Chùa Quảng Tế Phật Đường (Hà Tiên)

A/ Ký ức về chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên:

Thầy cô và các bạn thân mến, nếu trong Blog về mục « Hà Tiên phố xưa » đã có bài về ngôi chùa xưa « Sắc Tứ Tam Bảo Tự » mà không viết về ngôi chùa « Quảng Tế Phật Đường » là một thiếu sót lớn. Thật vậy ngoài vị trí rất quan trọng và chủ yếu của ngôi chùa Tam Bảo đối với Hà Tiên chúng ta, ngôi chùa Phật Đường cũng không kém phần quan trọng. Nếu tính theo nguồn gốc và thời gian xây cất thì ta có thể xếp ngôi chùa Phật Đường vào thứ bậc một trong những ngôi chùa cổ xưa nhất của Hà Tiên chúng ta. Theo thứ tự thời gian, ta có thể xem thang bậc xuất hiện những ngôi chùa hay ngôi đình miếu ở Hà Tiên như sau:

Chùa Tam Bảo: khoảng thời gian 1708-1718
Đình Thần Thành Hoàng Mỹ Đức: 1820
Chùa Phù Dung (núi Bình San): 1845
Đền Thờ Mạc Cửu (núi Bình San): 1846
Chùa Quảng Tế Phật Đường: 1863
Chùa Bà Mã Châu: 1869
Chùa Phật Đà (chùa Lò gạch): 1945

Ngôi chùa Quảng Tế Phật Đường chiếm một vai trò tinh thần và tôn giáo rất to lớn đối với những gia đình theo đạo Phật ở Hà Tiên, nhất là đối với những gia đình người gốc Hoa. Thật vậy, đối với gia đình của mình ở Hà Tiên, chính ngôi chùa Phật Đường là nơi gặp gở của ông và bà ngoại của mình ngày xưa. Bà ngoại của mình vốn là một trong những chị em dòng dỏi người tu ở Nhà Bàng, Châu Đốc, khi bà ngoại mình vào Hà Tiên đi hành hương ở chùa Phật Đường thì gặp ông ngoại mình ở nơi đây và sau đó hai người kết hợp với nhau. Mỗi năm cứ sau ba ngày Tết Nguyên Đán thì bà ngoại bắt đầu một chuyến đi cúng chùa, ngôi chùa đầu tiên chính là chùa Phật Đường. Đó là vào ngày mùng 9 tháng giêng âm lịch, đúng là ngày cúng sao mỗi năm cả nhà chuẩn bị đi chùa Phật Đường để cúng sao. Đầu tiên là phải ghi rỏ tên họ tất cả mọi người trong nhà không phân biệt lớn nhỏ gởi cho quý vị trụ trì trong chùa và kèm theo tiền cúng chùa. Mình còn nhớ thời gian đó có ông Sáu ở chùa thường hay chạy chiếc xe đạp « đòn dong » ra chợ và ghé nhà mình để nhận giấy viết tên họ cúng sao và tiền cúng chùa, ngoài ra ông cũng thường ghé nhà mình thăm ông bà ngoại. Đến ngày cúng sao, bà ngoại dẫn ba anh em mình đi chùa, vào buổi tối…Khi vào chùa, bà ngoại thường kêu ba đứa cháu đến chào một hai bà cụ rất cao tuổi, đều là người quen biết với bà ngoại mình, cả ba anh em mình đến ngay tại căn phòng của quý cụ bà nầy, khoanh tay chào rất kính cẩn, quý bà cụ rất vui vẻ, hỏi thăm việc học hành và thường hay xoa đầu anh em mình…mà lúc đó mình lại cũng hay sợ quý bà cụ nầy, có lẻ vì thấy quý cụ bà rất cao tuổi…(lúc đó mình còn nhớ là có cô Tư Thọ, quen rất nhiều với bà ngoại mình, cô Tư thường hay kêu đem chè khi cúng xong cho mấy anh em mình ăn…)

Rồi đến lúc vào xếp hàng quỳ ở chánh điện để làm lễ cúng Phật và nghe thầy đọc tên mọi người trong gia đình. Mình vẫn còn nhớ là lần nào cũng nghe rỏ tiếng thầy đọc tên ông, bà ngoại, vú và tên các anh em mình. Sau thời gian cúng và đọc tên mọi người, đến lúc bà ngoại thả cho mấy anh em mình đi quanh quẩn dạo chơi trong và ngoài sân chùa. Bên ngoài sân chùa chung quanh đều có sân trồng cây cảnh, cây xanh rất xinh đẹp, hồi trước người dân thường đi vào chùa bằng lối đi phía bên hông chùa, cạnh đường Mạc Thiên Tích vì gần cổng chánh phía trước thường có bụi cây cỏ rậm rạp nên ít người dùng lối nầy để vào chùa. Gần cổng chánh phía trước chùa có một miệng giếng tròn to, thành giếng cẩn đá hộc, anh em mình hay đứng đó nhìn vào giếng..Đêm tối trong sân chùa có ánh đèn điện chiếu sáng, ánh sáng xuyên qua các cành lá tạo ra một khung cảnh rất thanh tịnh và cũng không kém phần huyền bí, không gian im lặng và có chen lẫn tiếng dế kêu nho nhỏ……Vì lúc đó mình vẫn còn rất nhỏ tuổi, ở tuổi trẻ thơ, nên nhìn thấy sân chùa có vẻ rất huyền bí và rất rộng…Mấy anh em chạy chậm chậm chung quanh ngôi chùa, mình còn nhớ lần nào cũng gặp một cô bạn tuy không học cùng lớp nhưng cùng trường Trung Học Hà Tiên, đó là bạn Phan Kim Chi, cháu của Ông Ký Phan Kim Tố (có một thời gian ông chính là một nghị sĩ Quốc Hội của nền Đệ Nhất Cộng Hòa nước Việt Nam 1955-1963). Vì đều là trẻ con nên khi chạy quanh chùa và nhiều lần đụng mặt nhau,  mình và Kim Chi cũng chỉ cười bẻn lẻn, không ai dám nói chuyện với ai cả, rất ngượng ngùng mắc cở, không ai nói chuyện gì với nhau cả tuy đã quen biết nhau. Kim Chi cũng có một người em trai tên là Phan Kim Quang, sau nầy mình cũng có nhiều dịp đi chơi chung với Quang, vì Quang học cùng lớp với các bạn cùng đi chơi với mình như Lê Phước Dương, Trang Việt Thánh…Nhà của hai chị em Phan Kim Chi và Phan Kim Quang ở phía dưới Cầu Câu, đường Nguyễn Thần Hiến, mình cũng thường đi chơi lúc đạp xe đạp hoặc thả bộ đi trên con đường đó mỗi buổi chiều, lần nào đi ngang cũng ghé mắt nhìn xem có ai trong nhà không …!! Mãi sau nầy đến khi quen biết kết bạn bè trên mạng face book, mình quen được với cô bạn tên Therese Tran (tên Việt là Trần Thị Nhung) mình mới hiểu rỏ nhiều hơn về gia đình và gốc gác của Kim Chi và Kim Quang, rốt cuộc hai bạn đều là cháu ruột của cô Chín Phan Thị Triệu, ngày xưa cô Chín Triệu có thời gian làm việc ở Chi Thông Tin Hà Tiên và cũng có lúc cô làm chủ tịch Hội Chữ Thập Đỏ Hà Tiên, Kim Chi và Kim Quang đều là anh chị em vai cô cậu với Therese Tran.

Bên trong chùa Phật Đường, phía sau chánh điện là một căn phòng rộng lớn, mình còn nhớ rất rỏ là ngay sau vách tường của chánh điện, mặt trước là bàn thờ Phật, và mặt sau vách tường nầy trong căn phòng giữa phía trên cao có treo một bức tranh vẻ một cảnh xưa của nước Pháp, loại tranh to lớn và hình thức như những bức tranh của Viện Bảo Tàng nước Pháp. Phía bên trái có một cái bàn mà ngày xưa đó là nơi bàn học của một người bạn tên Ngọc, ở Rạch Giá sang theo học ở Trung Học Hà Tiên (Ngọc học cùng lớp với anh Trần Văn Dõng, người rất đẹp trai và rất có dáng thư sinh). Vì chùa Phật Đường ngày xưa cũng rất hay giúp học sinh nghèo nên chùa có chấp nhận cho một vài học sinh trú ngụ trong thời gian theo học ở Hà Tiên.  Mình còn nhớ, ngoài bạn Ngọc ra, còn có một người bạn khác cũng theo ở trọ trong chùa để theo học ở Trung Học Hà Tiên, người nầy là bạn của Trần Tiên, có lúc Trần Tiên dẫn mình vào chùa Phật Đường để thăm người bạn nầy, rất tiếc là mình không còn nhớ tên của người bạn nầy, lúc đó người bạn nầy còn lén mấy vị trụ trì trong chùa, mua một chai rượu trắng nhỏ và rũ mình và Trần Tiên uống rượu…

Trở lại buổi tối cúng sao ở chùa Phật Đường, sau khi cúng Phật, đọc tên cầu an, mọi người giúp ban quản trị của chùa dọn các món cúng trên các bàn thờ, cúng sao thì chùa có nấu chè và xôi để dâng cúng Phật, có rất nhiều cô bác quen biết chung quanh chợ Hà Tiên lên chùa trong buổi cúng sao nầy nên mình cũng gặp rất nhiều vị, trong đó có má của người bạn tên Sện (tên chánh là Tường, con của ông bà chủ tiệm Trồng Răng Phục Hưng ở đường Tham Tướng Sanh, Hà Tiên), Đến lúc nầy thì mấy nhóc trẻ con bắt đầu nhốn nháo phía sau hậu liêu của chùa vì đã đến lúc được ông bà, cha mẹ cho phép ăn chè,…Ba anh em của mình cũng được phân phát cho mỗi đứa một chén chè, có xôi trộn vào, ăn rất ngon,…có lẻ đó là động cơ chánh trong những lý do phải theo bà ngoại đi chùa ngày cúng sao…

