Những « Con đường xưa ta đi » của Hà Tiên

Thầy Cô và các bạn thân mến, thành phố Hà Tiên ngày xưa không to lắm, chỉ đủ để chúng ta chiều chiều khi cơm nước xong, rủ nhau thả bộ đi vòng vòng quanh phố, đi cho đến khuya, có hôm thì kéo nhau vào quán Ti La uống cafe nghe nhạc và nói chuyện với quý thầy cô…Hà Tiên là như thế, đã hiện hữu qua bao nhiêu năm dưới ánh mắt của chúng ta, lúc nào cũng dể thương, quen thuộc, mộc mạc nhưng không kém phần quyến rũ…

Tuy nhiên mọi vật trên trái đất nầy đều phải chịu tuân theo luật biến hóa, Hà Tiên cũng thế, mỗi ngày một đổi mới tốt đẹp thêm cũng có, hơi lố lăng một tí cũng có…Để nhớ lại mỗi con đường ngày xưa của Hà Tiên, những con đường mà các bạn đã từng dìu một người em gái nữ sinh Trung Học Hà Tiên nào đó, đi qua trong một buổi chiều …, để nhớ lại và hồi niệm cho một thời mà chúng ta tự xem như là « chủ » của đường phố Hà Tiên xưa…, xin mời thầy cô và các bạn duyệt qua một số con đường xưa của phố Hà Tiên, vì chỉ nói về những con đường hiện hữu của ngày xưa nên chỉ có một số ít thôi, còn Hà Tiên ngày nay đã quá phát triển, có những con đường còn tự trồi lên trên mặt của lớp đất bằng lấp đi một phần của con sông xinh đẹp và êm đềm ngày xưa,…dường như đường sá đã tự có từ ngàn xưa cũng không đủ để ngày nay người ta  lưu thông,…Hà Tiên đã phát triển tột độ, xin chúc mừng cho thành phố quê hương của chúng ta và cũng xin ngậm ngùi cho một phố Hà Tiên của những con đường tuy vắng khách « ngựa xe » qua lại dập dìu như hiện nay, nhưng lại rất tình tự và đầy ấp kỷ niệm học trò…

Những đường phố chánh của Hà Tiên ngày xưa

1/ Đường Mạc Công Du: Đường Mạc Công Du được người Pháp xây dựng đầu tiên vào năm 1871 và lúc đó tên đường là Avenue Inspection (Đại lộ Tham Biện), đường nầy được xây dựng cùng một lúc với Lầu Ông Chánh trên đồi Ngũ Hổ (dinh Ông Chánh Tham Biện). Đường Mạc Công Du chạy dài từ dưới chân đồi Ngũ Hổ thẳng tới ra bờ sông ngay cầu tàu Quan Thuế (xưa tên là Pont de Douane). Về sau trong những năm 50, đường được đặt tên chánh thức là đường Mạc Công Du (con trai của Mạc Tử Hoàng và cháu nội của Mạc Thiên Tích). Chúng ta quen gọi là đường Hàng Dương. Đây chính là « Con đường xưa em đi »…!! Vì con đường nầy đã chứng kiến rất nhiều những tà áo dài trắng của nữ sinh trung học Hà Tiên khi tan trường về và nối theo là những chiếc áo trắng quần tây xanh của những chàng trai nam sinh cùng về chung đường…

Trên đường Mạc Công Du một bên là trường Tiểu Học Hà Tiên, một bên là bên hông của trại lính « Thành 18 », tiếp theo là dảy nhà cư xá của quý thầy cô có tên là Học Đường Viên: thầy Hiệu Trưởng Hùng, thầy Thất, thầy Trịnh Học Ký, và thầy Nguyễn Đức Sơn…

Ngày xưa ngay trên con đường Mạc Công Du nầy có nhà của các bạn: Mai Thị Ngọc Minh, Lâm Tấn Hào – Kiệt, Huỳnh Văn Năm, Huỳnh Thị Sáu, Thái Cẩm Hà, Lý Mạnh Thường, …

Nam sinh trung học Hà Tiên trên đường tan học về nhà đường Mạc Công Du Hà Tiên trong những năm 60. (Hình: TVM)

Đường Mạc Công Du Hà Tiên trước những năm 2000 ngay ngả tư Mạc Công Du-Mạc Cửu. (Hình: HungCuongPC)

Đường Mạc Công Du Hà Tiên sau những năm 2000, ngay ngả tư Mạc Công Du-Lam Sơn (Hình: Lê Phước Dương)

Ngả ba đường Mạc Công Du (giữa hình) – Trần Hầu (phía dưới). Ngày xưa bên trái là Chi Quan Thuế, bên phải là quán Ông Năm bán nem nướng. (Hình: TVM 2012)

2/ Đường Chi Lăng: Đường Chi Lăng ngày xưa có tên là Đường Lớn, người Pháp lúc xây dựng đường nầy đặt tên là Rue de Mui Nai. Đường Chi Lăng chạy dài từ mé sông Đông Hồ lên đến ngang qua đường Mạc Thiên Tích và tiếp tục thẳng lên bên phải là khu Lăng Mạc Cửu, quẹo trái là đường ra bãi biển Mũi Nai. Trên đường Chi Lăng nếu tính từ mé sông Đông Hồ thẳng lên thì lần lượt có nhà gia đình Quách Ngọc Sơn, Quách Ngọc Lâm ở đầu đường, Nguyễn Thanh Hà, thầy Nguyễn Văn Nén, Lâm Mỹ Nhung, Hà Mỹ Oanh, Phạm Kim Loan, nhà cô Vương Thị Lành, Trần Anh Kiệt, Trần Thị Như Liên, Trần Thị Thúy Vân, Nguyễn Thị Điệp, Nguyễn Nguyệt Hồng,..v…v…

Khúc đường Chi Lăng Hà Tiên về phía núi Lăng, bên phải có chùa Phật Đường (Hình: TVM 2012)

Đường Chi Lăng Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

3/ Đại Lộ Mạc Thiên Tích: Đại lộ Mạc Thiên Tích rất dài, nối liền Đồi Ngũ Hổ thẳng xuống đồi Pháo Đài, có tên xưa là đường Pháo Đài, người Pháp đặt tên là Boulevard Phao Dai. Vào năm 1952 tỉnh trưởng Hà Tiên là ông Lê Văn An đặt tên là Đại lộ Mạc Thiên Tích (con trai của Mạc Cửu và là người có ảnh hưởng nhiều nhất đến lịch sử văn học Hà Tiên). Con đường Mạc Thiên Tích ngày xưa lúc mình còn học vẫn chưa tráng nhựa, còn là đường sỏi đá, mình thường đi theo con đường nầy để xuống chơi nhà bạn Nguyễn Ngọc Thanh và Lý Văn Tấn. Đường nầy đi ngang qua cổng chính của trường Trung Học Công Lập Hà Tiên xưa.Tính từ ngay dưới chân đồi Ngũ Hổ về phía Pháo Đài thì trên con đường nầy có nhà các bạn: Tống Châu Thành (ngay xéo xéo bên phải cổng trường Trung Học Công Lập Hà Tiên), La Tấn Lực, Lâm Thị Lan, Bùi Văn Tư, Lý Văn Tấn, Nguyễn Ngọc Thanh..v..v..

Đường Mạc Thiên Tích Hà Tiên (khúc cắt đường Mạc Cửu). (Hình: TVM 2012)

Một góc đường Mạc Thiên Tích Hà Tiên. (Hình: Nguyễn Như Thạch)

Đường Mạc Thiên Tích Hà Tiên, khúc Ngả Sáu Điện Lực. (Hình: Nguyễn Như Thạch)

4/ Đường Bạch Đằng: Người Pháp đặt tên cho đường Bạch Đằng là Rue des Cocotiers, ta quen gọi là đường Hàng Dừa. Từ năm 1952 đường có tên chánh thức là đường Bạch Đằng. Đây là con đường quen thuộc của mình, trên con đường nầy có trại lính (thành 18), có cây dừa ba ngọn nỗi tiếng của Hà Tiên, mời xem bài:

https://trunghochatienxua.wordpress.com/2017/07/03/san-van-dong-ha-tien-va-nhung-chiec-truc-thang-tran-van-manh/

Đường Bạch Đằng thẳng góc với đường Chi Lăng, phía trên giới hạn bởi đường Mạc Tử Hoàng và phía dưới chạy thẳng ra đường Trần Hầu ngay Cầu Bắc ngày xưa. Trên đường Bạch Đằng có Chi Thú Y, mặt nhà sau Thầy Trương Minh Đạt, nhà ông Ký Cụi, chùa Phước Thiện, thầy Lâm Văn Núi, anh Chư, thầy La Từ Sự, Tạ Em Sợi, Trần Tuấn Khanh, Trần Tuấn Kiệt, Trần Thị Thu Oanh, nhà mình (Trần Văn Dõng, Trần Văn Mãnh), Lê Phước Hải, Huỳnh Văn Bền, Huỳnh Văn Bé, Trần Hồng Khanh, Chị Lệ, Chị Liễu..v..v…

Đường Bạch Đằng Hà Tiên ngày xưa trong những năm 70, nhìn về phía Cầu Bắc, bên trái là tiệm Cafe Quảng Phát, bên trái là quán cafe nhạc Khai, kế đó là nhà anh Trần Hồng Khanh. Trong hình: Trần Văn Phi (Hình: TVM)

Góc đường Bạch Đằng – Lam Sơn Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Đường Bạch Đằng Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Đường Bạch Đằng Hà Tiên, nhà có cửa sắt xanh dương là nhà ông Minh Thái Phong. (Hình: TVM 2012)

Đường Bạch Đằng Hà Tiên, bên phải là khúc có tiệm cafe Quảng Phát ngày xưa. (Hinh: TVM 2012)

Đường Bạch Đằng Hà Tiên, bên trái là biệt thự Ông Bầy ngày xưa có cửa sắt xanh dương đậm. (Hinh: TVM 2012)

Đường Bạch Đằng Hà Tiên, hướng nhìn ra phía sông. (Hình: TVM 2012)

Ngả ba đường Bạch Đằng (giữa hình) – Trần Hầu (phía dưới). Ngày xưa bên trái là tiệm Đồi Mồi Lê Minh, bên phải là tiệm Billard nhà bạn Trần Bình. (Hinh: TVM 2012)

