, bạn bè cùng biết, chia vui với gia đình Thầy.

                                                                          Trương Thanh Hùng  (04/2017)

Thầy Trương Minh Đạt hiện nay

Thầy Trương Minh Đạt và các cựu học sinh Trung Học Hà Tiên (Nguyễn Thúy Vân, Trương Thanh Hùng)

Buổi lễ ra mắt sách « Nghiên Cứu Hà Tiên » tập 2 (tác giả Thầy Trương Minh Đạt)

Thầy Trần Văn Bân (nhà giáo Trường Tiểu Học Hà Tiên vào những năm 1952…

Quang cảnh quán cafe Ti La hiện nay (đường Tham Tướng Sanh, Hà Tiên)

Bìa sách « Nghiên Cứu Hà Tiên » tập 1 (tác giả Thầy Trương Minh Đạt)

Bìa sách « Nghiên Cứu Hà Tiên » tập 1 (tác giả Thầy Trương Minh Đạt)

Giới thiệu sách « Nghiên Cứu Hà Tiên » tập 2 (tác giả Thầy Trương Minh Đạt)

Bìa sách « Nghiên Cứu Hà Tiên » tập 2 (tác giả Thầy Trương Minh Đạt)

Hình ảnh: Trương Thanh Hùng, Trương An Nhu, Trương Minh Đạt, Trương Minh Quang Nguyên.