Bây giờ mình nói đến vị trí của ngôi chùa Phật Đường nầy. Ngôi chùa Phật Đường nằm trong khuôn viên của một tứ giác do bốn con đường thành lập. Phía trước mặt chánh của chùa là đường Chi Lăng, bên phải ngôi chùa (nếu đứng trước mặt chùa ở đường Chi Lăng nhìn vào) là đường Mạc Thiên Tích, sau lưng ngôi chùa cách một khoảng đất rộng là đường Mạc Cửu và bên trái ngôi chùa phía xa ra là một con đường nhỏ không tên…Ngoài cửa chánh để vào chùa trên con đường Chi Lăng, bên đường Mạc Thiên Tích cũng có một cửa phụ để vào ngay phía nhà hậu liêu của ngôi chùa, ngày xưa khi mình có dịp đi chùa Phật Đường, mình thường vào chùa bằng cửa nầy. Trong khu vực tứ giác nói trên, trên đường Mạc Thiên Tích, phía sau chùa Phật Đường là Miếu Quan Thánh (người Hà Tiên thường gọi là chùa Năm Ông). Ở ngay góc nhọn nơi giao nhau của hai con đường Mạc Thiên Tích và Mạc Cửu ngày xưa là Nhà Đèn, nơi có những máy đèn cung cấp nguồn điện cho toàn khu vực Hà Tiên, ngày nay chính là trụ sở của Công Ty Điện lực Kiên Giang – Điện lực Hà Tiên.  Ngay gần phía sau chùa Phật Đường, hơi lùi vào bên trong, có một miếng đất rộng, nơi có một căn nhà ngói rất to lớn, đó là ngôi nhà của gia đình chị Mỹ Dung, chị có người chị bán bánh xôi vị rất ngon  trong nhà lồng chợ cũ Hà Tiên ngày xưa, chị Mỹ Dung học trường Trung Học Hà Tiên trước mình rất nhiều lớp, chị rất hiền, nhu mì, nói năng nhỏ nhẹ và cũng là một cô gái rất đẹp.

Cổng chánh chùa Quảng Tế Phật Đường ở đường Chi Lăng Hà Tiên. Hình TVM 2012

Sơ đồ chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên: 1= Chùa Phật Đường, 2= Quan Thánh Miếu, 3= Công ty Điện lực Kiên Giang-Điện lực Hà Tiên, 4= Ngôi nhà ngói lớn của gia đình chị Mỹ Dung.

B/ Quá trình thành lập và trị sự ngôi chùa Phật Đường:

Góc nhìn khác của ngôi chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên, 2018

Ngôi chùa Phật Đường ở Hà Tiên được thành lập vào năm Quý Hợi 1863 và thuộc hệ phái Minh Sư Đạo (tên đầy đủ là Giáo hội Phật Đường Nam Tông Minh Sư Đạo). Môn phái Phật Đường Nam Tông Minh Sư Đạo có nguồn gốc Phật Giáo Thiền Tông bên Trung Quốc từ đời Tổ Sư thứ sáu Huệ Năng (638-713).Sau rất nhiều thế kỷ thăng trầm, lúc bị đàn áp, lúc hưng thịnh, cho đến cuối thế kỷ thứ 19, được sự phân công của vị truyền thừa thứ 16, ngài Trưởng Lão Đông Sơ Trương Đạo Dương (1835-1879) sang Việt Nam truyền đạo vào lúc đời Tự Đức thứ 16. Đầu tiên ngài lập ra một ngôi chùa lấy tên Chiếu Minh Phật Đường tại địa điểm Cầu Kho (Chợ Lớn). Sau đó khi ngài sang Thái Lan khai đạo, trên đường trở lại Việt Nam, vì có trở ngại thời Pháp chiếm ba tỉnh miền đông, ngài ghé lại Hà Tiên và thành lập một ngôi chùa thứ hai của hệ phái Phật Đường, đặt tên ngôi chùa là Quảng Tế Phật Đường, đó là ngôi chùa Phật Đường hiện nay ở đường Chi Lăng Hà Tiên. Điều nầy đủ chứng tỏ tầm quan trọng và giá trị lịch sử của ngôi chùa Phật Đường ở Hà Tiên, vì đó là ngôi chùa đầu tiên thứ hai (sau chùa Chiếu Minh Phật Đường ở Chợ Lớn) của môn phái Phật Đường Nam Tông Minh Sư Đạo trên đất nước Việt Nam. Lúc nầy ngôi chùa chỉ lợp lá đơn sơ và được sự đóng góp, giúp đở nhân lực, tài chánh của những người Minh Hương và các vị thân hào nhân sĩ kỳ cựu ở Hà Tiên. Từ đó quý nhân sĩ, trí thức Hà Tiên tìm đến quy y cầu đạo, số tín đồ ngày càng phát triển, việc truyền giáo gặp thuận lợi và cảnh chùa ngày càng thêm sung túc.

Đến năm 1937 tu sĩ Trần Văn Tiền, pháp danh Xuân Hòa với chức vụ Giáo phẩm Thiên Ân được cử về trụ trì chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên. Công lao của ngài là đã chỉnh trang lại ngôi Phật Đường bằng gạch ngói kiên cố, tổ chức ban quản trị trụ trì việc hành chánh trong chùa và lại tạo bộ phận làm kinh tế gây quỹ cho chùa bằng việc làm tương chao, nấu đậu hủ, nuôi dấm, trong công việc kinh tế nầy có rất người người địa phương giúp đở và công quả cho chùa. Thời gian nầy còn có tu sĩ Nguyễn Thị Thu (Mỹ Hương), cô Bảy, cô Tám cùng hành đạo ở chùa. Ngài làm việc liên tục 25 năm thì ngả bệnh qua đời tại chùa (1937-1962), mộ phần được tôn tại ở Hà Tiên.

Tiếp theo đó, Lão Sư Trần Vận Hưng ở chùa Nam Nhã (Cần Thơ) được cử về trụ trì chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên (dân địa phương Hà Tiên gọi ông là Ông Sáu Thợ Mộc), trong thời gian nầy có Bà Trần Thị Thọ, pháp danh Nghiêm Kỉnh, vốn là con gái của tu sĩ Xuân Hòa, khi ông mất đi, bà ở lại chùa nối tiếp đường tu, hộ đạo công quả. Đến năm 1968 trong lần về thăm chùa Nam Nhã, Lão Sư lâm bệnh đột ngột và qua đời tại chùa Nam Nhã Phật Đường.

Trong thời gian cùng năm nầy Minh Sư Đạo được chánh phủ công nhận và giáo hội trung ương được thành lập, Đức Tổ Vương Đạo Thâm cử hai vị về chùa trụ trì: Cô Thái Trần Ngọc Liêng (thường gọi là Cô Thái Bảy) và thầy Nguyễn Xương Thành (thế danh Nguyễn Văn Chùng). Vì hoàn cảnh có trách nhiệm ở chùa Phước Tế Vĩnh Long nên cô Thái Bảy thỉnh thoảng tới lui hoạt động ở chùa Phật Đường Hà Tiên, chỉ có thầy Xương Thành thì thường trực tại chùa. Ban trị sự chùa trong thời gian nầy gồm quý vị: thầy Trần Văn Hương (trưởng ban), cô Phan Thị Triệu (phó ban), quý vị Phạm Đình Khương, Phạm Thị Thìn và Trần Mỹ Hương là ủy viên, cùng trông lo Phật sự còn có cô Tư Thọ. Thầy Xương Thành tổ chức khám bệnh, châm cứu giúp dân địa phương rất nhiều. Từ đó được dân tình tín nhiệm và ủng hộ, thầy mở mang xây dựng thêm nhà kho, tậu mua thêm nhiều vật dụng cho chùa. Đến năm 1977 hoàn cảnh chiến tranh biên giới gây khó khăn, cô Thái bảy và thầy đều trở về quê, Phật tử cũng ít tới lui chùa, ban quản trị cũng tự giải tán. Đến năm 1979, chiến tranh chấm dứt, hòa bình trở lại, được chánh quyền địa phương giúp đở thuận lợi, chùa Quảng Tế Phật Đường hoạt động trở lại, bà Trần Thị Thọ cùng một số Phật Tử hộ đạo trở về chùa khôi phục việc cúng kiến, tu hành. Công việc chùa được ổn định và có nấu nướng thức ăn chay để gây quỹ tự túc. Cô Thái Bảy thỉnh thoảng trở lại Hà Tiên thăm viếng và hành đạo.

Năm 1989 bà Trần Thị Thọ qua đời tại chùa. Cô Thái Trần Ngọc Liêng trở về chùa khởi công tu sửa nhà hậu tổ và xin gia nhập vào Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam, đồng thời cô Thái Bảy đề cử ông Nguyễn Văn Tường đạo danh Thiện Phú cư sĩ cấp nhị bộ ở chùa Phước Tế Vĩnh Long về công quả ở chùa Phật Đường Hà Tiên. Sau đó cô Thái Bảy cũng dặn dò, gởi gắm mọi đạo sự của chùa Phật Đường Hà Tiên cho Ban Hộ Trì trong những khi cô vắng mặt. Cô trở về chùa Phước Tế và do tuổi cao, sức yếu nên không đi lại được nữa.