5/ Đường Tô Châu: Ngày xưa người Pháp đặt tên đường Tô Châu là Rue de la Poste (đường Bưu Điện) vì đường nầy chạy ngang qua nhà Bưu Điện xưa (sau nầy đổi là Chi Bưu Điện mặt trước nhìn ra đường Tô Châu, mặt sau nhìn ra bờ Đông Hồ). Đường Tô Châu chạy thẳng ra đường Trần Hầu ngay tại mé sông có cầu phao nổi ngày xưa, phía trên thẳng góc với đường Mạc Tử Hoàng. Đường Tô Châu thời chiến tranh trong những thập niên 1960-1670 có một đoạn chạy ngang Chi Cảnh Sát và dinh Ông Quận Trưởng nên khúc đường nầy có lính gát và giới hạn sự đi lại. Trên đường Tô Châu tính từ đầu đường Mạc Tử Hoàng đi xuống mé sông là có: Dinh Quận Trưởng (lúc ông Thiếu Tá Hoa làm quận trưởng, là ba của bạn Trần Văn Minh gọi là « Minh Còi » học chung lớp với mình thời Trung Học), Chi Cảnh Sát (lúc trước có gia đình bạn Nguyễn Hoàng Nhi con ông Cảnh Sát trưởng học chung lớp với mình), trường Mẫu Giáo, Chi Bưu Điện có gia đình bạn Nguyễn Anh Tài, Nguyễn Anh Khanh, Nguyễn Thị Anh Đào học chung lớp, có sân đánh bóng chuyền, thầy Hứa Văn Vàng, mặt sau vườn nhà ông Ký Cụi, nhà chị Huỳnh Thị Kim, Huỳnh Ngọc Sơn, Huỳnh Hồng Quang (anh chị em bạn dì với mình), gia đình Kiều Dũng, dãy nhà Ông Phán Cơ thường cho giáo sư ở trọ, mặt hông của Đình Thần Hoàng, thầy Trần Văn Tường, bạn Trần Thanh Tuyên, Chùa Bà Mã Châu, bên hông khách sạn Tô Châu và khách sạn Đại Tân…v…v…

Trần Văn Mãnh trong những năm 60, phía sau bên phải là Trường Mẫu Giáo Hà Tiên nằm trên đường Tô Châu. (Hình: TVM)

Đường Tô Châu Hà Tiên ngày xưa trước năm 2000 , bên phải là chùa Bà Mã Châu. (Hình: HungCuongPC)

Đường Tô Châu Hà Tiên ngày xưa trước năm 2000 , bên trái là chùa Bà Mã Châu, đầu đường phía xa là khách sạn Tô Châu. (Hình: HungCuongPC)

Một góc đường Tô Châu Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

6/ Đường Phương Thành: Ngày xưa người Pháp đặt tên đường Phương Thành là Rue de Kampot vì đường nầy chạy thẳng lên phía biên giới Việt – Cambodge, giáp giới với tỉnh Kampot bên kia. Đường Phương Thành chạy xuống mé sông Hà Tiên ngay đường Trần Hầu. Có một nơi ba con đường giao nhau: Phương Thành, Mạc Cửu, Mạc Thiên Tích tạo thành ngả sáu, bây giờ người ta gọi là Ngả Sáu Điện Lực (vì ngay đó có nhà đèn điện lực). Con đường Phương Thành là một con đường rất quen thuộc với giới trẻ học sinh Hà Tiên ngày xưa vì mỗi chiều các bạn trẻ thường hay chạy xe Honda, chở nhau từ ngay khu chợ theo con đường Phương Thành ra phía nhà thờ, qua Ấp Chiến Lược, thẳng ra Thạch Động và lên phía biên giới, đó là một khúc đường để phóng xe Honda 67 với tốc độ nhanh mà không bị phiền phức vì sự lưu thông nhờ đường hay vắng xe,…Mình còn nhớ rất nhiều kỷ niệm trên con đường nầy với các bạn Lương Cường, Phan Thanh Tùng, Phan Thanh Liêm,..v..v..(đó là các cao thủ chạy xe Honda ngày xưa mà mình rất sợ khi ngồi phía sau cho các bạn nầy chở ra Thạch Động vì khi chạy ngang qua Ấp Chiến Lược là có một khúc quanh để các bạn đó « lạng » xe rất hấp dẩn, nhưng mà mình ở phía sau thì lại rất sợ…). Kể từ phía mé sông đường Trần Hầu đi lên thì trên con đường Phương Thành có rất nhiều nhà bạn học ngày xưa: Khách sạn Lâm Văn Cao, thầy Hiệu Trưởng Trần Văn Hương ba của bạn Trần Đại Thắng, Trần Mỹ Quyên, Trần Mỹ Ngân, Lâm Hữu Quyền, anh em Vương Đình Phước, Vương Đình Lộc, nhà bạn tên Nguyệt em cô Tuyết con ông Chín Nhà Đèn, cô Tiền Ngọc Thanh, Tiền Ngọc Dung, ngang qua chùa Tam Bảo, nhà hai chị em Thanh Niên, Thanh Nữ, mặt hông nhà thờ, nhà máy xay lúa gia đình chị Lâm Xuân Cúc, nhà bạn Lâm Nhi Tôn, có chùa (Miếu) Bà Cửu Thiên,  rồi dài dài ra phía Ấp Chiến Lược, phía Thach Động có nhà bạn Quách Thị Chol học chung lớp với mình, còn nhiều nhưng mình không nhớ để kể ra…v…v…(Sau nầy khúc đường Phương Thành qua khỏi Ấp Chiến Lược ngày xưa khúc có chùa Phù Dung, đường có tên khác là đường Phù Dung chạy ra xa tới Thạch Động và biên giới).

Đường Phương Thành Hà Tiên ngày xưa trước năm 2000 ngay góc khách sạn Lâm Văn Cao đổi tên là Phương Thành. (Hình: HungCuongPC)

Đường Phương Thành Hà Tiên ngay khách sạn Phương Thành và khách sạn Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Đường Phương Thành Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Đường Phương Thành Hà Tiên, nhìn về phía Nhà Thờ. (Hình: TVM 2012)

7/ Đường Mạc Cửu: Người Pháp đặt tên là Rue Mac Cuu, đường nầy chạy song song với đường Chi Lăng. Đường Mạc Cửu (để tưởng nhớ vị quan khai khẩn ra đất Hà Tiên là Mạc Cửu) chạy ngang qua khu lăng của gia đình họ Mạc, thẳng tới chùa Lò Gạch thẳng góc với đường Mạc Tử Hoàng và trở ra đụng đường Phương Thành. Từ ngày xưa đã lâu có một cái ao nước trước đền thờ Ông Mạc Cửu, sau nầy người Pháp khai thác đất đai nên đào thêm hai cái ao nằm hai bên đường Mạc Cửu nầy, ta quen gọi chung ba cái ao đó là khu Ao Sen. Chính ba cái Ao Sen nầy đã cung cấp nước cho toàn dân Hà Tiên từ thời xa xưa và vì thế tại Hà Tiên có nghề chở nước bằng xe đẩy đến tận nhà khách hàng, tên nghề gọi là « đổi nước » (vì không thể nói là « bán nước » !!). Có những thời kỳ khô cạn ao cũng khô nước hết cả để lộ ra đáy ao toàn là đất sét. Chánh quyền thời xưa kêu gọi dân chúng góp công góp sức đào thêm cho ao sâu rộng thêm, mỗi nhà phải đào vài m3, mình còn nhớ hồi lúc còn nhỏ, mình cũng có tham gia vào phong trào đào ao sen đó. Đầu kia của đường Mạc Cửu chạy thẳng ra bờ sông Đông Hồ, khúc phía sau dảy nhà cư xá cho nhân viên bưu điện viễn thông ngày xưa. Tính từ đầu đường bờ sông Đông Hồ chạy thẳng lên khu Lăng Mạc Cửu và chùa Lò Gạch thì lần lượt trên đường Mạc Cửu có bệnh viện Nguyễn Thần Hiến, bên hông cư xá của Nhà Bảo Sanh (gia đình bạn Lê Mai Hoa, chị Lê Mỹ Hồng, chị Lê Mai Hương ngày xưa ở đó). Lần lượt tới nhà Lý Tòng Hiếu, Trương Thái Minh, Trương Thanh Hào, Trương Thanh Hùng, Trần Văn Danh, Phạm Thúy Phượng…và thẳng qua khu Ao Sen,…Trong những năm 1970-1974 cô Võ Kim Loan lúc dạy văn trường Trung Học Hà Tiên ở tại căn nhà đối diện với nhà Lý Tòng Hiếu trên con đường Mạc Cửu nầy.

Đường Mạc Cửu Hà Tiên, trước 1975 có Bệnh Viện Nguyễn Thần Hiến, sau 1975 đổi tên là Bệnh Viện Đa Khoa Hà Tiên. Sau 2011 bệnh viện đã bi phá hủy nhường chổ cho Quảng Trường. (Hình: PhungAnhKiet)

Đường Mạc Cửu Hà Tiên, hướng nhìn về phía chợ. (Hình TVM 1999)

Đường Mạc Cửu Hà Tiên, hướng nhìn về phía cây đa chùa Lò Gạch. (Hình TVM, 1999)

Đường Mạc Cửu Hà Tiên, khúc trước Ao Sen. (Hình: TVM 1999)

Ngả ba đường Mạc Cửu – Phương Thành Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Đường Mạc Cửu khúc giáp với đường Phương Thành Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Đường Mạc Cửu Hà Tiên, bên phải là Nhà Bảo Sanh ngày xưa. (Hình: TVM 2012)

8/ Bến Trần Hầu: Bắt đầu vào năm 1889, người Pháp lấp vùng sình lầy bờ sông và cho đấp đá dọc theo mé sông từ cầu Quan Thuế lên tới Pháo Đài. Người Pháp cũng cấm không cho xây cất nhà cửa dọc theo mé sông nầy và thành lập một bến sông đặt tên là Quai Doceul (tên của viên Chánh Tham Biện Hà Tiên từ năm 1889-1890). Sau nầy con đường được đổi tên là Bến Trần Hầu ngày nay thì đề là Đường Trần Hầu (tên ông Trần Đại Lực có chức là Lực Tài Hầu). Con đường Trần Hầu là một một trong những con đường chánh của Hà Tiên, có thể xem như là mặt tiền của Hà Tiên. Thời xưa đường đó cũng nằm trong lộ trình chạy xe Honda mỗi buổi chiều du ngoạn của giới học sinh Hà Tiên. Trên mặt tiền nầy có rất nhiều khách sạn nhìn ra bờ sông: khách sạn Tô Châu, Đại Tân, Vân Tiên, Lâm Văn Cao,…(tất cả các khách sạn nầy ngày nay hầu như đã thay hình đổi dạng và đã đổi luôn tên…:Đại Tân thành Đông Hồ, Vân Tiên thành Hà Tiên, Lâm Văn Cao thành Phương Thành….). Trên đường Trần Hầu còn có bến đò, chợ cá, Đài Kỷ Niệm, Thánh Thất Cao Đài,…và có nhà của các bạn: Trịnh Công Tước, Phan Thị Liên Phương, Trịnh Xuân Tài, Đình Quận, Trần Phương Nhu, Dương Văn Hiếu, …v…v…

Bến Trần Hầu nhìn từ phía Cầu Bắc Hà Tiên trước 1975. (Hình: Hồ Anh Dũng)

Một khúc đường Bến Trần Hầu Hà Tiên vào khoảng năm 1966. Photo: Dave Kathy Crawford  (tàu Point Garnet)

Bến Trần Hầu (Hà Tiên) ngày xưa, bên trái là Đài Kỷ Niệm, bên phải là dảy phố buôn bán có tiệm nước mắm của gia đình Tiền Thành Ký. (Photo: Bronson Ha)

Đường Trần Hầu ngày xưa, nhìn qua khách sạn Vân Tiên (Hà Tiên)

Đường Trần Hầu Hà Tiên năm 1994. (Hình: Trần Văn Mãnh)

Đường Trần Hầu Hà Tiên trước năm 2000. (Hình: Chánh Thái Minh)

Đường Trần Hầu Hà Tiên ban đêm, bên trái là phố Tứ Diện và tiệm Xuân Thạnh, bên phải là chợ tạp hóa. (Hình: Hoàng Nguyên 1998)

Đường Trần Hầu Hà Tiên trước năm 2000. (Hình: HungCuongPC)

Khúc đường Trần Hầu có nhà Thầy Phan Thanh Trì, ba của Phan Thị Liên Phương. (Hình: AaronGeddes 2012)

Góc đường Trần Hầu – Nhật Tảo Hà Tiên. (Hình: Nguyễn Như Thạch)

Góc đường Trần Hầu – Tuần Phủ Đạt Hà Tiên sau những năm 2000

Góc đường Trần Hầu – Bạch Đằng (Hà Tiên), bên phải là tiệm Billard ngày xưa của gia đình bạn Trần Bình.

Góc đường Trần Hầu – Bạch Đằng Hà Tiên

Góc đường Trần Hầu – Bạch Đằng Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Đường Trần Hầu Hà Tiên nhìn từ trên cao, bên trái là khách sạn Phương Thành. (Hình: TVM 2012)

9/ Đường Đống Đa: Thời Pháp đường Đống Đa có tên là Rue de l’Ecole vì ngày xưa người Pháp xây trường học quay mặt ra đường nầy. Đến năm 1947 trường mới quay mặt chánh ra đường Mạc Công Du, cổng sau trường nhìn ra đường Đống Đa. Năm 1952 tên đường chánh thức đổi thành đường Đống Đa. Dân Hà Tiên của chúng ta rất quen thuộc với đường Đống Đa vì ngày xưa lúc còn học trường Tiểu Học lúc nào cũng có lui tới trên con đường nầy. Vì nằm ở cổng sau của trường Tiểu Học nên ngày xưa khúc nầy có rất nhiều gian hàng bán bánh trái cho học sinh ra chơi mua ăn…Đường Đống Đa thẳng góc với đường Mạc Tử Hoàng ngay tại điểm giao với đại lộ Mạc Tiên Tích, chạy dài ra phía chợ đường Đống Đa thẳng góc với đường Lam Sơn và ngưng lại nơi đó. Trên đường Đống Đa nầy mình cũng có rất nhiều kỷ niệm vì trên đường nầy là có nhà của bạn Lê Công Hưởng, Nguyễn Đình Nguyên. Mỗi khi đi chơi về khuya, mình thường đưa Nguyên và Hưởng về tới khúc đường Đống Đa nầy (khoảng đối diện với Chi Thanh Niên và sân quần vợt ngày xưa). Nhiều lúc Hưởng thường lén lấy cắp một chiếc dép của mình nên mình phải đi theo Hưởng về tới khúc đường nầy, vừa đi vừa năn nỉ Hưởng để được trả dép lại rồi mình mới về nhà được…Ngoài ra trên đường Đống Đa nầy còn có nhà bạn Trương Kim Ô học chung với mình, Trần Yến Phượng, Trần Tuấn Anh..v…v…

Ngả tư đường Dống Đa – Mạc Cửu Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Khúc đường Đống Đa Hà Tiên giữa hai đường Chi Lăng và Lam Sơn. Bên phải ngay các chậu kiểng là nhà bạn Trương Kim Ô (học chung lớp với Trần Văn Mãnh). (Hình: TVM 2012)

10/ Đường Lam Sơn: Người Pháp lúc đầu đặt tên cho đường Lam Sơn là Rue de la Pagode vì trên đường nầy có chùa Ông Bổn (đúng ra là Miếu) thờ ông Bổn Đầu Công tên là Trịnh Hòa. Năm 1952 đường có tên chánh thức là đường Lam Sơn. Đường Lam Sơn là con đường hàng ngày mình đi chợ, đến nhà bạn Lý Mạnh Thường, đến nhà các bạn Nguyễn Văn Tài, Lý Cui,…và cũng là đường để đi ra bãi biển Mũi Nai ngày xưa. Đường Lam Sơn một đầu thẳng góc với đường Bạch Đàng nhà mình, đầu kia chạy dài lên khúc ngọn núi có chùa Giải Thoát và khi quẹo trái là đi ra Mũi Nai. Đường Lam Sơn chạy ngang chợ Hà Tiên xưa, tiệm Sanh Hoạt bạn Lương Cường, nhà chị Lâm Xuân Cúc, Trần Ý Hui, cô Lý Ánh Nguyệt, tiệm bánh mì Tân Thái, Dương Thị Phương Hà, Đỗ Minh Quang, Lý Kiến Tân, Dương Hồng Minh, Trần Hoàng Phượng, Trần Hoàng Trang, Trần Học Quang, Trần Mỹ Hạnh, phía trên nữa là nhà bạn Lý Cui, nhà chị Hai Mùi vợ anh Lê Quang Chỉnh (anh bạn dì với mình). Ngày xưa mình thường thả bộ trên con đường Lam Sơn nầy để lên nhà Lý Cui mỗi chiều để chơi đàn chơi nhạc trong nhóm Lý Văn Tấn, Lý Văn Tịnh, Tống Châu Thành, Trần Văn Yến,…

Ngả tư đường Lam Sơn – Phương Thành ngày xưa trước năm 2000. (Hình: HungCuongPC)

Đường Lam Sơn Hà Tiên, bên trái là mặt tiền ngôi chợ ngày xưa trước năm 2000. (Hình: HungCuongPC)

Đường Lam Sơn Hà Tiên, nhìn về phía đường Bạch Đằng. ngôi nhà ngói ngay ngả ba Lam Sơn-Bạch Đằng là nhà Huỳnh Văn Bé. (Hình HungCuongPC 1997)

Đường Lam Sơn Hà Tiên, bên trái là tiệm (lò bánh mì) Tân Thái nhà Dương Phương Hà, bên phải là đầu đường Đống Đa.

Đường Lam Sơn Hà Tiên, bên phải có ngôi nhà đầu đường là Tiệm Đồi Mồi Lâm Văn Cao ngày xưa. (Hinh: HuynhNT)

Đướng Lam Sơn Hà Tiên, hướng từ đường Bach Đằng nhìn ra phía chợ ngày xưa. (Hình: TVM 2012)

Đường Lam Sơn Hà Tiên, hướng nhìn về phía chợ cũ Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Ngả tư Lam Sơn – Nguyễn Thần Hiến Hà Tiên, hướng nhìn về phía đường Nhật Tảo và Cầu Câu, bên lề đường trái ngay chổ người đang đi bộ là nhà chị Dương Hồng Châu. (Hình: TVM 2012)

11/ Đường Mạc Tử Hoàng: Tên thời Pháp là Rue de l’Appontement, tức là đường Cầu Tàu vì một đầu đường Mạc Tử Hoàng ra tới bến tàu ngày xưa ở sông Đông Hồ. Đầu kia chạy tới đường Phương Thành ngay chổ Nhà Thờ. Đến năm 1952 ông Tỉnh trưởng Hà Tiên Lê Văn An đặt tên là đường Mạc Tử Hoàng (con trai của ông Mạc Thiên Tích). Đường Mạc Tử Hoàng là con đường quan trọng về phương diện chiến lược và hành chánh ngày xưa vì trên đường nầy tính từ mé sông thì có Sân Vận Động (sân đá banh) ngày xưa, khu Chi Công Chánh, dinh của ông Phó Quận (ngày xưa gia đình của bạn Lê Mai Hoa cũng có lúc ở trong khu dinh thự nầy), đối diện bên nầy là cổng chánh của trại lính Thành 18, tiếp đến là Tòa Bố tức là nơi làm việc của ông Quận Trưởng, một bên là cổng sau của ngôi trường Trung Học Công Lập Hà Tiên, một bên là cổng sau của ngôi trường Tiểu Học Hà Tiên, nhà của các em Lành, Tuyết (con của Bà Năm), kế nhà nầy ở ngay góc đường, là nhà của một bạn tên Thu bạn học cùng lớp với Lâm Thị Lan, phía trước nhà có ao rau muống, ngày xưa mình rất sợ cái ao rau muống nầy vì nghe nói có « ma da » nó kéo chân mình xuống ao…). Đến Nhà Thờ là hết đường Mạc Tử Hoàng. Ngày nay đường Mạc Tử Hoàng còn được nối dài lên con đường đất nhỏ ngày xưa đi lên tới chùa Lò Gạch và gặp ngay đường Mạc Cửu. Khúc đường Mạc Tử Hoàng từ Nhà Thờ lên đến chùa Lò Gạch nầy là rất quen thuộc với học sinh trung học ngày xưa vì mỗi khi có giờ học trống thì cả nhóm kéo nhau lên núi Lăng bằng con đường đất nhỏ nầy (trên con đường nhỏ nầy bên trái có nhà của chị Trần Diệu Châu và cô Trần Diệu Hiền thơ ký và giám thị của trường chúng ta ngày xưa).

Đường Mạc Tử Hoàng Hà Tiên, bên phải là Nhà Thờ. (Hình TVM 2012)

Đường Mạc Tử Hoàng Hà Tiên, nhìn về phía dinh Quận ngày xưa. (Hình TVM 2012)

Góc đường Mạc Tử Hoàng (trái) – Phương Thành (phải) có nhà thờ Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

12/ Đường Tuần Phủ Đạt và đường Tham Tướng Sanh: Hai con đường nầy được xây dựng khi ngôi chợ Hà Tiên ngày xưa làm xong, lúc đầu chưa có tên. Đến năm 1952 hai con đường song song hai bên hông chợ Hà Tiên nầy mới được ông Nguyễn Văn Hải đặt tên: Tuần Phủ Đạt tức là Ông Tuần Phủ Huỳnh Mẫn Đạt, Tham Tướng Sanh tức là Tham Tướng Mạc Tử Sanh con của ông Mạc Thiên Tích. Vì hai con đường nầy ở ngay vị trí hai bên chợ Hà Tiên nên rất tấp nập, có nhiều tiệm buôn, cửa hàng. Mỗi buổi sáng trên đường Tuần Phủ Đạt thì có họp chợ bánh trái, đủ thứ bánh trái cho người Hà Tiên ăn điểm tâm: bún chả giò, hủ tiếu hấp, bánh tầm bì, cháo đậu đỏ, xôi hột gà, xôi tôm khô, chè đậu trắng, chè hột me,…., Đường Tuần Phủ Đạt khúc trên gặp đường Chi Lăng, khúc dưới thì ra đến chợ cá ngày xưa. Ngay khúc trước Phố Tứ Diện tiệm văn phòng phẩm nhà Minh Thái Phong, ngay trước đó là khoảng đất dành cho má của bạn Lý Cui bán gạo. Ngày xưa khi cuối tuần không có giờ học nhóm mình thường hay ra ngay khu bán gạo của má bạn Lý Cui để nói chuyện chơi, gồm có Lý Văn Tấn, Lý Văn Tịnh, Trần Văn Yến,..v..v..Cả bọn nhóm lại phía sau quầy hàng gạo và nói chuyện với Lý Cui, khi có khách mua gạo, đong gạo xong, Lý Cui phải chở bao gạo phía sau yên xe đạp để giao đến tận nhà cho khách, lúc đó cả bọn cũng còn lai rai ở đó chờ cho Lý Cui giao gạo xong nói chuyện tiếp…Phía bên kia đường tính từ khúc trên đường Chi Lăng dài xuống thì có nhà các bạn: Rạp chiếu bóng Phát Minh (cất lúc sau nầy) Lương Cường, Hồ Anh Dũng, Hồ Thị Kim Hoàn, Hồ Thị Kim Nga,…, Phan Thanh Tùng, Phan Thanh Liêm, Phù Ngọc Anh, Phù Ngọc Liên, Trần Tiên,….