Năm 1997, sau khi công quả tại chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên được 8 năm, tu sĩ Thiện Phú trở về chùa Phước Tế, cô Thái Bảy ủy quyền việc trọng nhậm tạm thời chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên cho hai vị thượng nhân: Đại Lão Sư Đặng Đạo Chí, trụ trì chùa Tế Sanh Phật Đường ở Vĩnh Long và Cô Thái Phạm Ngọc Anh, trụ trì chùa Huệ Nam Phật Đường ở Cần Thơ. Hai vị hoan hỉ nhận việc và cùng với công đức bá tánh, các đạo hữu tại Hà Tiên, Vĩnh Long, Cần Thơ, chùa Phật Đường Hà Tiên được hoàn công sau một tháng tu bổ. Trong ngày diễn ra buổi lễ bàn giao tiếp nhận chùa, hai vị thượng nhân trọng nhậm đã cử hai vị Thiên Ân lãnh trách nhiệm trụ trì chánh thức chùa Phật Đường Hà Tiên kể từ thời gian nầy. Đó là hai vị: Cô Lê Thị Kim Anh, pháp danh Ngọc Chi, tu tại chùa Huệ Nam Phật Đường Cần Thơ làm Chánh trụ trì, Thầy Lê Văn Sách, pháp danh Hữu Hạnh, tu tại chùa Nam Nhã Phật Đường Cần Thơ làm phó trụ trì. Sau lần cũng cố nhân sự nầy, đạo sự ở chùa Quảng Tế Phật Đường đi vào nề nếp, người dân Hà Tiên tới lui đông đảo và ủng hộ chùa về mọi mặt.

Đến ngày mùng một tháng 8 Âm lịch (năm 2006), Đại Lão Sư Đặng Đạo Chí sau nhiều tháng ngả bệnh nặng, đã quy tiên. Ngày mùng 9 tháng 11 Âm lịch (năm 2009) Cô Thái Phạm Ngọc Anh quy tiên tại chùa Huệ Nam Phật Đường Cần Thơ sau nhiều thời gian lâm trọng bệnh. Đó là sự mất mát to lớn của toàn môn phái Minh Sư Đạo và đặc biệt là đối với chùa Quảng Tế Phật Đường vì hai vị, nhất là Đại Lão Sư đã quan tâm rất nhiều đến việc đạo sự của chùa, cho đến hiện nay chùa vẫn còn lưu lại nhiều kỷ niệm và ấn tượng khó phai đối với Đại lão Sư.

Nhân dịp đại hội toàn phái Minh Sư Đạo (năm 2008), ban giáo hội trung ương đã chỉ thị các Phật Đường hoàn chỉnh ban trị sự, trong đó chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên cũng thực hiện bầu cử ban trị sự của nhiệm kỳ 2008-2013, ban trị sự đã được thành lập và ra mắt gồm 7 vị:

Cô Thái Lê Ngọc Chi: trưởng ban
Cô Phan Thị Triệu và Ông Phan Văn Đây: phó ban
Cô Huỳnh Nghiêm Trang: thư ký
Cô Lâm Xuân Mỹ: thủ quỹ
Cô Huỳnh Thị Xuân Phượng và cô Huỳnh Thị Xuân Đào: ủy viên.

Từ năm 1997 đến năm 2007 ngôi chùa Phật Đường Hà Tiên đã được tu sửa như sau: lợp mới khu chánh điện, lót gạch nhà hậu tổ. Xây dựng nhà khói, xây dựng hàng rào kiên cố vành đai chùa. Tu sửa nhà kho, tất cả đều do công lao, vật chất, tiền bạc của chư Phật Tử, đạo hữu xa gần và nhất là có phần đóng góp không nhỏ của Đại Lão Sư Đặng Đạo Chí. Ngoài công việc đạo sự ở chùa, ngôi chùa Phật Đường Hà Tiên còn góp phần vào công tác từ thiện xã hội, phân phối lương thực, sách vở, tập viết cho dân và học sinh nghèo, tích cực ủng hộ và tham gia ở địa phương qua các phong trào xóa đói, giảm nghèo, cứu dân trong thiên tai, bảo lụt, bảo trợ bệnh nhân nghèo.

Hình trái: Chân dung Đức Trưởng Lão Đông Sơ Trương Đạo Dương (1835-1879), người sáng lập chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên và truyền Minh Sư Đạo tại Việt Nam. Hình phải: Ông Đốc Lý Văn Nhơn. Hình thờ tại chùa Phật Đường Hà Tiên. Hình: Therese Tran

Tóm lại ngôi chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên là một trong những ngôi cổ tự ở Hà Tiên, chùa mang đậm nét lịch sử của thời khai đạo mà chính Đức Đông Sơ Tổ Sư từ bên Trung Hoa sang đặt nền móng « dựng chùa, khai đạo, truyền giáo ». Cho đến ngày nay qua xuyên suốt hơn 150 năm qua, so với các chùa đồng môn đã và đang hành đạo rải rác ở khắp nơi trên ba miền đất nước, chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên có một vị trí rất quan trọng, tiêu biểu cho toàn phái đạo, xứng đáng được tôn vinh, là con cháu dòng dõi người Hà Tiên, tất cả chúng ta đều có bổn phận gìn giữ tốt đẹp ngôi cổ tự Quảng Tế Phật Đường Nam Tông Minh Sư Đạo tại Hà Tiên được vĩnh viễn trường tồn.

C/ Vài nét về hệ phái Giáo hội Phật Đường Nam Tông Minh Sư Đạo:

Thời kỷ bên Trung Hoa: Phật Đường Minh Sư là một hệ phái Phật Giáo mang tính cứu thế, phổ độ, kính thờ Đức Phật, tu tiên và sinh hoạt theo Nho Giáo. Trong số 17 đời Đức Tổ, ngài Hoàng Nhẫn là Đức Tổ thứ 5 có nhiều môn đệ, trong đó có hai ngài là Thần Tú và Huệ Năng (Đời Đường 638-713). Khi Đức Tổ Hoàng Nhẫn liễu đạo, ngài truyền thừa cho ngài Huệ Năng (lục tổ). Phật giáo lúc đó chia thành hai nhánh: một do ngài Thần Tú mở đạo, Bắc Tông, một do ngài Huệ Năng dẫn dắt, Nam Tông. Sau khi ngài Huệ Năng liễu đạo, 70 năm đạo pháp bị đình đốn, đến năm 783 có thiền sư Mẫu Công Đạo Nhất và cư sĩ Bạch Ngọc (tỉnh Tây Giang) song thừa kế vị Đức Tổ thứ 7 cùng chấn hưng đạo pháp. Sau đó ngài La Công Húy đắc pháp thành đời tổ thứ 8 và được vua nhà Đường kính trọng. Đến đời vua Thế Tôn nhà Hậu Chu (năm 955), Phật giáo bị pháp nạn vì phong trào « phá hủy Phật tự »…Sau đó hơn 800 năm đến cuối nhà Minh, tông phái Phật Đường mới được phục hưng, năm 1623 ngài Hoàng Công Đức Huy đắc pháp thành Đức Tổ thứ 9, sau đó là ngài Ngô Công Tinh Lâm, Đức Tổ thứ 10 và ngài Hà Lão Huệ Minh, Đức Tổ thứ 11. Ngài Viên Thốn An được truyền trao Pháp đạo thành Đức Tổ thứ 12.  Đến đời Đức Tổ thứ 13 là song hành hai vị: ngài Vương Công Hườn Hư hành đạo về phía bắc và ngài Từ Hườn Vô mở đạo về hướng nam. Đến khi nhà Thanh tiếp nối nhà Minh (năm 1863, cùng thời vua Tự Đức thứ 16 bên nước Việt Nam ta), ngài Đông Sơ Tổ Sư được cử đi đưa sự nghiệp đạo pháp đến các nước Thái Lan và Việt Nam, từ đó hệ phái Phật Đường Nam Tông được truyền đến nước Việt Nam: thành lập ngôi chùa đầu tiên là Chiếu Minh Phật Đường tại Cầu Kho Chợ Lớn và ngôi chùa thứ hai là Quảng Tế Phật Đường tại Hà Tiên.

Thời kỳ bên Việt Nam: Hệ phái Phật Đường Nam Tông Minh Sư Đạo sau khi lập hai chùa Phật Đường ở Chợ Lớn và Hà Tiên, bắt đầu phát triển với số bổn đạo ngày càng đông. Ngài Lão Sư Ngô Cẩm Tuyền xây ngôi chùa Ngọc Hoàng tại Đa Kao, quận 1 Sài Gòn, năm 1900, sau đó chùa được chuyển sang chùa Phật, sau đó ngài cũng xây một ngôi chùa Phật Đường khác cũng tại quận 1, Sài Gòn vào năm 1920, đặt tên là Quang Nam Phật Đường. Lúc nầy với những ngôi chùa Minh Sư Đạo đầu tiên chỉ để thu hút người mộ đạo Minh Hương, dần dần đã có hơn 50 Phật Đường trên toàn nước Việt Nam. Về thờ phượng, chùa Phật Đường Minh Sư Đạo tôn thờ Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế, Diêu Trì Kim Mẫu, Đức Thích Ca Mâu Ni, Đức Khổng Tử và Đức Thái Thượng Lão Quân. 

Hiện nay Minh Sư Đạo có hơn 50 Phật Đường hoạt động ở khắp 18 tỉnh, thành phố, với 300 chức sắc, hơn 1262 chức việc và trên 11000 tu sĩ, tín đồ. Tổ Đình Minh Sư Đạo đặt tại chùa Quang Nam Phật Đường, quận 1 TP HCM.