Đường Tuần Phủ Đạt Hà Tiên ngày xưa, bên phải có khoảng đất trống sau nầy có rạp ciné Phát Minh, giữa hình là nhà Hồ Thị Kim Hoàn. (Photo: Dave Kathy Crawford 1966)

Góc đường Tuần Phủ Đạt – Lam Sơn có ba căn phố đối diện với mặt bắc của chợ Hà Tiên: Tiệm Ông Tàu Lái, Tiệm Sanh Hoạt và Tiệm cafe Dũ Long. (Photo: Fred Abery)

Đường Tuần Phủ Đạt Hà Tiên ngày xưa trước năm 1975, nhìn về vườn Ông Ba Lón. (Hình: Hồ Anh Dũng)

Góc đường Tuần Phủ Đạt – Lam Sơn Hà Tiên. (Hình: HuynhNT)

Góc đường Tuần Phủ Đạt – Lam Sơn Hà Tiên.

Đường Tuần Phủ Đạt ngay khu chợ Hà Tiên xưa trước năm 2000. (Hinh: HungCuongPC)

Đường Tuần Phủ Đạt Hà Tiên. (Hình: HuynhNT)

Đường Tuần Phủ Đạt Hà Tiên, khúc giữa hai đường Chi Lăng và Lam Sơn (Hình: Hồ Anh Dũng)

Đường Tuần Phủ Đạt Hà Tiên, giáp với Đường Trần Hầu. (Hình TVM 2012)

Đường Tham Tướng Sanh thì dài hơn đường Tuần Phủ Đạt vì khúc trên gặp ngay trước bệnh viện Nguyễn Thần Hiến, khúc dưới cũng ra tới chợ cá ngày xưa. Ngày xưa người Pháp đặt tên là Rue de l’Hôpital (đường Bệnh Viện). Đến năm 1952 được đổi tên là đường Tham Tướng Sanh. Trên đường Tham Tướng Sanh bắt đầu là Nhà Bảo Sanh (nơi mà mình sinh ra ở đó…cùng lúc với anh Trần Văn Dõng và hầu như tất cả các bạn cùng trạc tuổi mình đều được sanh ra ở Nhà Bảo Sanh nầy), tiếp là mặt sau Chi Thú Y, mặt trước nhà thầy Trương Minh Đạt (quán Ti La), bên hông vườn nhà bạn Tăng Kim Sơn, nhà bạn La Văn Cao, gia đình ông Lâm Văn Cao, dài xuống nhà Trịnh Tố Chinh (tiệm Hiệp Lợi), nhà chị Đỗ Mùi,…ra tới tiệm cơm Xuân Thạnh. Nếu bên đường Tuần Phủ Đạt buổi sáng có hàng bánh trái điểm tâm thì bên đường Tham Tướng Sanh bên nầy là chợ rau cải và tạp hóa, chợ họp ngay từ đầu đường Lam Sơn chạy dài xuống đụng Bót Cảnh Sát ngay chợ cá. Phía bên đường Tham Tướng Sanh thì mình ít đi buổi sáng vì người ta bán toàn là rau cải, tạp hóa, dành cho các bà nội trợ đi chợ mua thực phẩm về nấu cơm trưa chiều, mình chỉ quanh quẩn bên phía chợ bánh trái bên đường Tuần Phủ Đạt để ăn hàng vặt mỗi sáng…!!

Góc đường Tham Tướng Sanh – Lam Sơn Hà Tiên. Tiệm Hoàng Sơn là ngay chổ tiệm Đồi Mồi Lâm Văn Cao ngày xưa. (Hình: HuynhNT)

Đường Tham Tướng Sanh Hà Tiên, ngay bên hông chợ Hà Tiên xưa. (Hình: HuynhNT)

Góc đường Tham Tướng Sanh – Trần Hầu Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

13/ Đường Cầu Câu, đường Nhật Tảo và đường Nguyễn Thần Hiến: Ba con đường nầy song song với nhau và giới hạn một đầu là đường Chi Lăng, đầu kia là đường Trần Hầu. Đây là ba con đường ngày xưa mình cũng rất thích đi dạo một mình vì trên mỗi đường đều có nhà các bạn quen thuộc. Người Pháp quy hoạch ba con đường nầy cùng một lúc với ngôi chợ, bệnh viện. Lúc đầu chưa có tên, đến năm 1952 do ông tỉnh trường Hà Tiên đặt tên. Trên đường Cầu Câu có nhà của các bạn: Phan Văn Hữu, Nguyễn Ngọc Lê, Hà Thu Hương, Nguyễn Minh Hùng (Hùng Hynos), chị Nguyễn Thị Hoa cùng các em Nguyễn Thị Lan, Liên, Liễu, Lệ (Thủy)…Đầu đường Cầu Câu và Trần Hầu có nhà Ông Đốc Hà Văn Điền là ba của cô Hà Thị Hồng Loan. Đầu đường Cầu Câu và Lam Sơn có nhà anh Độ, khoảng đường nầy ngày xưa mình cũng rất thường hay đi qua đi lại…!!!

Đường Cầu Câu Hà Tiên. (Photo: Axel.R.D 2011)

Góc đường Cầu Câu – Trần Hầu. (Hình: Nguyễn Như Thạch)

Góc đường Cầu Câu – Lam Sơn Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Trên đường Nhật Tảo thì có một ngôi nhà rất nổi tiếng đó là nhà Bà Bảy Tiếu, ngôi nhà dành cho quý thầy thường ở trọ thời đi dạy Trung Học ở Hà Tiên trong những năm 1960-1970: thầy Nguyễn Văn Thành, Nguyễn Hồng Ẩn, Huỳnh Văn Hòa, Nguyễn Phúc Hậu,…Gần đầu đường phía Trần Hầu thì có nhà bạn Hà Quốc Hưng, nhà của Tòng cũng trên con đường nầy (Hưng và Tòng là anh em cô cậu ruột…)

Góc đường Nhật Tảo – Lam Sơn Hà Tiên. (Hình: TVM 2012)

Khúc đường Nhật Tảo Hà Tiên góc có chùa Ông Bổn, phía dưới hình là đường Lam Sơn, phía xa là đường Chi Lăng. (Photo: AdriaanCastermans)

Đường Nhật Tảo Hà Tiên, giữa đường Lam Sơn và Chi Lăng. (Hình: TVM 2012)

Trên đường Nguyễn Thần Hiến có nhà các chị Huỳnh Ánh Tuyết, Phan Thu Hường, cô Ngọc Lan, cô Sồ…v..v…Khoảng giữa hai con đường Lam Sơn và Chi Lăng thì có nhà của bạn Hoàng Đức Trung, Hoàng Thu Bình, Hoàng Thị Minh Liên, Trần văn Hữu (Mạnh). Con đường Nguyễn Thần Hiến rất êm đềm và bình lặng, ngày xưa mình rất thích đi bộ qua con đường nầy. Ngoài ra còn có nhà của Phan Kim Chi ngày xưa mỗi khi đến ngày cúng sao thường gặp Kim Chi trên chùa Phật Đường, lúc đó còn nhỏ Bà Ngoại mình thường dắt lên chùa Phật Đường cúng sao và chờ khi cúng xong được ăn chè, Kim Chi cũng theo ông bà đi chùa.

Góc đường Nguyễn Thần Hiến – Chi Lăng Hà Tiên. (Hình: Nguyễn Như Thạch)

Góc đường Nguyễn Thần Hiến Hà Tiên. (Hình: Nguyễn Như Thạch)

Đến đây cũng gần như chấm dứt nhắc lại chuyện xưa về đường phố Hà Tiên, những con đường mà ngày xưa mình đã đi qua rất nhiều, khi thì để đến nhà các bạn thân để chờ rủ nhau đi chơi, khi thì để nhìn thoáng qua một hình bóng nào đó ẩn hiện trong nhà…Ngoài ra còn một con đường đất nhỏ lúc đó hình như chưa có tên nay có tên là đường Phạm Văn Ký (không biết tên đường đặt ra từ thời nào, đường nầy thẳng góc với đường Lam Sơn về phía trên), con đường nầy mình cũng thường đi vào những buổi chiều khi cơm nước xong, đó là đi để đến nhà bạn Lê Phước Dương và Lê Phước Hải. Ngày xưa căn nhà nhỏ của Hải và Dương gọn gàng xinh xắn (bây giờ thì đã cất phát triển thêm rộng lớn) chỉ có ba mẹ con ở, những lúc mình đến chơi mẹ của Dương và Hải tiếp đón tận tình rất tử tế, trong nhà có chiếc bàn học cạnh cửa sổ và cũng như thường lệ thời đó, có một cây đàn guitare để đàn hát cho vui…Ngày nay nghĩ lại bạn Phước Hải đã lâm vào cơn bệnh tai biến, ăn nói hành động khó khăn, mình rất buồn và cảm thương cho số phận của một người bạn chẳng những học cùng trường trung học Hà Tiên mà còn là người bạn văn nghệ từng cùng nhau đi trình diển rất nhiều nơi tại Hà Tiên. Lê Phước Dương là một thành phần trong nhóm có tên « Gói Pall Mall chịu » vì nhóm nầy của mình ngày xưa thường hút thuốc Pall Mall nhưng hay mua chịu!!!. Vài hàng viết xong xin kết thúc phần tưởng nhớ những con đường xưa của Hà Tiên, xin mời các bạn đọc qua và góp ý thêm nhất là xin nhắc lại nhà của từng bạn trên con đường nào để mình bổ sung vào bài viết cho đầy đủ nhé, xin cám ơn tất cả.

Paris, những ngày cận tết Mậu Tuất 11/02/2018 Trần Văn Mãnh viết theo tài liệu của Nhà nghiên cứu Hà Tiên Thầy Trương Minh Đạt. (xin mời thầy cô và các bạn tìm đọc quyển sách « Nghiên Cứu Hà Tiên tập 2 » của thầy Trương Minh Đạt sẽ biết rỏ nhiều chi tiết hơn về những con đường của phố Hà Tiên)

Bổ túc: sau khi đọc bài anh Trần Văn Dõng có góp ý thêm về hai con đường nhỏ không có tên nhưng rất quen thuộc đối với những người Hà Tiên xưa:

Hai con đường không tên, cùng thẳng góc với đường Bạch Đằng và Tô Châu.