D/ Chú thích:

1/ Phần một:  Người dân Hà Tiên chúng ta rất hâm mộ đạo dù cho theo khuynh hướng nào cũng vậy. Ở Hà Tiên có đủ các tôn giáo cùng hòa đồng sinh hoạt với nhau: Đạo Phật, Đạo Thiên Chúa, Đạo Cao Đài,…Tất cả các tôn giáo nầy đều có rất nhiều tín đồ,, đa số đều có thực hành các quy lễ như đi chùa, đi nhà thờ cúng  lễ đều đặn. Đối với hệ phái Phật Đường Minh Sư Đạo, ngay từ khi Đức Trưởng Lão Đông Sơ ghé Hà Tiên thành lập ngôi chùa Quảng Tế Phật Đường vào năm 1863, đã có sự tiếp đón, ủng hộ, góp công sức của người mộ đạo Hà Tiên, nhất là những người Minh Hương sinh sống tại Hà Tiên. Vào những năm cuối của thập niên đó (cuối thế kỷ 19 cho đến đầu thế kỷ thứ 20) sau khi Trưởng Lão liễu đạo thì có nhiều gia đình kỳ cựu ở chung quanh chợ Hà Tiên đã đóng góp rất nhiều trong việc củng cố, trị sự và phát triển ngôi chùa Quảng Tế Phật Đường. Ta có thể kể ra vài gia đình tiêu biểu như: gia đình ông Huỳnh Đăng Khoa và phu nhân là bà Trần Thanh Tùng (Ông bà Cố của bạn Therese Tran), rồi đến đời ông Phan Kim Tố (Nghị sĩ Quốc Hội thời Đệ Nhất Cộng Hòa Việt Nam, Ông ngoại của bạn Therese Tran), sau đó đến đời quý vị ái nữ của ông, trong đó có cô Chín Phan Thị Triệu (Dì Chín của bạn Therese Tran), từ đời ông bà cho đến đời sau, gia đình của cô Chín Triệu đã không ngừng tham gia vào việc xây cất, chỉnh tu, và quản trị trong ngôi chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên, đó là một việc làm rất đáng được người dân Hà Tiên chúng ta khâm phục và ghi nhớ. Ngoài ra còn có gia đình của ông Đốc Hà Văn Điền (thân phụ của cô Ba Hà Thị Bích Thủy và cô giáo Hà Thị Hồng Loan), gia đình của Thầy Trần Văn Hương (Ông từng là Hiệu Trưởng Trường Tiểu Học Hà Tiên), gia đình ông Đốc Lý Văn Nhơn,…Những gia đình kỳ cựu ở Hà Tiên nầy đã có công góp sức và thời giờ rất nhiều trong công việc tạo dựng và quản trị ngôi chùa, mình nêu sự việc lên đây mong người Hà Tiên chúng ta luôn nhắc nhở và ghi nhớ để em cháu về sau còn biết được và theo gương sinh hoạt đó. Đặc biệt trước khi viết bài về ngôi chùa Quảng Tế Phật Đường nầy, mình đã nhờ đến sự giúp đở của bạn Therese Tran rất nhiều, nhờ bạn đã chuyển giao cho mình nhiều hình ảnh, thông tin tư liệu về nguồn gốc ngôi chùa do cô Chín Phan Thị Triệu còn lưu giữ và thảo ra nên mình mới có được những chi tiết, tên họ chính xác trong bài viết. Xin qua những dòng chữ nầy kính gởi đến cô Chín Phan Thị Triệu và bạn Therese Tran lời cám ơn trân trọng về sự giúp đở quý báu nầy.

Từ trái qua phải: Cô Chín Phan Thị Triệu, cô Lý Ánh Nguyệt và cô Ba Hà Thị Bích Thủy. Hà Tiên, 1950-1960, Hình Lâm Xuân Mỹ

Từ trái qua phải: Thân mẫu của bạn Therese Tran, cô Ba Hà Thị Bích Thủy, cô Chín Phan Thị Triệu và Thầy Trần Văn Hương. Hình: Therese Tran, 1991

Cô Chín Phan Thị Triệu (một trong những ái nữ của ngài Nghị Sĩ Phan Kim Tố, gia đình kỳ cựu ở Hà Tiên). Cô Chín từng làm việc ở Chi Thông Tin Hà Tiên trong những năm 50-60, sau 1975 Cô làm chủ tịch Hội Chữ Thập Đỏ Hà Tiên, đồng thời Cô cũng giữ nhiều vai trò trong ban quản trị chùa Quảng Tế Phật Đường Hà Tiên. Hiện nay Cô Chín đã 87 tuổi, vẫn sinh sống tại quê hương Hà Tiên. Hình: Therese Tran, 2019

Vài nét nhắc nhở về bạn Therese Tran, bạn Therese Tran tên Việt Nam là Trần Thị Nhung, là người gốc gác ở Hà Tiên, trong một gia đình kỳ cựu, đứng với vai Therese Tran: ông Cố Ngoại là ông Huỳnh Đăng Khoa, ông Ngoại là ông Phan Kim Tố, thân phụ là ông Trần Văn Thuận, dì Chín là Cô Phan Thị Triệu. Therese Tran cũng là một cựu học sinh Trường Tiểu Học và Trung Học Hà Tiên, hai người chị của Therese Tran là chị Trần Nguyệt Hồng, Trần Nguyệt Tươi, bạn học Trung Học Hà Tiên cùng thời với quý anh chị Đoàn Kim Minh, Lý Thị Lắc, Nguyễn Thị Sồ, Hà Thị Hồng Loan, Vương Văn Quý, Trần Đại Hải,…Gia đình bạn Therese Tran chuyển về Cần Thơ trong giữa thập niên 60 và sau đó trong những năm sau 1975, bạn định cư ở nước Úc. Bạn Therese Tran và hai bạn Phan Kim Quang và Phan Kim Chi cũng là anh chị em cô cậu vì thân phụ của Kim Quang và Kim Chi là anh của thân mẫu của Therese Tran.

Bạn Therese Tran (Trần Thị Nhung), trái : 1968, phải: Hình chụp trước sân chùa Quảng Tế Phật Đường năm 2019. Hình: Therese Tran

Hình trái: Phan Kim Quang, bạn học chung Trường Trung Học Hà Tiên (cùng lớp với các bạn Lê Phước Dương, Trang Việt Thánh). Kim Quang ra trường Bộ Binh Thủ Đức, về Rach Giá mang cấp bậc Thiếu Úy và tử trận năm 1974. Hình phải: Phan Kim Chi, hiện sinh sống với gia đình tại Vĩnh Long.  Hai chị em Kim Quang và Kim Chi là anh chị em cô cậu với bạn Therese Tran.

2/ Phần hai: Bài viết trên đây (các phần B, C và D) đều dựa trên các tài liệu nghiên cứu trên mạng, riêng phần nguồn gốc thành lập chùa Quảng Tế Phật Đường thì viết theo bài kể lại quá trình thành hình và quản trị ngôi chùa Quảng Tế Phật Đường do cô Chín Phan Thị Triệu, thay mặt Ban Trị Sự chùa, đã viết ra năm 2011 và có chữ ký của Cô Thái Lê Ngọc Chi. Mình vẫn còn giữ tài liệu nầy, bạn nào cần tham khảo xin cho địa chỉ E mail, mình rất vui lòng chia sẻ tài liệu gốc.

Tài liệu nghiên cứu:

a/ Quảng Tế Phật Đường (Phan Thị Triệu, 2011)
b/ Vài nét về Phật Đường Nam Tông (Trần Tiến Thành, nghiên cứu Tôn giáo, số 2 – 2009)
c/ Chùa Quảng Tế Phật Đường (2019 Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt)
d/ Giới thiệu về Ngũ chi Minh đạo và Minh sư đạo tại Việt Nam (Nguyễn Ngọc Huấn)

Các tài liệu nầy mình đều có bài dưới dang file, bạn nào cần tham khảo xin viết tin nhắn cho mình với địa chỉ E mail, mình rất vui lòng chuyển cho. Các tài liệu đánh dấu b, c và d thì có đường link, các bạn bấm vào link sẽ có bài hiện ra nhé.

Paris, 16/12/2019  Trần Văn Mãnh

Từ biệt Lưu Kim Nhan (Thủy Trang)

Thầy cô và các bạn thân mến, trưởng Blog « Quê Hương Và Niềm Nhớ », bạn Trang Lệ Thủy (ký bút hiệu Thủy Trang) vừa viết một bài để tưởng nhớ một người bạn cùng trường cùng lớp ngày xưa, đó là bạn Lưu Kim Nhan, Kim Nhan lại cũng vừa chia tay chúng ta để mãi mãi đi về cỏi vĩnh hằng…Nghĩ cũng lạ, vì ngày xưa khi mình còn học bậc Trung Học tại trường Trung Học Hà Tiên, có thể nói mình biết gần như tất cả các bạn học nam nữ (đa số là nữ…!!) cùng trường…Tuy vậy mà ngày nay khi nghe tên bạn Lưu Kim Nhan, là học sinh trung học Hà Tiên ngày xưa, mình lại hoàn toàn không biết bạn Kim Nhan nầy,…Vậy mà lớp của bạn Kim Nhan chỉ cách lớp của mình một lớp mà thôi,….Trong lớp của bạn Kim Nhan mình quen biết rất nhiều, hầu như gần hết cả lớp,…Trương Thanh Hào, Trương Thanh Hùng, Lâm Thị Lan, Hồ Thị Kim Hoàn, Trần Thị Phương Nhu,..v.;v…..kể ra đây không hết được,…nhưng quả thật là mình không biết bạn Lưu Kim Nhan, ngay từ lúc khi còn học cho đến bây giờ mình cũng không biết bạn Kim Nhan. Nhưng thôi, lúc trước không biết thì bây giờ xem như biết, qua sự thông báo của bạn bè cùng trường, nhất là bạn Lê Thị Việt Nga đã cho thông tin khá đầy đủ về Lưu Kim Nhan. Mình xin tóm tắt lại ở đây để cho thầy cô và các bạn biết rỏ nhé,…

« Lưu Kim Nhan: Lưu Kim Nhan bà con bạn dì với Lê Thị Việt Nga. Ngày xưa nhà của Kim Nhan ở đường Chi Lăng, Hà Tiên. Kim Nhan là con của nhà tiệm vàng Kim Quang ở Hà Tiên. Lúc học lớp đệ thất trường Trung Học Hà Tiên, Kim Nhan học chung lớp với Trương Thanh Hùng, Trần Quý Phụng, ..v..v…Khi gia đình Kim Nhan dọn về Châu Đốc thì Kim Nhan vẫn ở lại Hà Tiên tiếp tục học, và ở nhà thầy Hứa Văn Vàng (Kim Nhan cũng là cháu của thầy Hứa Văn Vàng). Bạn Lưu Kim Nhan mất ngày 29/10/2018 nhằm ngày 21 tháng chín, năm Mậu Tuất, âm lịch, an táng tại Châu Đốc ».