Sẳn bài của Trần Văn Mãnh viết về các con đường ở Hà Tiên xưa, mình xin góp vài phụ lục « ngoài lề » cho vui. Nói là phụ vì đây không phải công trình nghiên cứu, sưu tầm gì cả mà chỉ là nhận xét của một người con đất Hà sống ở thời đó. Chuyện là như vầy: Ở Hà Tiên thời đó có hai con đường ngắn nhất, cả hai đều không (chưa) có tên và trên hai con đường nầy tuyệt không có ngôi nhà dân cư nào cả. Các bạn có biết hai đường nầy không?
1/ Đường thứ nhứt là con đường từ Chi Thú Y ngày trước đâm thẳng ra Chi Bưu Điện, giới hạn giữa đường Bạch Đằng và đường Tô Châu. Hồi đó đường nầy chỉ là đường rải đá. Một bên là bên hông khu vườn nhà ông Ký Cuội, còn bên kia là khu đất trống trải, không có nhà, chỉ có vài cây dừa, một cây sứ cổ thụ và một sân bóng chuyền dã chiến của các anh hùng, hảo hán cầu thủ thuở đó của đất Hà Tiên (đội bóng nầy do đó được đặt tên là đội cây Sứ (hay bông Sứ). Theo trí nhớ của mình thì gồm các nhân vật sau (bây giờ chắc nhiều người đã vắng bóng): các Ông Năm Nghép, Sáu Lỹ, Tư Chuộn (cà phê Dũ Long), Ông NHUM (đồi mồi Lâm Văn Cao), Lê Minh (đồi mồi), hia Phón, anh Bún (con ông Tư Hiếm), Ông Bảy Kính, ông Đức Quang chụp hình, thỉnh thoảng có Ông Sáu Quang (ba của Trần Văn Hữu), Ông Âu Tư (bánh Kẹo), Vạn Ích Đường (thuốc bắc), anh Lô Sến, có lúc có Ông Điệp (ba Kim Hoàn cũng vô chơi)…Còn vài ông nữa nhưng mình quên tên rồi.
2/ Con đường thứ hai cũng là đường đất đá, không tráng nhựa, cũng giới hạn bởi đường Bạch Đằng và đường Tô Châu, nhưng chạy sát trước cửa đình Thần Thành Hoàng. Đường nầy chỉ duy nhất có ngôi đình một bên, còn bên kia là hông nhà ông Bái (ba của Tạ Em Sợi), xong tới khoảng trống trước cửa đình, xong tới hông dãy nhà kho 3 căn (của gia đình Ông Thái Dũ hay ai đó).
Hai con đường nầy ngày xưa chắc được xem là hẻm, vả lại không có nhà dân, nên chưa cần đặt tên, chưa kể nó quá ngắn. Luu ý thời đó chưa có mạng Internet nên nhà cửa cần có địa chỉ rỏ ràng để nhận thư từ gởi qua Bưu Điện.
Còn một vài điều thú vị về đường phố Hà Tiên xưa lúc nào vui mình kể tiếp.

                                                  (Trần Văn Dõng)

DinhThanThanhHoang_HaTien_TrungLyHuu_2018

Con đường trước đình Thần Thành Hoàng ngày nay đã được tráng xi măng. (Hinh: Trung Lý Hữu 2018)

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết. (TVM)

Publicités

Từ Hà Tiên đến Cần Thơ (Thầy Nguyễn Hồng Ẩn)

Từ Hà Tiên Đến Cần Thơ

Sau khi tốt nghiệp, tôi đến nhận nhiệm sở tại một trường trung học của một quận nhỏ bé gần biên giới Việt Miên vào niên khóa 1965-1966.

Ngay khi rời con đò Tô Châu, bước chân ngay lên thị trấn Hà Tiên mộc mạc như cô gái quê nhưng chiếm lỉnh một vùng đất tịch mịch, thơ mộng, hữu tình với những địa danh lịch sử nổi tiếng, nổi tiếng cả trong văn học, tôi đã không thất vọng khi đã chọn ngôi trường nhỏ bé khiêm nhường nằm ở cuối miền đất nước bên bờ vịnh Thái Lan biển xanh, gió lộng. Khi ở cấp tiểu học, tôi đã nghe qua Hà Tiên có thời là một trong 21 tỉnh lỵ ngày xưa của miền Tây Việt Nam qua câu « bí kíp »thầy dạy cho dễ nhớ: Gia, Châu, Hà, Rạch, Trà, Sa, Bến, Long, Tân, Sóc, Thủ, Tây, Biên, Mỹ, Bà, Chợ, Vĩnh, Gò, Cần, Bạc, Cấp.

Một đồng nghiệp giới thiệu tôi đến nhà bà Bảy, số 16 đường Nhật Tảo là nơi trọ duy nhất cho đến lúc tôi rời hẳn Hà Tiên vào cuối niên khoá 1969-1970 để chuyển về Trung học Đoàn Thị Điểm, Cần Thơ. Ngôi nhà thân thương này của nhiều thầy giáo xa xứ ở trọ, nơi cho họ biết bao kỷ niệm vui buồn. Được biết bây giờ, 2015, ngôi nhà cổ kính này vẫn còn đó, khiêm nhường nằm dưới bầu trời xanh đất Việt đón gió biển Thái Bình Dương thoảng vào từ vịnh Thái Lan như bấy lâu, chứng  kiến những đổi thay của thị trấn sau chiến tranh để trở thành một thành phố du lịch khá nổi tiếng.

Căn nhà số 16 đường Nhật Tảo Hà Tiên, nơi ở trọ đầu tiên

Ngôi nhà số 16 đường Nhật Tảo ngày nay

Đó là điều tất yếu theo thời gian, nhưng với những ai hoài cổ chắc ngậm ngùi khi nhớ hoặc về thăm lại để tìm chút dư hương ngọt ngào ngày cũ của mình.

Hai người bạn thân từ ngày xưa: Nguyễn Hồng Ẩn (trái), Huỳnh Văn Hòa (phải)

Tôi cũng không ngoại lệ! Có rất nhiều điều nhắc, nhớ lại, vui có buồn có,  nhưng hôm nay tôi muốn đề cập đến một người bạn lần đầu quen biết tại số 16 đường Nhật Tảo, Hà Tiên. Chúng tôi rất thân nhau rồi theo thời gian, khi gần khi xa qua nhiều giai đoạn vui  hay khổ, kéo dài cho đến hôm nay: bắt đầu tại vùng đất Phương Thành (tên cũ của Hà Tiên), đến … đồi Tăng Nhơn Phú (Thủ Đức), Tây Đô, vùng bưởi Năm Roi (Cái Vồn hay Bình Minh, Vĩnh Long), trại nuôi tép xã Long Khánh (Trà Vinh), rồi tiếp theo nhiều năm « tôi thì ngày lúc anh vào đêm » hay ngược lại…Nói cho rõ hơn, chúng tôi kề cận bên nhau từ lúc dạy học ở Hà Tiên, động viên vào Trường Sĩ quan Trừ Bị Thủ Đức, đổi về dạy ở Cần Thơ, về Trung học Bình Minh, đi tù « cãi tạo » tại xã Long Khánh và xa nhau khi tôi định cư nước ngoài.

Cách nay mười ba năm về trước (2002), chúng tôi tái ngộ lần đầu tại Cần Thơ sau nhiều năm mạnh ai nấy tìm đường sống cho mình sau cuộc « đổi đời ». Gặp nhau trong vội vã, hấp tấp vì thời hạn ngắn ngủi nên chẳng thoả lòng.

Sau đó thỉnh-thoảng chúng tôi có những lần thăm hỏi qua điện thoại viển liên. Anh hối tôi cố cùng nhau làm một lần về thăm lại Đông Hồ, Tô Châu, Bãi Nò, Mũi Nai, lăng Mạc Cửu trước khi những người quen, thân hữu, đồng nghiệp và cả học trò sẽ chẳng còn ai! Tôi hứa…cố-gắng  rồi tự ngẫm rằng « Sẽ ‘chẳng còn ai’, ai …gồm cả chúng ta nữa đó anh! »

Đầu năm nay, 2015, một hôm tôi nhận được điện thư của một bạn quen nhau ở hải ngoại. Thú thật chúng tôi ít gởi thư cho nhau bởi lẽ tôi thường trao đổi thư từ về thơ văn qua một người bạn chung cùng nhóm. Điện thư của anh, anh Lê Hoàng Viện, đã cho tôi một ngạc-nhiên lớn! Thú vị là vì điện thư này rất  « nặng ký » với tôi; nặng bởi vì biết thêm anh là bạn cùng nhà trọ với người bạn của tôi nhắc bên trên, thuở hai anh đi học ở Trung học Phan Thanh Giản, Cần Thơ, và nặng hơn nữa khi cho tôi biết bạn cũ Hà Tiên của tôi đang tìm và đang ở cách tôi vài trăm miles, khoảng 4 đến 5 giờ lái xe ở đất Mỹ này. Mừng quá đổi mừng và cám ơn anh Lê Hoàng Viện thiệt là nhiều.

Vào lứa tuổi « thất thập cổ lai hy » mà lái xe ngần ấy giờ trong mùa Đông tuyết đổ này thì cũng « ái ngại ái ngộ  » lắm.
Nhớ xưa cha mẹ và thầy cô dạy: “Chuyện gì làm được hôm nay thì đừng để ngày mai” và sau này có câu “ Cảm ơn đời mỗi sáng mai thức dậy/ Ta có thêm ngày nữa để yêu thương” nên tôi quyết  tâm tìm đến thăm vợ chồng bạn đang du lịch tại đất nước này để tạo cho nhau MỘT NGÀY VUI  » chộ vốn » cho chắc ăn trước cái đã.
Tôi liên lạc, hẹn hò, hỏi địa chỉ. Khi đến ngày hẹn, chiếc xe đời 2003 với GPS vượt đường dài ẩm ướt do trận tuyết hôm qua, đưa tôi và bà xã đến gặp anh Huỳnh Văn Hoà, cựu học sinh trường Phan Thanh Giản năm 1956, và hiền-thê của anh là chị Thái Thị Phượng, cựu nữ sinh Trung học Đoàn Thị Điểm tại nhà của bác sĩ Thái Ngọc Ẩn và chị Nguyễn Thị Gấm ở Watertown, Massachusetts.

Từ khi tôi về dạy ở Cần Thơ, qua trung gian của anh Hoà, vợ chồng chúng tôi đã trở thành bạn của chị Phượng, em ruột của bác sĩ Thái Ngọc Ẩn, và quen biết hầu hết các thành viên gia đình của chị, như anh Thái Minh Tước, Thái Minh Nhựt (Giám đốc Tư Thục Ngọc Phú)…

Ngày bốn tháng giêng năm 2015, chúng tôi gặp lại nhau, tay bắt mặt mừng, chuyện mới chuyện cũ râm ran kể ra liên tục cho đến lúc chia tay sau nhiều giờ hàn huyên. Chúng tôi hẹn gặp nhau ít nhất một lần nữa trước khi anh chị trở về Việt Nam.

Cuộc họp mặt hai người bạn xưa: Nguyễn Hồng Ẩn và Huỳnh Văn Hòa (Watertown MA USA 2015)

Một hôm tôi nói với anh Hòa rằng: « Vì đã tạo cho nhau NHÂN tốt nên dù cách xa ngàn dặm, nơi xứ lạ quê người, chúng ta đã được hưởng QUẢ tốt ngày nay ».

Họp mặt bạn thân ngày xưa: Ẩn, Hòa, Phượng và Vân (Watertown MA USA 2015)

Chắc chắn chúng tôi sẽ đến gặp anh chị một lần nữa, có thể vào ngày hợp mặt mừng Xuân Ất Mùi  2015 của Nhóm Phan Thanh Giản và Đoàn Thị Điểm Vùng New England vào 29 tháng 3 tại nhà anh Ẩn và chị Gấm.