Chân dung Lưu Kim Nhan

Và sau đây xin mời thầy cô và các bạn đọc bài của bạn Thủy Trang, một người bạn cùng lớp với Lưu Kim Nhan, kể lại những kỷ niệm vui thời đi học, kể lại để thương tiếc, nhớ nhung một người bạn, một thời mà bây giờ ta chỉ có thể đặt tên là « ngày xưa »….và chỉ có thể sống trong tâm tưởng, trong ký ức vì những « ngày xưa » đó đã trôi qua không bao giờ trở lại nữa, có chăng là trong những dòng chữ, câu văn trong câu chuyện mà Thủy kể lại cho chúng ta qua bài viết sau đây…Thay mặt những cây bút quen thuộc và quý đọc giả của Blog « Trung Học Hà Tiên Xưa » xin chân thành cám ơn bạn Thủy đã có tấm lòng ưu ái cho phép Blog của chúng ta được đăng lại bài viết nầy, bài viết đã được lên khuôn trên Blog « Quê Hương Và Niềm Nhớ » ngày 12/01/2019 gần đây.  (TVM )

Biết tìm đâu ngày xưa bây giờ…

Chỉ trong môt thời gian ngắn ngủi chừng vài tháng thôi, mà cả ba người bạn học cũ cùng lớp, cùng chung mái trường Trung học Hà Tiên xưa với tôi đã vĩnh viễn ra đi, trong đó có Lưu Kim Nhan, người bạn gái duyên dáng, thích nghich ngợm nhưng lại rất dễ thương.

Tuy học cùng lớp với nhau nhưng Kim Nhan, Trần Quý Phụng, Mai Thị Hạt, Trần Thị Phương Nhu lớn hơn tôi về mặt biết “yêu” rất sớm. Trong lúc tôi còn là cô trưởng lớp chỉ biết quậy phá, thì các bạn ấy đã biết yêu và đã có bạn trai rồi. Bạn trai của Nhan có cái tên rất oai phong và dễ sợ lắm, anh tên “Dần”. Anh Dần học trên Nhan ba hay bốn lớp. Bọn chúng tôi hay gọi đùa anh là “Cọp”. Mỗi lần thấy anh đến tìm Nhan là cả nhóm “quậy” chúng tôi hò reo inh ỏi, nhất là Thanh Tuyên, Dương Hà và Ngọc Lê: “Nhan ơi! Cọp đến tìm bạn nè”. Vậy rồi cả nhóm chúng tôi cười ầm lên. Nhan cũng chẳng chịu thua, cô tỉnh queo và còn ùa theo chúng tôi nữa, làm cho anh chàng “Cọp” sợ hải, chạy luôn.

Ngoài câu chuyện tình lý thú đó, Lưu Kim Nhan còn để lại cho chúng tôi một kỷ niệm không thể nào quên được. Tôi còn nhớ, khi lớp chúng tôi có những giờ học vào buổi trưa. Trong lúc cả lớp đang im lìm nghe thầy giảng bài và giọng nói của thầy cứ nhè nhẹ, êm êm. Ôi, sao mà buồn ngủ chi lạ, chúng tôi đang mơ mơ, màng màng thiu thỉu…ngủ thì văng vẳng bên tai có tiếng đàn “dây thun” do Nhan tự chế, dường như cô lấy vài sợi dây thun cột vào hai cây viết, rồi dùng ngón tay khảy nhẹ vào dây thun như người ta khảy đàn vậy. Tiếng đàn nghe sao mà chói tai kỳ lạ, thêm vào tiếng hát “kinh hoàng” của Lưu Kim Nhan cất lên rằng: “Má ơi con muốn chồng, ba má tính làm sao…” làm cho cả bọn chúng tôi giật mình tỉnh giấc và không sao nhịn cười được. May mắn mà thầy không biết được việc này.

Bây giờ biết tìm đâu tiếng hát ngây ngô, dại khờ của một thời để nhớ hở Nhan. Người nhạc sĩ kiêm ca sỉ đầy sáng tạo, phá phách và dễ thương này đã rời xa sân khấu “học trò” rồi và đã bỏ lại bao nhiêu khán giả “bạn bè”  một đời tiếc nhớ.

Nói lời từ biệt với Nhan sao nước mắt mình rưng rưng. Ôi!  nhớ sao là nhớ người bạn ngày xưa…của tôi.

Thủy Trang

Tác giả bài viết Trang Lệ Thủy

Tái bút: sau đây là liên kết qua bài viết của bạn Thủy Trang trên Blog « Quê Hương Và Niềm Nhớ »

https://quehuongvaniemnho.com/2019/01/12/tu-biet-luu-kim-nhan/

Dưới đây là một số hình ảnh các bạn học cùng lớp với tác giả bài viết Trang Lệ Thủy, dĩ nhiên là mình không thể đưa đủ hết các bạn trong lớp của Thủy, các bạn nào có hình chụp theo nhóm bạn trong cùng lớp xin chia sẻ, mình sẽ bổ túc thêm nhé, xin cám ơn tất cả.

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Phước An, Phạm Minh Tuyến, Tiền Thiên Lộc

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trịnh Xuân Tài, Nguyễn Ngọc Lê, Trần Thanh Tuyên

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Nguyễn Ngọc Lê, Trần Thanh Tuyên, Nguyễn Thúy Vân

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Nguyễn Thúy Vân, Phạm Thúy Phượng

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Nhanh, Trần Phước An

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Nguyễn Thúy Vân, ? , Trần Yến Phượng, Lâm Xuân Mỹ và Phạm Thúy Phượng

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Nhanh, Hà Mỹ Oanh

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Phương Nhu, Trương Thanh Hào, Lâm Thị Lan

Hình ảnh tác giả bài viết và bạn cùng lớp: Trang Lệ Thủy, Trương Thanh Hào, Hồ Thị Kim Hoàn

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Phương Nhu, Lâm Thị Lan, Hà Mỹ Oanh

Hình ảnh một vài bạn cùng lớp với tác giả bài viết: Trần Thị Phương Nhu, Lâm Thị Lan, Phạm Thúy Phượng, Trần Văn Quận

Hình ảnh: Lê Thị Việt Nga, Trang Lệ Thủy, Hà Mỹ Oanh, Lâm Thị Lan, Trần Thị Phương Nhu, Hồ Thị Kim Hoàn, Trương Thanh Hào…

 

Giới thiệu Lâm Xuân Mỹ

Thầy cô và các bạn thân mến, thỉnh thoảng nhìn lại trang « Bạn Học Cùng Trường » mình thấy bài viết cũng rất phong phú, một phần do chính mình nhớ và viết ra, một phần nhờ sự đóng góp của các bạn nên mục nầy cũng đã giới thiệu được gần 30 bạn rồi…Tuy nhiên số bạn học cùng trường mà mình quen biết thì còn rất nhiều,…kể ra cũng phải hàng trăm bạn, nhưng vì mình vẫn theo một tiêu chuẩn là cố gắng có một vài tấm hình của người bạn được giới thiệu (hình xưa càng tốt) và có chuyện để kể lại hay có vài liên hệ ngày xưa đến người bạn được giới thiệu để mình có chất liệu viết bài đưa lên trên mục « Bạn Học Cùng Trường »,..Do đó mình mong mỏi quý Thầy Cô và các bạn đã học qua dưới mái trường Trung Học Hà Tiên ngày xưa cố gắng giúp và đóng góp bài vở giới thiệu về một vài người bạn cùng trường cùng lớp ngày xưa để mục nầy thêm phong phú và ngày càng đầy đủ.