Nguyễn Hồng Ẩn
March 16, 2015

Hình ảnh: Thầy Nguyễn Hồng Ẩn

Giới thiệu Trần Anh Kiệt

Trần Anh Kiệt là bạn thân chung của hai anh em mình. Kiệt học chung lớp với anh Trần Văn Dõng, tức là học trên mình một lớp (tức niên khóa 1963-1964 Kiệt vào học lớp Đệ Thất Trường Trung Học Công Lập Hà Tiên). Các bạn học chung một lớp với Kiệt: La Văn Cao, Bùi Văn Tư, Phan Văn Hữu, Nguyễn Đình Nguyên, Lê Công Hưởng, Tiền Hữu Minh, Trương Trung Cang, Lê Mai Hương, …

Nhà Kiệt ở góc đường Phương Thành – Chi Lăng. Nhà Kiệt vốn là tiệm may y phục phụ nữ vì đó là nghề truyền thống của gia đình. Ông ngoại của Kiệt mọi người kêu là Ông Thợ Ân, là một người thợ may lành nghề, gia đình di cư từ Bắc vào Nam. Ông Thợ Ân có ba người con gái, mình kêu là Dì Cần và Dì Mẫn và Dì Nga, mấy Dì cũng đều là thợ may. Dì Cần là má của Kiệt, Kiệt còn có nhiều anh em, có một em gái tên là Trần Thị Như Liên, cũng là học sinh của Trường Trung Học Hà Tiên, Như Liên học chung với nhóm bạn Hà Quốc Hưng, Lê Phước Dương, Trang Việt Thánh, Hoàng Thu Bình..v..v..và  là bạn thân với Nguyễn Thị Điệp nhà ở trước mặt nhà Như Liên. (Như Liên định cư ở Úc Châu nhưng đã qua đời vì bệnh từ lâu). Dì Mẫn có con trai là Trần Tấn Công, học chung lớp với mình, có con gái là Trần Thị Yến Vân, ngày xưa Như Liên và Yến Vân là một cặp vừa là chị em bạn dì, vừa là bạn học cùng lớp và cũng là hai nữ ca sĩ thường xuyên tham gia vào ban nhạc « Tiếng Hát Quê Hương » và những hoạt động văn nghệ địa phương (Yến Vân đã bị mất tích trong một chuyến vượt biển từ rất lâu năm rồi). Ngoài ra Dì Mẫn còn có một con trai nữa tên là Bình, hiện cũng đã định cư ở nước Mỹ.

 Dì Nga nổi tiếng rất đẹp và sau đó Dì lập gia đình với một sĩ quan cao cấp trong đơn vị Hãi Quân.

Trở lại chuyện về bạn Trần Anh Kiệt, bạn Kiệt là một trong những học sinh ngoan giỏi của lớp. Bạn thường xuyên lui tới nhà của mình để trao đổi bài làm với anh Dõng, hai người đều chọn ban Pháp Văn, nói tóm lại gia đình Kiệt và gia đình mình cũng khá thân trong quan hệ và hai người mẹ đều quen biết, thân mật với nhau. Mình còn nhớ một câu chuyện như sau:

Số là ngày xưa còn đi học mình rất ít khi hay có thể nói là chưa bao giờ được mẹ và bà ngoại cho phép đi chơi đêm và ngủ ở nhà người khác, nhưng lúc đó không biết vì lý do gì, có lẻ đang lúc họp bạn học cùng trường tại một căn nhà, đang hứng thú nên các bạn trong nhóm khởi xướng đề nghị là Dõng, Mãnh, Kiệt hảy ngủ lại tại nhà nầy để tiếp tục cuộc vui,…Các bạn biết đó là căn nhà nào không? Đó là căn nhà số 16 đường Nhật Tảo Hà Tiên, căn nhà của quý Thầy đang ở trọ (Thầy Nguyễn Hồng Ẩn, Nguyễn Văn Thành, Nguyễn Phúc Hậu,…..). Nhóm bạn gồm có rất nhiều bạn, mình không nhớ rỏ hình như là có Phan Văn Hữu, Bùi Văn Tư, Tòng (quên họ), La Văn Cao,…Mục đích rủ ở lại ngủ nhà quý Thầy là để tiếp tục cuộc vui, mình cũng quên không rỏ diển tiến như thế nào, có lẻ là để nhậu lai rai với các món ăn biến,…và cùng vui với quý Thầy. Như vậy phải tính sao để được ngủ lại, tức là bỏ nhà đi chơi đêm. Mưu kế bàn xong xuôi, mình và anh Hai Dõng liền đến nhà Kiệt thưa với Dì Cần má của Kiệt là xin phép cho Kiệt ngủ lại nhà mình ở đường Bạch Đằng để cùng làm bài vở học chung nhau cho có kết quả tốt !!! Còn Kiệt thì đến nhà mình báo cho má của mình (Dì Xuân Lan) là Dõng Mãnh xin ngủ lại nhà Kiệt để họp tác làm bài tập cho lớp,…cả hai Bà Mẹ nghe nói như vậy thì còn gì hay bằng và cũng là hai nhà « gia giáo » cả không phải chổ đi chơi sai trái nên vui vẻ đồng ý ngay. Thế là Kiệt và hai anh em mình như là chim sổ lồng, cùng cả bọn kéo xuống nhà Thầy đường Nhật Tảo hưởng trọn vẹn một đêm « tự do »……

Có điều là sáng hôm sau ai về nhà nấy tưởng đâu êm xuôi cả, ai ngờ hai người mẹ đi chợ gặp nhau cùng nói chuyện trời trăng mây nước và cả chuyện « à mấy đứa nó ngủ nhà chị có làm phiền gì không? « ….Rốt cuộc chuyện bị bể cả, hai người mẹ biết được sự thật,…là bị mấy đứa con ngoan nó qua mặt mình….Nghĩ lại thấy cũng sai trái thật, dám nói gạt bậc cha mẹ để đi chơi…., nhưng quả thật lúc đó chỉ có cách đó mới được phép đi ngủ đêm ở nhà khác….Cuối cùng hai người mẹ cũng thông cảm cho tuổi trẻ và tha thứ cho cái tội nói dối….

Còn một chuyện vui nữa mình đã kể trong bài giới thiệu Nguyễn Thị Điệp, xin nhắc lại ở đây cho đủ: 

Mình còn nhớ một chuyện vui lúc cả nhóm gồm La Văn Cao, Trần Văn Dõng, Trần Văn Mãnh đến chơi nhà của bạn Trần Anh Kiệt (anh trai của Như Liên), thời đó Hà Tiên vừa mới nhập loại xe gắn máy Honda «Dame», loại xe thường dành cho phụ nữ chạy vì thao tác rất dể, lúc vô số không cần bấm «embrayage» trên tay mà chỉ cần đạp nhẹ «càng số» phía dưới chân phải thôi..Trong lúc cả nhóm con trai mình ở nhà trong nói chuyện chơi thì nghe văng vẵng tiếng của Điệp nói ở nhà trước với nhóm Như Liên, chắc là đang giãng nghĩa cách chạy xe Honda «Dame» vô số như thế nào,…số 1, số 2, số 3,…Lúc đó mình mới nói : « Chà nhiều số quá, tụi mình kiếm một số cũng không ra… !!» ý muốn nói là cả bọn mình không ai có một chiếc xa Honda…Cả nhóm nghe xong cùng cười vui…

Sau những năm 70, gia đình Kiệt cũng phân tán người thì đi định cư ở nước ngoài, còn Kiệt thì ở lại khu trại Cữu Long, Thị Nghè (Sài Gòn), có vợ và một con gái. Thời gian sau Kiệt lâm bệnh kéo dài và mới mấy hôm nay được tin bạn Kiệt đã về nước Chúa.

Kể lại chuyện vui ngày xưa để ngậm ngùi cho phần số của bạn, bây giờ bạn Kiệt đã ra đi sau một thời gian dài lâm bệnh, bạn đã ra đi trước người mẹ tuổi đã quá cao, mời Thầy Cô và các bạn xem tiếp phần tái bút bổ túc do anh Dõng kể lại để biết thêm chi tiết nhé.    (Trần văn Mãnh kể 01/04/2017)

Trái Trần Văn Dõng, phải Trần Anh Kiệt hình chụp khoảng 16, 17 tuổi trước nhà của Kiệt (Hà Tiên)

Trần Tấn Công (con Dì Mẫn)

Trần Thị Như Liên (con Dì Cần)

Trần Thị Yến Vân (con Dì Mẫn)

Trần Văn Dõng và Trần Anh Kiệt hình chụp trước trường Tiểu Học Hà Tiên

Tái bút bổ túc do anh Dõng viết: Hôm nay liên lạc điện thoại với bà xã Kiệt thì nắm rõ hơn là Kiệt mất ngày 22 tháng giêng âm lịch, năm Đinh Dậu, tức là khoãng 2 tháng nay thôi, còn trước đó thì nằm một chỗ khoảng 5,6 tháng với nhiều bịnh ( tựa như Parkinson), tai biến rồi phải nằm BV Hoàn Mỹ để mổ do ruột bị xoắn. Sau mổ do yếu quá phải nằm một chỗ đến ngày mất). Khi Kiệt bị bịnh thì dì Cần (mẹ̣ Kiệt) có về VN thăm, dì về một mình và ngồi xe lăn ( dì trên 90t) và sau khi Kiệt mất 2 tuần thì dì đã trở lại Mỹ). Kiệt chỉ có một con gái đã lập gia đình ( trên dưới 30t), hiện cũng ở chung nhà.
R.I .P Kiệt ơi !
(28/03/2017)

 Hình ảnh: Trần Văn Dõng, Trần Văn Mãnh, Nguyễn Hồng Ẩn, Nguyễn Thị Điệp

Lời xin lỗi muộn màng (Trần Quý Nương)

                                        Thầy Cô và các bạn thân mến, từ xưa chúng ta đã biết cái thành ngữ: « Nhất quỹ nhì ma thứ ba học trò… », nhưng nếu đọc bài viết nầy xong chúng ta phải bổ túc lại câu thành ngữ nầy cho thêm chính xác: « Nhất quỹ nhì ma thứ ba học trò NỮ….. »..!! Đúng thật như vậy, nếu các bạn nam của chúng ta ngày xưa đã có một thời lên núi Lăng những lúc không có giờ học để leo trèo, phá phách, đào khoai mì của Ông Từ Ngươn giữ Lăng, hay hái trái sơn trà và tụ tập nhau dưới gốc cây Đa của chùa Lò Gạch để thanh toán các thành quả hái trộm đó thì quả thật bọn học trò nam của chúng ta là đáng ở ngôi vị thứ ba…Nhưng so với thành tích của hai em Quý Nương và Ngọc Ánh trong chuyện kể đây thì chắc mình vẫn còn thua xa,…Thầy Cô và các bạn đọc đến đây chắc thắc mắc lắm muốn biết tới xem tại sao học trò nữ mà lại còn cao tay hơn học trò nam…Chút nữa đọc tới xong thì sẽ biết nhé,…Chỉ biết là câu chuyện xảy ra đã hơn mấy chục năm nay mà ngày nay theo lời thú thật của Ngọc Ánh thì ngay cả bây giờ chỉ là gặp gở nhau qua face book ảo ảo mờ mờ mà Ngọc Ánh vẫn còn sợ Ông Thầy Nguyễn Hồng Ẩn,…Mình cũng có lời an ủi Ngọc Ánh là không sao đâu, dầu sao quý Thầy cũng đã thông cảm cho tuổi học trò còn non dại, đã tha thứ tất cả và chỉ xem đó là một kỹ niệm thật vui đáng ghi nhớ và kỹ niệm đó cũng là sợi dây liên hệ nối lại tình Thầy trò từ xưa đến giờ,…Mong rằng quý Thầy Nguyễn Hồng Ẩn, Nguyễn Phúc Hậu, Nguyễn Văn Thành khi đọc được những dòng chữ do Trần Quý Nương kể lại đây, sẽ vui thêm và nhớ lại khoảng thời gian êm đềm, thơ mộng trôi qua ở Hà Tiên, mong như vậy nhé quý Thầy và hai bạn Quý Nương, Ngọc Ánh…(Trần Văn Mãnh viết lời giới thiệu…)

Lời xin lỗi muộn màng

Ngọc Ánh ơi hôm rồi trên mạng mình nhìn thấy căn nhà xưa của Bà Bảy Phi, căn nhà đối mặt với cái căn «nhà vệ sinh» xưa ở bờ sông của Hà Tiên trên đầu đường Nhật Tảo làm mình nhớ lại chuyện xưa…Câu chuyện trên 50 năm rồi đó, lúc mình còn học lớp Đệ Thất đó, lúc mà hai đứa mình gây ra một «vụ án» động trời cho nên phải chôn chặt trong lòng mấy chục năm nay không ai có can đảm tự thú.. !!

Vào thời đó, hai đứa mình ở nhà đường Nhật Tảo, cùng theo học lớp Đệ Thất. Cách vài căn nhà mình ở là nhà của Bà Bảy Tiêu, mình gọi là Bà Cô Bảy, em của Bà Cô Ba chủ nhà mình đang ở. Vì hai nhà là bà con thân thuộc với nhau nên hai đứa mình thường hay tới lui nhà Bà Cô Bảy chơi. Bà Cô Bảy chỉ sống có một mình nên trong nhà thường cho quý Thầy Giáo thuê ở trọ. Vì vậy đa số quý Thầy dạy Trung Học và Tiểu Học Trường Hà Tiên đều ở trọ nhà của Bà Cô Bảy. Năm đó mình nhớ có Ông Thầy Nguyễn Văn Thành, Nguyễn Hồng Ẩn, Nguyễn Phúc Hậu dạy Trung Học và Ông Thầy Huỳnh Văn Hòa dạy Tiểu Học đến thuê ở nhà Bà Cô Bảy. Minh cũng không nhớ rỏ các môn dạy của từng Thầy, nhưng nhớ là Thầy Thành làm Hiệu Trưởng Trường Trung Học Hà Tiên. Bà Cô Bảy Tiêu lúc đó có thằng cháu ngoại tên là Nguyễn Văn Vinh, tên ở nhà là Phú, học lớp Đệ Lục, chung lớp với chị Trần Quý Phụng của mình. Chiều tối nào Phú cũng đến nhà mình ở, cùng kéo ghế tập trung ngồi trước sân nhà bình luận đủ thứ chuyện, nào là chuyện chọc phá người ta đến những tin tức liên quan đến quý Thầy ở nhà Bà Cô Bảy. Tối nào không có chuyện gì vui kể ra thì đi ngủ sớm, còn vui thì thức tới khuya. Có lần mình bị bệnh, có một Thầy nào đó mình không nhớ, có nhờ Phú mang đến cho mình hai hộp sửa Ông Thọ. Chị Quý Phụng thì thường hay đến nhà chuyện trò với quý Ông Thầy còn hai đứa mình thì …không dám.

Có một buổi tối nọ có trăng nên tụi mình thức đến khuya, khi sắp đi ngủ thì nhìn qua nhà Bà Cô Bảy thấy có hai ba quý Thầy đi ra khỏi nhà và đi về phía nhà tụi mình đang ngồi. Lúc đó mình mới hiểu ra và tự nói thầm… « À ! giờ nầy khuya quá rồi chắc quý Thầy đi « nhà hàng nổi »… !! » (Viết đến đây mình xin giải thích cho đọc giả hiểu : Ở Hà Tiên ngày xưa rất ít nhà có nhà vệ sinh riêng trong nhà, cả chợ Hà Tiên chỉ sử dụng nhà vệ sinh công cộng, mà chung quanh chợ Hà Tiên thì có 3 nhà vệ sinh công cộng được xây cất bằng cây, ngay dưới mé sông Hà Tiên. Có tất cả ba nhà vệ sinh công cộng, một ở sau Bưu Điện ở sông Đông Hồ, một ở trước trụ sở xả Mỹ Đức xưa, và một ở cặp bến Trần Hầu đầu đường Nhật Tảo, tất cả đều được cất nổi trên nước sông Hà Tiên, có cầu lót gổ để đi ra. Hồi đó người Hà Tiên gọi tên các nhà vệ sinh nầy cho thanh lịch là «Nhà hàng nổi» hay «Nhà nghỉ mát», …)

Kể tiếp chuyện nhé, lúc quý Thầy đi ngang nhà, tụi mình đều chạy đi trốn cả để quý Thầy đi ngang không nhìn thấy tụi mình. Không biết có ân oán gì không mà chị Quý Phụng bảo : «Giờ nầy trong «nhà hàng nổi» vắng lắm vì không có ai ngồi… » Rồi chỉ nêu lên ý tưởng là tụi mình đi nhát ma quý Thầy chơi…, bạn Phú lúc đó từ chối không dám tham gia (vì Phú ở chung nhà với quý Thầy…). sau cùng chỉ còn lại hai đứa mình hành động theo ý tưởng của chị Quý Phụng…Từ trước nhà nhìn thấy khi quý Thầy đã vào «nhà hàng nổi» ổn định xong xuôi rồi thì hai đứa mình chạy theo, cả hai cùng nhặt những hòn đá và ném xuống mặt nước biển ngay dưới mấy căn của «nhà hàng nổi»… Ôi thích quá.. !! mặt nước biển bắn tung tóe nước lên màu đỏ trong ban đêm theo từng nhát đá chạm xuống mặt nước…Thế là hai đứa cứ nhặt đá ném xuống mặt nước cho nước biển bắn lên tung tóe, tùy theo nếu hòn đá nhỏ thì nước bắn lên ít, hòn đá to lớn thì nước biển văng bắn lên tung tóe nhiều và cao hơn. Sau một lúc ném đá xong vì sợ quý Thầy thấy thủ phạm, hai đứa mình trốn núp sau cột đèn gần đó và rồi vừa cắm đầu cắm cổ vừa chạy nhanh về nhà cho kịp trươc khi quý Thầy về…Mình nghĩ lúc đó có lẻ quý Thầy rất giận chứ không có sợ ma đâu nên quý Thầy đi «nghỉ mát» về rất nhanh và có lẻ quý Thầy cũng đã biết thủ phạm ngay lúc đó là ai rồi… !!  Ôi sợ quỷ, sợ ma, không sợ mà chắc sợ thứ ba là học trò, nhất là lại học trò nữ… !!

Đêm đó về nhà hai đứa trong lòng lo sợ không ngủ được, nghĩ đến ngày mai lại có giờ học với Thầy Hậu !! Thôi thì mình đề nghị rủ Ngọc Ánh ăn chay, cầu nguyện, cầu xin cho quý Ông Thầy không tìm ra được thủ phạm và quý Thầy cũng đừng giận…Hai đứa mình ăn chay được bốn ngày thì bạn Ánh bảo ăn chay không nổi nữa…Vậy mà mấy ngày ăn chay đó cũng thấy linh lắm vì quý Thầy hình như không có phản ứng vì cả, vậy chắc là quý Thầy không biết được thủ phạm là ai rồi. Đến ngày thứ năm vì không còn ăn chay nữa nên Phật Trời không che chở cho nữa, Bà Cô Bảy đến nhà bảo là hai đứa bây đi xin lỗi quý Thầy đi nhe vì quý Thầy đã biết là ai phá rồi đó. Ôi !! thật là vô phép với quý Thầy quá, lúc đầu mình chỉ nghĩ là làm cho Thầy sợ ma mà thôi. Trước mặt quý Thầy, hai đứa mình lí nhí xin lỗi, còn bạn Phú thì núp trong một góc nhà lén nhìn và cười vì bạn ấy không có tham gia nên vô sự…Còn Thầy Thành và Thầy Ẩn cứ như lấy cung,  quý Thầy hỏi mãi : « Có ai xúi bảo mấy em làm không ?». Còn chị Phụng thì chị đã dặn kỷ rồi là không được khai là do chị xúi làm…Rốt cuộc vậy là hai đứa mình đều nhận tội, thật thà khai báo thì nhà nước cũng khoan hồng cho mà…

Chuyện đã qua tuy lâu lắm rồi nay nhắc lại chắc quý Thầy không quên đâu. Tụi em ngày xưa đã vô phép với quý Thầy, nay quý Thầy chắc cũng không còn nhớ được mặt mày tụi em vì mấy mươi năm đã qua rồi…Từ đó không một lần gặp lại quý Thầy, giờ đây lên mạng face book thỉnh thoảng gặp lại quý Thầy nhưng còn ngập ngừng, muốn tự mình xin lỗi lại quý Thầy một lần nữa, muốn nói lời xin lỗi muộn màng là ngày xưa vì lở đùa giởn nên phạm lỗi, xin quý Thầy tha thứ cho hai em là Ngô Ngọc Ánh và Trần Quý Nương…

Cho tái bút thêm là qua đêm nhận tội xin lỗi quý Thầy ngày xưa đó, sáng sớm hôm sau được chị Quý Phụng khoản đải cho hai gói xôi Hà Tiên thật ngon…Còn Ngọc Ánh thì vẫn còn thú thật là cho đến ngày nay khi lên mạng face book, thấy hình và tên Thầy Ẩn (An Lê), Ngọc Ánh vẫn còn sợ trong lòng….Vậy mong Thầy tha thứ bỏ qua tất cả cho chúng em nhé,..

                            Trần Quý Nương kể lại   (Sài Gòn, 09/03/2017)

Một trong ba « nhà hàng nổi » hay « nhà nghỉ mát » ở Hà Tiên, ở đây là nhà vệ sinh ở bến Trần Hầu – Nhật Tảo, chính là nhà hàng trong chuyện kể nầy, có thể là cây cột đèn trong hình là nơi mà các bạn Quý Nương, Ngọc Ánh đá trốn núp sau khi « hành động »….

Một trong ba « nhà hàng nổi » hay « nhà nghỉ mát » ở Hà Tiên, ở đây là nhà vệ sinh trước trụ sở Xả Mỹ Đức.