Nhìn vào danh sách « Bạn Học Cùng Trường » mình thấy quả không thiếu các người đẹp của trường Trung Học Hà Tiên thời xưa,…nay xin được giới thiệu một người bạn học cùng trường, một nữ sinh cũng thuộc vào dạng « người đẹp » Trung Học Hà Tiên, quý phái và rất dể mến,….Thầy cô và các bạn đã đoán ra ai rồi vì mình lở viết ra tên trong tựa bài rồi,….Xin giới thiệu đó là người bạn mang tên: Lâm Xuân Mỹ…

Lâm Xuân Mỹ là con gái trong một gia đình kỳ cựu và có tên tuổi ở Hà Tiên. Nhà Xuân Mỹ ở đường Lam Sơn, đối diện xéo xéo với nhà Cô Lý Ánh Nguyệt. Phía bên phải hiên nhà của Xuân Mỹ là một khoảng trống rất tiện lợi cho công việc nhà như chuẩn bị làm bếp, giặt giũ quần áo…… Mình cũng thỉnh thoảng có đến chơi nhà Xuân Mỹ vì chị của Xuân Mỹ là chị Lâm Xuân Cúc học chung lớp với mình suốt bậc Trung Học ở Hà Tiên. Anh của Xuân Mỹ là anh Lâm Hữu Dư cũng là cựu học sinh Trung Học Hà Tiên và mình cũng thường tiếp xúc vói anh khi anh qua nhà bạn Lý Cảnh Tiên chơi. Phu nhân của anh Lâm Hữu Dư là bạn Lê Mai Hoa cũng là bạn học cùng lớp với mình, tóm lại vì cùng là người Hà Tiên cả nên cuối cùng mối liên hệ bạn bè cũng được thắt chặc thêm qua các mối liên hệ gia đình…

Mình còn nhớ một chuyện rất vui nhưng vẫn còn bán tín bán nghi vì đã lâu rồi không biết mình có nghĩ đúng không…Lúc còn trẻ nhỏ, vì mình thường đến chơi nhà bạn là Lý Mạnh Thường nên khi gia đình của Xuân Mỹ có việc vui là: ngày làm đám nói cho người chị thứ Chín của Xuân Mỹ (chị Chín Lâm Xuân Hương), đám nói với một ông sĩ quan Hải Quân thời đó (Ông tên là Tú), vì ông không phải là người Hà Tiên nên ông thuê một phòng trong khách sạn ở Hà Tiên và gia đình Xuân Mỹ chọn một vài em trai (tiêu chuẩn là ăn mặt sạch sẽ, bảnh bao, dáng người dể xem…) để tiếp bên đàng trai bưng các mâm hoa quả trầu cao đến nhà chị Chín (nhà Xuân Mỹ) để xin hỏi cưới chị Chín. Lúc đó hình như là nhà Mạnh Thường giới thiệu hai anh em mình vào nhóm bưng mâm bên đàng trai nầy nên mình có bưng mâm theo đàn trai đến nhà Xuân Mỹ đó, mình nhớ ra như vậy vì thời gian là rất xa xưa rồi không biết có đúng không,…Có điều chắc chắn là mình nhớ có lần mình bưng mâm giúp cho bên đàng trai như vậy…

Bây giờ viết về Xuân Mỹ,…Lâm Xuân Mỹ ngày xưa là một trong những người nữ sinh đẹp của Hà Tiên,…Theo mình nhận xét (những nhận xét nầy là đã có từ xưa khi quen biết Xuân Mỹ với tư cách bạn học cùng trường) Xuân Mỹ có một vẻ đẹp rất cao sang, quý phái và lúc nào sự cao sang quý phái đó cũng được Xuân Mỹ thể hiện qua dáng đi, cách nói chuyện và cách giao tế với mọi người chung quanh…Đó là những nhận xét thật sự của mình chứ không phải ca tụng qua loa bề ngoài…Một trong những yếu tố chứng minh là ngày xưa Xuân Mỹ được rất nhiều bạn nam trong trường chú ý, không chỉ những bạn nam của trường Trung Học Hà Tiên mà còn các vị sí quan Hải Quân thời đó đóng quân ở An Thới, thường ghé tàu vào Hà Tiên chơi và cũng muốn được sự chú ý của Xuân Mỹ…Dí nhiên là trong thời đó mình không biết Xuân Mỹ nghĩ trong đầu óc như thế nào, vì mình không biết rỏ thời đó Xuân Mỹ có « bạn trai » là ai hay không, có lẻ vì là con gái trong một gia đình kỳ cựu nên Xuân Mỹ rất giữ gìn ý tứ và không biểu lộ ra ngoài cho người ta nhận xét các sự liên hệ của mình…Đó là một cá tính rất tốt đẹp và càng làm tăng thêm giá trị của một người con gái vốn đã đẹp về vóc dáng, gương mặt mà lại càng làm đẹp thêm cho cả bản thân…

Lâm Xuân Mỹ

Lâm Xuân Mỹ học chung lớp với các bạn Hà Mỹ Oanh, Lâm Thị Lan, Trần Thị Phương Nhu, Hồ Thị Kim Hoàn, Trương Thanh Hào, Trường Thanh Hùng. Xuân Mỹ thường kết bạn thân với các bạn: Nguyễn Ngọc Lê, Dương Thị Diễm Hà, Trang Lệ Thủy, Trần Thanh Tuyên,…Lâm Xuân Mỹ học sau mình một lớp (tức là vào niên khóa 1965-1966 mình học lớp Đệ Lục tức lớp 7  thì Xuân Mỹ học lớp Đệ Thất tức lớp 6). Theo như lời các bạn cùng lớp thì Lâm Xuân Mỹ học rất giỏi, trong lớp rất ngoan, hiền và nhất là rất dể thương…(nhưng cũng nói thêm cho các bạn trai thời đó là thương « không dể » đâu nhé,…vì là người đẹp nên có lẻ tiêu chuẩn lựa chọn rất cao…ngay cả mình thời đó nếu có nộp đơn thì chắc lọt sổ ngay rồi…!!)

Thắm thoát thời gian trôi qua, mình đi xa tiếp tục sự nghiệp học trò và sau đó ra trường cũng tiếp tục sự nghiệp thầy giáo, mình không biết tin nhiều về các bạn học nói chung còn ở lại Hà Tiên, và Xuân Mỹ nói riêng…Sau nầy hơn mấy chục năm trôi qua nhờ có đường dây bạn bè qua fb, mình biết được Xuân Mỹ lập gia đình với một người đồng nghiệp cũng trong ngành giáo chức, phu quân của Xuân Mỹ là người gốc Cần Thơ nên gia đình có lúc sống ở Cần Thơ và hai vợ chồng có được hai cô con gái rất xinh đẹp và rất có tài năng trong văn chương nghệ thuật, thật là một điều rất tốt đẹp…

Hiện nay Xuân Mỹ đã không còn ở trong căn nhà cố cựu ngày xưa ở đường Lam Sơn. Hiện Xuân Mỹ ở trong một căn nhà được xem như là một trong những căn nhà xinh đẹp của Hà Tiên, đó là căn nhà ở đường Chi Lăng, trong nhà trang hoàng rất đẹp theo kiểu cổ kính có rất nhiều tác phẩm sơn mài xưa, phía ngoài thì có nhiều chậu hoa rất xinh đẹp. Xuân Mỹ sống với những kỷ niệm vì phu quân của Xuân Mỹ không may đã mất vì bệnh…Để kết thúc phần viết về một người bạn cùng trường năm xưa, mình mong và chúc cho Lâm Xuân Mỹ luôn được an lành, vui khỏe với hai cô con gái tuyệt vời, mong rằng đó chính là hạnh phúc thật sự cho Xuân Mỹ…(TVM 05/2018)

Nét đẹp học trò của Lâm Xuân Mỹ trong những năm nữ sinh Trung Học Hà Tiên

LamXuanMy_Classe1

Lâm Xuân Mỹ (giữa) trong niên khóa 1970-1971 lớp 11A Trung Học Hà Tiên

Lâm Xuân Mỹ (giữa) với các bạn cùng lớp Trung Học Hà Tiên

Một màn múa trong đó có Lâm Xuân Mỹ tham dự (có lẻ ở giữa)..

Hà Mỹ Oanh và Lâm Xuân Mỹ lúc học lớp Đệ Nhứt 1971-1972 Rạch Giá (hai cô gái vừa giản dị trong chiếc áo trắng quần đen vừa duyên dáng và rất xinh tươi của lứa tuổi đôi mươi…)

Lâm Xuân Mỹ trong vóc dáng rất tự nhiên và thanh tao

FamilleLamXuanMy_HaTien_1985

Vợ chồng Lâm Xuân Mỹ và con gái đầu lòng (Hòn Phụ Tử Hà Tiên 1985)Lâm Xuân Mỹ

Lâm Xuân Mỹ (nét sang trọng trước Mũi Nai Hà Tiên)

Lâm Xuân Mỹ, bà mẹ trẻ và cô con gái xinh…

Lâm Xuân Mỹ ngày nay, vẫn giữ nét thanh lịch, quý pháiTrái qua phải: Nguyễn Thúy Vân, ? , Trần Yến Phượng, Lâm Xuân Mỹ và Phạm Thúy Phượng

Lâm Xuân Mỹ cùng cô con gái đầu lòng Minh Thư..

Căn nhà xinh đẹp của gia đình Lâm Xuân Mỹ hiện nay ở đường Chi Lăng Hà Tiên

Lâm Xuân Mỹ cùng các bạn học cùng lớp: Nguyễn Thúy Vân, Trịnh Xuân Tài, Hà Mỹ Oanh, Trần Thanh Tuyên, Lâm Thị Lan, Trần Thị Phương Nhu,..v..v.. (Hà Tiên)

Hình ảnh: Lâm Xuân Mỹ, Hà Mỹ Oanh. (Thành thật cám ơn Xuân Mỹ, Lâm Thị Lan và Mỹ Oanh đã vui vẻ đóng góp hình ảnh, góp ý cho bài viết nầy được phong phú.)