Hình lớp Trần Quý Nương chụp trước cột cờ của trường, phía sau là dảy phòng thí nghiệm, xa hơn là lầu ba (gọi là Lầu Ông Chánh trên núi Ngũ Hổ). Hàng dưới, từ trái sang: Châu, Tươi, Liễu, Trần Quý Nương, Viễn, Chi. Hàng trên: Trang, Hoàng, Thanh, Lý (Trường Trung Học Công Lập Hà Tiên)

Ngô Ngọc Ánh hình thuở còn đi học Trường Trung Học Công Lập Hà Tiên

Nhà Bà Bảy số 16 ở đường Nhật Tảo ngày xưa quý Thầy ở trọ trong thời gian dạy học ở Trường Trung và Tiểu Học Hà Tiên (Quang cảnh học trò đến thăm quý Thầy: từ trái qua phải: Nguyễn Ngọc Thanh, Thầy Nguyễn Hồng Ẩn, Kim Huê, Thầy Út, Lý Văn Tấn, Ngọc Lan, Lý Cui, Nguyễn Đình Nguyên, Trần Mỹ Quyên.

Ngôi nhà hiện tại số 16 đường Nhật Tảo (Hà Tiên) nơi ngày xưa quý Thầy (Hòa, Ẩn,Tuấn Sinh, Thành, Út, Hậu, Liêm, Chiếu, Cầm….) ở trọ trong thời gian dạy học ở Trường Trung Học Hà Tiên

Tác giả câu chuyện xưa Trần Quý Nương, ảnh hiện tại, Quý Nương hiện sống tại Sài Gòn, Việt Nam)

Ngô Ngọc Ánh, ảnh hiện tại, Ngọc Ánh hiện sống tại Úc Châu

Hình ảnh: Nguyễn Hồng Ẩn, Trần Văn Mãnh, Nguyễn Bích Thũy, Trần Quý Nương, Ngô Ngọc Ánh, Trần Hoàng Trang

Ngả tư đường Nhật Tảo – Lam Sơn (Hà Tiên)

old_house_hatien_adriaancastermans18Ngả tư đường Nhật Tảo – Lam Sơn (Hà Tiên)

Photo: AdriaanCastermans, Trần Văn Mãnh tổng hợp từ face book

Commentaires

Patrice Tran: Chỗ nầy mình cũng hoàn toàn chưa nhận ra,….!!
J’aime · Répondre · 28 février, 14:20
Nguyễn Ngọc Tiếng
Nguyễn Ngọc Tiếng: Mình có ghé rồi, quán nước của cô hàng nước H.M.?
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 14:56
Sau Tang
Sau Tang: Mấy chiếc ghế quán nước nầy là mặt trước chùa Ông Bổn phải không quí vị, dãy đường nầy là mặt sau nhà anh Xuân nấu rượu, nhà cậu của Minh Liên,
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 15:01
Trần Nam Quốc
Trần Nam Quốc: Ok
J’aime · Répondre · 28 février, 15:09
Huu Tran
Huu Tran: Đúng rồi
J’aime · Répondre · 28 février, 16:24
Ha Phuong Duong
Ha Phuong Duong: Mình có ngồi đây uống nước dừa trong chuyến đi về Hà Tiên năm 2016
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 28 février, 15:19
Lâm Lan
Lâm Lan: Đường Cầu Câu nối liền đường Lam Sơn đi thẳng lên là con đường này đi lên chùa Ông
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 15:25
Patrice Tran
Patrice Tran: Ủa vậy phải nhà Dương Hồng Minh không sao mình không nhận ra…:-)
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 15:52
Huu Tran
Huu Tran: Đúng rồi bạn Mãnh, sau lưng là nhà DH Minh, và nhà anh Độ, anh Kiệt.
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 16:19
Huu Tran
Huu Tran: Đây là đường Nhựt Tảo, bên hông trường Tàu ngày xưa .
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 16:15
Patrice Tran
Patrice Tran: Mình vẫn chưa định vị được, trường Tàu nằm bên phải hình phải không, (ngoài hình bên phải?). Còn đường ngang cạnh dưới hình là đường Lam Sơn. Đường thẳng đứng trong hình là Nhật Tảo, đi lên kế nhà quán có ghế là nhà Nguyễn Văn Tài con ông Tư kẹo kéo phải không?
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 17:37
Huu Tran
Huu Tran: Cái quán cà phê có mấy cái ghế mủ xanh nằm trên đường Lam Sơn, đối diện với nhà anh Độ, anh Kiệt, cạnh quán cafe là chùa ông Bổn, sau chùa ông Bổn là trường học Tàu ngày xưa .
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 17:49
Patrice Tran
Patrice Tran: Huu Tran Đường Lam Sơn nằm ngang cạnh dưới hình hay là đường đứng hướng về phía trên bên phải hình?
J’aime · Répondre · 28 février, 20:37
Huu Tran
Huu Tran: Người chụp hình nầy đứng trên con đường Lam Sơn chụp xuống đường Nhật Tảo và sau lưng cũng là đường Nhật Tảo mà ngày xưa các thầy Hậu, Thầy Cầm, thầy Chiếu ở .
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 28 février, 21:01
Phan Văn Hữu
Phan Văn Hữu: Mình ở đưởng Cẩu Câu sao thấy hình lạ quá. Nếu đúng theo Hữu Trẩn thỉ đây lả 1 góc ngã 4 Cẩu Câu Lam Sơn. Quán nước bên trái là nhà chú Sáu Ly dọc theo trái là nhà chị Lập (thẩy Triệu ở trọ)
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 03:33
Phan Văn Hữu
Phan Văn Hữu: Kế đến nhả ông Tung Sen v,,v,, dối diện lả trường Tàu, đối diện nhà chú 6 Ly lả nhà ông Ba Tỵ góc ngã 4 đối diện nhà anh Độ là chủa Ông Bỗn, thí giản 20 tháng 7 âm lịch hằng năm
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 03:39
Hoa Nguyễn
Hoa Nguyễn: Đúng là lạ đấy Phan Văn Hữu, vì nhìn hình mà đoán, thì nhà và đường không phải là nhà ông Sáu Ly, vì thời đó vĩa hè không có « bó » như trong hình và ngày xưa quán nước của ông Sáu Ly đâu có xài bàn ghế nhựa màu xanh và cả con đường đâu có tráng nhựa đẹp như trong hình và cả cây xanh (ngày xưa là cây mả tiện cập mé lộ trường học Tàu), trước nhà ông Tám Đặng (kế nhà Lập Thành, ông thầy Triệu ở trọ !) Sao! Chị Hoa Nguyễn nhắc vậy Hữu nhớ ra chưa.Tóm lại, nhà và đường này chị Hoa ….hổng biết !!!!!!
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 04:29
Trang Vang
Trang Vang
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 28 février, 23:12
Dong Tranvan
Dong Tranvan: Góc bán quán này phải nhà ông Thiện Chơn ngày trước không nhỉ?
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 01:50
Nguyen le Thuy
Nguyen le Thuy
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 02:37
Hoa Nguyễn
Hoa Nguyễn
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 02:46
Nguyễn Điệp hà tiên
Nguyễn Điệp hà tiên: Thổ địa Lệ Thủy đâu rồi
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 1 mars, 05:16
Nguyen le Thuy
Nguyen le Thuy: Dạ em đây
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 06:34
Nguyễn Điệp hà tiên
Nguyễn Điệp hà tiên: Sao chị không nhớ được chỗ quán nước trong ảnh ngày xưa là nhà ai
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 06:40
Nguyen le Thuy
Nguyen le Thuy: Quán nước, của một người đang giữ chùa Ông Bổn bán chị ạ! đi tới là mặt sau của trường Tàu, gốc dưới ngả tư bên phải là nhà của cô Nhan (chị Minh, chị Đào, Cô Châu), bên trái là nhà anh Độ và chị Điệp… chị ạ!
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 1 mars, 06:47
Nguyễn Điệp hà tiên
Nguyễn Điệp hà tiên: Chị nhớ rồi cảm ơn em
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 1 mars, 09:14
Trang Vang
Trang Vang: Anh Huu Tran nói đúng rồi góc đường bán nước chùa Ông Bổn đường Nhật Tảo nhìn thẳng lên đường Chi Lăng
Je n’aime plus · Répondre · 3 · 1 mars, 06:22
Huu Tran
Huu Tran
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 1 mars, 07:00
Huu Tran
Huu Tran: Trang Vàng nói đúng là phải đúng vì nhà Trang Vàng đi bộ qua đó chưa tới một phút .
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 1 mars, 07:53
Thanh Viet
Thanh Viet: Tóm lại đây là đoạn đường Nhật Tảo từ ngã tư Nhật Tảo – Lam Sơn đến ngã ba Nhật Tảo – Chi Lăng.
Je n’aime plus · Répondre · 3 · 1 mars, 07:51
Huu Tran
Huu Tran
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 07:55
Phan Văn Hữu
Phan Văn Hữu: Vậy cho gọn
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 08:35
Minh Thuy
Minh Thuy: Da hồi xưa gọi là trường Hoa Liên, phía sau là chùa Ông Bổn
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 1 mars, 08:20
Duong Le
Duong Le: Xa quê hương bốn mươi năm một con đường mà Huu Tran cũng nhớ.
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 13:23
Huu Tran
Huu Tran: Con đường tình sử nằm đây….3 đứa mình thức trắng đêm mệt mỏi rã rời nhưng vui hé Dương
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 13:28
Duong Le
Duong Le: Vân…..bắc kỳ và câu chuyện tấm vé số.
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 13:29
Huu Tran
Huu Tran: Duong Le mấy hôm nay đi đâu mất tiêu giờ mới lên đây vậy bạn?
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 1 mars, 13:35
Duong Le
Duong Le: Có lên thường xuyên mà chỉ đọc thôi….
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 1 mars, 13:37
Duong Le
Duong Le: Cái chất lính còn nên nói và viết đôi khi không được tế nhị…biết thế nên chỉ đọc thôi.
J’aime · Répondre · 1 · 1 mars, 15:15
Huu Tran
Huu Tran: Viết thật trong lòng không cần hoa mỹ
J’aime · Répondre · 2 · 1 mars, 15:20
Hoàng Thị Minh Liên
Hoàng Thị Minh Liên: Đường về nhà ngoại Hoàng Thị Minh Liên đó cả nhà ơi. Nhà ngoại Minh Liên bây giờ Cậu Út ML (thầy Phan Văn Xuân đó anh Patrice Tran) sở hữu. Mặt tiền nằm trên đường Nguyễn Thần Hiến, cửa hậu nằm trên đường Nhật Tảo và là lò rượu của cậu Út của em đó mí ông anh ui !
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 2 mars, 08:54 · Modifié
Hoàng Thị Minh Liên
Hoàng Thị Minh Liên: Còn quán nước nầy ML không để ý lắm! Chổ mấy cây xanh có tấm bạt che đống củi là lò rượu của cậu Út em đó. Thanh Minh về em sẽ chụp ảnh lưu niệm nơi nầy 😊
Je n’aime plus · Répondre · 2 · 2 mars, 07:55
Hoàng Thị Minh Liên
Hoàng Thị Minh Liên: Góc đường nầy giờ cũng vui hơn nhờ có nhiều người hàng ngày đến đây nấu ăn từ thiện .
Je n’aime plus · Répondre · 3 · 2 mars, 08:05
Patrice Tran
Patrice Tran: Anh có học với thầy Xuân dạy toán đó. Bây giờ thầy có lò rượu để khi nào có về HT xin thầy cho nếm thử vài « xị » xem rượu có mạnh không nhé… 🙂
J’aime · Répondre · 2 · 2 mars, 08:24
Hoàng Thị Minh Liên
Hoàng Thị Minh Liên
Je n’aime plus · Répondre · 1 · 2 mars, 08:51