Hà Tiên tuổi học trò (Trang Lệ Thủy)

Hà Tiên tuổi học trò (Trang Lệ Thủy)

Dù đã xa Hà Tiên và xa ngay cả đất nước Việt Nam thân yêu từ lâu, nhưng một người học trò ngày xưa của trường Trung Học Hà Tiên vẫn còn nhớ nhiều kỷ niệm xưa, nhớ từng con đường, bãi biển, ghềnh đá, hang động, hồ đêm, ao nước, núi non của mảnh đất Hà Tiên…Người học trò đó chính là một cây bút quen thuộc với Blog chúng ta, Trang Lệ Thủy của lớp học 11A niên khóa 1970-1971…Mời thầy cô và các bạn thưởng thức một bài thơ diển tả nỗi nhớ Hà Tiên , nhớ trường lớp và những giờ bỏ quên bút mực để rong chơi với phong cảnh hữu tình của đất Hà Tiên.  (TVM viết giới thiệu)

Cùng các bạn đi chơi biển nhân một dịp về Hà Tiên năm 1996 : từ trái sang phải : Loan, Nguyễn Ngọc Lê, Trần Yến Phượng, Phạm Thúy Phượng, Lâm Xuân Mỹ, Tuyết, Trang Lệ Thủy

Hà Tiên tuổi học trò

Lâu lắm xa rồi, Hà Tiên nhớ,
Trăng nước Đông Hồ gợi‎ ý thơ,
Phù Dung soi bóng buồn muôn thuở,
Ngẩn mặt Tô Châu vạn kiếp chờ.

Thạch Động u hoài đứng chơ vơ,
Sương khói thời gian phủ bóng mờ,
Chiêm bao mộng mị hồn cứ ngở,
Dạo bước hồ sen dạ thẩn thờ.

Mũi Nai biển rộng trời thương nhớ,
Nhớ tuổi học trò lắm mộng mơ,
Cuối tuần quên hết chồng sách vở,
Thả hồn bàng bạc Bãi Nò mơ.

Lăng Ông Mạc Cửu còn ghi nhớ,
Khai phá hoang sơ mở cõi bờ.
Bao năm lưu lạc rời xứ sở,
Nhớ mãi Hà Tiên mắt lệ mờ!

Trang Lệ Thủy
(Tháng tám, 2017)

Những cảnh đẹp Hà Tiên ngày xưa mà Trang Lệ Thủy đã nhắc đến trong bài thơ

Hình ảnh : Trang Lệ Thủy, Trần Văn Phi, Trần Văn Dõng

Lâm Lan và Phương Nhu trở về thăm quê hương Hà Tiên

Lâm Lan và Phương Nhu trở về thăm quê hương Hà Tiên

Xe chạy bon bon trên con đường trải nhựa, gió mát lồng lộng từ biển thổi vào,  một bên là biển xanh trong vắt, còn một bên là núi trùng trùng điệp điệp môt màu xanh mát. Xe đưa hai chúng tôi về vùng đất Phương Thành.  

Dừng chân trên bến Phương Thành
Thuyền ai thấp thoáng ẩn mờ trong sương
Trở về phố biển thân thương
Xuân vui về đến phố phường thân yêu…

tuong_maccuuTượng ông Mạc Cửu sừng sững ở vùng đất Hà Tiên khi chúng ta sắp vào thị trấn Hà Tiên.

Muốn vào xứ thơ chúng ta phải qua một con cầu đi qua cửa biển Hà Tiên lộng gió.

cau_tochauCầu Tô Châu là cửa ngỏ vào đất Hà Tiên

Bây giờ Lan và Nhu được đi thăm các bạn hiền lớp11/A và cảnh xưa rồi các bạn ui!

Một chuyến du xuân gặp bạn hiền
Trở về quê cũ đất Hà Tiên
Tình nào đẹp mãi tình bằng hữu
Chia sẻ cùng nhau mọi nảo phiền
Gần xa ngăn cách nào đâu xá
Bè bạn cùng nhau kết mọi miền..

Hình ảnh của các bạn lớp 11/A Trung Học Hà Tiên của chúng tôi gặp nhau vào ngày mùng 5 tết 2016.

hopban_11a

Hà Mỹ Oanh, Lâm Xuân Mỹ, Phạm Thúy Phượng, Trần Thị Phương Nhu, Lâm Thi Lan, Trịnh Xuân Tài, Nguyễn Thúy Vân, Nguyễn Ngọc Lê, Trần Thanh Tuyên, Trần Bình Quận

Lan và Nhu đón bình minh ở một thắng cảnh của Hà Tiên, đó là Ao Sen kề bên lăng Mạc Cửu và ngọn núi Lăng.

aosenTrần Thị Phương Nhu trước Ao Sen Hà Tiên

Chiều Lan và Nhu ngắm tượng các nàng Tiên trên bến Trần Hầu. Bên kia sông là núi Tô Châu.

Trăng ơi! Xin chớ đi đâu
Dừng chân ngắm cảnh Tô Châu Tiên về.
Tiên về người ngắm say mê
Cảnh Tiên chợt nhớ mình về Hà Tiên.

cacnangtienCác nàng Tiên của bến Trần Hầu Hà Tiên

Sáng hôm sau Lan và Nhu đi lang thang đường phố dọc theo dòng sông đến đầm Đông Hồ xem cảnh bình minh an lành của xứ thơ.

Trời bao la, biển bao la
Đông Hồ lặng gió hai ta ngắm nhìn
Dang tay ôm ánh bình minh
Mây trời lồng lộng đưa tình nước xanh.

binhminh_donghoBình minh trên Đông Hồ Hà Tiên

Cuối cùng 3 chúng tôi (có thêm bạn Mỹ Oanh đến với Lan, Nhu) dừng chân ở công viên nước khu vui chơi ở Hà Tiên.

phuongnhu_lamlan_myoanhTrần Thị Phương Nhu, Lâm Thị Lan và Hà Mỹ Oanh

Lan Nhu một chuyến mộng mơ
Giờ đây tạm biệt xứ thơ bạn hiền
Xa rồi tiếng nói cô miên
Trở về phố nội niềm riêng mỗi ngày
Mong rằng có dịp trùng lai
Bạn bè xin gởi một bài viết nhanh… !!

                                  Người tường thuật: Trần Thị Phương Nhu

Hình ảnh: Lâm Lan, Trần Thị Phương Nhu, Hà Mỹ Oanh,  Internet

 

Giới thiệu Lâm Xuân Cúc

                                                        Lâm Xuân Cúc

Thầy Cô và các bạn thân mến, nhân một dịp thấy trên trang fb của chị Cúc có một bức ảnh xưa rất đẹp nên mình rất mừng vì có một tài liệu quý để giới thiệu một người bạn học cùng trường, không những cùng trường mà còn cùng một lớp học với mình từ nhiều năm xưa, đó là chị Lâm Xuân Cúc.

Nhà chị Lâm Xuân Cúc ở đường Lam Sơn, xéo xéo nhà Lý Mạnh Thường, chị Cúc là một thành viên trong một gia đình nhiều anh chị em, anh của chị Cúc là anh Lâm Hữu Dư, có một người chị lớn nữa (mình quên tên rồi), người chị nầy có chồng là một vị sĩ quan Hãi Quân, mình còn nhớ, lúc đó nhà chị Cúc có nhờ các em học trò (tướng tá đàng hoàng sach sẽ…!!) để bưng các mâm lễ vật từ một phòng khách sạn đến nhà chị Cúc, trong số các em bưng mâm đó có mình nữa,…!! Em gái chị Cúc là Lâm Xuân Mỹ, Lâm Xuân Lý,…

Lúc đó trong lớp mình có đến hai chị Cúc, chị Huỳnh Thị Cúc (người hơi ốm cao) và chị Lâm Xuân Cúc. Chị Lâm Xuân Cúc cũng là vai chị Hai lớn trong một gia đình lập ra từ thời học sinh (xin xem thêm bài « Lập gia đình thời học sinh » trong mục « Chuyện vui ngày xưa »…)

Chị Cúc học chung lớp với Trần Văn Mãnh rất nhiều năm, cho tới khi sau lớp đệ nhị thì mình sang Rạch Giá học trường Nguyễn Trung Trực…

Sau đây là danh sách các Thầy Cô của lớp chị Lâm Xuân Cúc.

Những vị giáo sư dạy: 1964 – 1965 :  lớp Đệ Thất:

  • Lại Xuân Quốc         (Hiệu Trưởng)
  • Nguyễn Văn Hiệp     (Quốc văn)
  • Hà Thị Hồng Loan    (Toán)
  • Nguyễn Văn Nén      (Lý Hóa)
  • Nguyễn Văn Nén      (Vạn Vật)
  • Nguyễn Văn Nén      (Công Dân)
  • Võ Thành Tài            (Pháp văn)
  • Đinh văn Giáp          (Anh văn)
  • Trịnh Học Ký             (Thể Dục)
  • Nguyễn Lê Hùng       (Vẻ)
  • Nguyễn Văn Hiệp     (Âm nhạc)

Những vị giáo sư dạy: 1965 – 1966 :  lớp Đệ Lục:

  • Lại Xuân Quốc               (Hiệu Trưởng)
  • Hà Thị Hồng Loan          (Quốc văn)
  • Hà Thị Hồng Loan          (Toán)
  • Nguyễn Văn Thành        (Lý Hóa)
  • Nguyễn Văn Thành        (Vạn Vật)
  • Phùng Tuấn Sinh           (Công Dân)
  • Nguyễn Trí Thuận          (Pháp văn)
  • Phùng Tuấn Sinh           (Anh văn)
  • Nguyễn Minh Nguyệt    (Sữ Địa)
  • Vương Thị Lành            (Nữ Công)
  • Trần Tuấn Sinh              (Vẻ)
  • Trần Đức Sinh                (Âm Nhạc)

Những vị giáo sư dạy: 1966 – 1967 :  lớp Đệ Ngũ:

  • Nguyễn Văn Thành        (Hiệu Trưởng)
  • Vương Thị Lành             (Quốc văn)
  • Phan Văn Xuân               (Toán)
  • Nguyễn Hồng Ẫn            (Lý Hóa)
  • Phan Văn Xuân               (Vạn Vật)
  • Vương Thị Lành             (Công Dân)
  • Bùi Hữu Trí                     (Pháp văn)
  • Nguyễn Minh Nguyệt    (Anh văn)
  • Trương Minh Hiển         (Sữ Địa)
  • Vương Thị Lành            (Nữ Công)
  • Nguyễn Văn Thành       (Vẻ)
  • Hứa Văn Vàng               (Thể Dục)
  • Trương Minh Hiển        (Âm Nhạc)

Những vị giáo sư dạy: 1967 – 1968 :  lớp Đệ Tứ:

  • Nguyễn Văn Thành        (Hiệu Trưởng)
  • Hứa văn Vàng                (Giám Thị)
  • Trương Minh Hiển         (Quốc văn)
  • Nguyễn Tấn Ngoan        (Toán)
  • Nguyễn Tấn Ngoan        (Lý Hóa)
  • Tiền Ngọc Thanh           (Vạn Vật)
  • Tiền Ngọc Thanh           (Công Dân)
  • Nguyễn Minh Nguyệt    (Pháp văn)
  • Bùi Hữu Trí                     (Anh văn)
  • Trương Minh Hiển         (Sữ Địa)

Chị Cúc sau khi rời trường Trung Học Hà Tiên, đã vào ngành giáo phục vụ cho các em học sinh trong việc đào tạo giới trẻ.

Hiện nay chị Lâm Xuân Cúc sống cùng gia đinh tại Kiên Lương Việt Nam.

LamXuanCuc_OldChân dung thời học sinh của chị Lâm Xuân Cúc

HuynhThiCuc_MaiThiNgocMinhChị Huỳnh Thị Cúc đang gọt xoài nhà Nguyễn Anh Tài (Bưu Điện Hà Tiên) cùng với Mai Thị Ngọc Minh và Lý Văn Tấn

hatien_muinai_c_grand1_TenHoBé Lâm Xuân Lý (bìa trái), chị Huỳnh Thị Cúc (thứ hai đứng từ trái qua phải) và chị Lâm Xuân Cúc (thứ ba đứng từ trái qua phải) cùng Thầy Cô và lớp học đi chơi biển Mũi Nai

LamXuanCuc_NowChị Lâm Xuân Cúc hiện nay.

Hình ảnh: Trần Văn Mãnh, Lâm Xuân Cúc

 

Trường xưa (Trương Thanh Hùng)

Trường xưa

Từ khi vô tình phát hiện trang “Trung học Hà Tiên xưa” trên mạng, hầu như ngày nào tôi cũng mở đọc, có ngày mở đến ba, bốn lần, đọc hết các bài viết, đọc những lời bình luận, trao đổi. Chỉ mới vài tháng thôi mà đã trở thành thói quen, gần như là “ghiền”. Đọc đi, đọc lại mãi vẫn không thấy chán. Những ký ức tưởng đã chìm vào dĩ vãng được tái hiện trong đầu và đó cũng là động lực thôi thúc tôi phải viết về ngôi trường của mình, về một phần cuộc đời mình gắn bó với quê hương Hà Tiên và ngôi trường nhỏ bé của chúng ta. Hết sức cám ơn anh Mãnh đã lập ra trang mạng này.

Dù không sinh ra ở Hà Tiên, nhưng Hà Tiên đã giúp tôi trưởng thành. Nói hơi cường điệu một chút là “Khí thiêng sông núi” và ngôi trường trung học Hà Tiên (trước đó là trường tiểu học Hà Tiên) đã nuôi dưỡng và đào tạo nên tôi của ngày hôm nay. Dĩ nhiên cũng đào tạo các bạn tôi có sự thành đạt như ngày hôm nay.

Nhớ khi thi tuyển vào trường Sư phạm Vĩnh Long, trong môn “Khả năng sư phạm”, thầy Võ Ngọc Bỉ hỏi tôi học trường nào. Như một sự vô thức, tôi trả lời ngay là học ở Hà Tiên, mặc dù tôi đã học ở trường Nguyễn Trung Trực năm cuối bậc trung học. Thầy Bỉ hình như có cảm tình ngay, hỏi tôi về Hà Tiên thập cảnh, bởi Thầy cũng từng đến Hà Tiên. Sau này, tôi có dịp đi nhiều nơi, bất cứ nơi nào, khi biết tôi là người Hà Tiên thì cũng đều dành cho cảm tình khá đặc biệt.

Hôm nay, gọi là khai bút đầu năm, tôi lại viết về Hà Tiên và ngôi trường thân thiết của mình. Lần này xin được kể một vài chuyện của lớp 11A năm học 1970-1971.

Hình như học sinh của nhiều trường có tập tục rất hay là “Họp bạn đầu năm”, có khi vào ngày mùng 2 tết (Mùng hai tết bạn), cũng có khi vào một ngày đầu năm nào đó thuận tiện. Riêng lớp chúng tôi thường họp vào mùng 2 hoặc mùng 4.

Hung_Hien_Hung_Trung_Chu_Kiet_THHTTrước lớp học Trường Trung Học Hà Tiên: Trương Thanh Hùng, Cô Trần Diệu Hiền, Mong Đức Hưng, Hoàng Đức Trung, Lý Minh Chữ và Kiệt

Trong lớp chúng tôi có bạn Lý Minh Chữ, nhà ở Bãi Nò, có lẽ là người gốc Hoa, rất hiền lành, lại học giỏi, sức khỏe rất tốt. Năm học chung với tôi ở lớp nhất, có lần cả lớp bị thầy bắt đánh mỗi đứa mấy roi, riêng Chữ thì không. Sang trung học, mỗi ngày Chữ đạp xe từ Bãi Nò đi học rất siêng năng, hình như bạn bè cùng lớp ai cũng mến Chữ. Sau này Lý Minh Chữ lập gia đình và sống ở Thuận Yên, hiện con cái đã thành đạt. Rất mừng. Nhưng Chữ thì hình như sức khỏe không được tốt lắm. Mỗi lần đi ngang qua Thuận Yên, tôi đều có ghé nhà Chữ uống một vài chai la ve rất vui.

Bãi biển « Bãi Nò » Hà Tiên ngày nay (hình Thontran)

Nhớ năm đó, bạn bè ra họp bạn ở nhà Lý Minh Chữ. Số người đi không đông, nhưng tôi chỉ nhớ có Dương Hà, Lâm Xuân Mỹ, Tăng Kim Sơn, Châu Ngọc Mỹ. . . và vài bạn khác. Lúc đang ở giữa đường từ ngoài lộ vào bãi biển, có người gánh một gánh nước thốt nốt bán. Chữ gọi lại mua mời bạn bè uống. Chữ nói: “Mời các bạn uống thứ nước của quê hương tôi”. Nước thốt nốt uống lần đầu mà nhấm nháp thì hơi khó bởi mùi hôi khói rất đặc trưng. Các chị nhấp một miếng rồi nói uống không được, Chữ hơi buồn. Đến phiên tôi cầm ly, biết là hơi khó uống vì mùi vị nên tôi nín thở ực một hơi hết ly không thèm nghe mùi. Lúc nín thở uống thì chỉ thưởng thức được vị, mà vị của nước thốt nốt thì ngon hơn nước mía xa lắc. Uống xong, thở ra thì đúng có mùi khói xông ống tre nhưng không chỏi lắm. Sau này tôi lại rất thích uống nước thốt nốt, và cái mùi ấy cũng thật dễ thương.

Maison_LXMY_4Lâm Xuân Mỹ trước ngôi nhà mới ngày nay

TruongThanhHung_NayTác giả Giá Khê Trương Thanh Hùng

Sau đó xuống mé biển Bãi Nò vui chơi, ăn uống. Tăng Kim Sơn “nổ” đủ thứ làm nhiều người cười no bụng. Có một lần cũng họp ở Bãi Nò tôi có mời Dương Văn Hiến theo, mà tài pha trò và ảo thuật của Hiến thật tuyệt. Anh em chọc Tăng Kim Sơn đã gặp phải đối thủ nên nín luôn.

TangKimSon (2) TangKimSon (3)

Tăng Kim Sơn trước ngôi nhà xưa (1970), ngôi nhà nầy nay không còn nữa thay vào đó là một công viên.

Tết năm 1975, anh em kéo vào nhà máy xay lúa của gia đình Lâm Xuân Mỹ họp vào ban đêm cũng rất có ấn tượng.

DuongVanHienDương Văn Hiến ngày nay định cư ở thành phố Floride nước Mỹ (nay Hiến đổi tên mới là Hiếu)

Sau này cũng có nhiều lần họp bạn. Tuy đã “lớn” nhưng khi gặp nhau thì cũng giỡn hớt như thời còn đi học. Có một lần anh em họp vào ngày rằm tháng giêng ở quán Ti La, có chị Châu Ngọc Mỹ về, tôi lại bận việc không đến dự được, thật là tiếc. Có lẽ anh em cũng trách tôi nhưng cũng không biết làm sao vì lúc ấy tôi còn đang làm lễ trên đỉnh Núi Lăng.

Tôi cảm nhận tình bạn học có gì đó rất thiêng liêng nên cho dù sau này dù có cách xa, mỗi người một hoàn cảnh khác nhau, nhưng khi gặp lại đều xem như một sự may mắn và dành cho nhau tình cảm như hồi còn đi học.

Ngày mai, mùng 2 tết, Trần Tuấn Kiệt và anh Hào có hẹn đến ăn tết với tôi ở Sài Gòn. Vui!.

Năm mới, chúc tất cả Thầy cô và các anh chị, bạn bè cùng học lời chúc tốt đẹp nhất.

                                           Giá Khê (Trương Thanh Hùng)

                                    Sài Gòn, ngày mùng một tết Bính Thân.

Hình ảnh: Hoàng Thị Minh Liên, Tăng Kim Sơn, Trương Thanh Hùng, Dương Văn Hiếu, Lâm Xuân Mỹ, Hà Mỹ Oanh