Thầy Nguyễn Văn Tiêu

 

Thầy Nguyễn Văn Tiêu.

Trước tiên tôi xin cảm ơn ý tưởng quá xá hay (chứ không còn là “rất hay”) của một cựu học sinh Trung học Hà Tiên – Mr. Trần Văn Mãnh, ông đã mở trang một Blog về ngôi trường trung học mà khi tất cả chúng ta trải qua đều cảm nhận rằng đó là thời gian đẹp nhất, thời gian đáng nhớ nhất của một đời người, tuy dài theo tiếng đếm của nhịp đồng hồ nhưng rất ngắn với kiếp nhân sinh… Đó là thời gian mà chúng ta “mở mắt” với  cuộc đời  một cách “bài bản” được hướng dẫn và dìu dắt bởi những nhà sư phạm chuyên nghiệp, là các nhà khoa học mà chúng ta thân thương gọi là thầy cô (xưa nữa, đối với giao viên trung học người ta phân biệt bằng danh xưng “giáo sư” – professeur).  Đó là lúc chúng ta bước qua một không gian học tập mới, với một tinh thần mới mang tính khám phá một góc thế giới nhỏ bé với đôi mắt trong suốt và trí tuệ đang trong tình trạng “trong vắt”… Đó là lúc chúng ta không còn “mài đũng quần” theo kiểu làm theo và bắt chước thời tiểu học mà chúng ta đã trưởng thành hơn một bậc, để rồi tất cả những gì mà chúng ta được truyền đạt và hướng dẫn bởi những nhà sư phạm chuyên nghiệp đó sẽ làm hành trang cho tất cả chúng ta bước vào cuộc đời một cách tự tin hơn…

Hưởng ứng với tác giả trang Blog này “viết về các thầy cô đã từng dạy tại Trung Học Hà Tiên”,  tôi xin nhắc đến một người thầy – thầy Tiêu dạy môn Sinh Vật. Tôi không nhớ rõ đủ cả tên họ của thầy, nói ra mà không đúng thì thật là bất kính. Về điểm này xin các anh chị hay bạn bè góp ý cho tôi.

Thầy về trường trung học Hà Tiên khoảng năm 1975-1977, khi tôi vào trường niên học 1976-1977 thì đã có thầy rồi, có lẽ thầy về cùng lúc với thầy Bùi Đăng Trường (đã quá cố), cô Châu (dạy Pháp Văn), cô Vũ Thị Thêm… Tất cả các thầy cô đều được điều động từ nơi khác đến dạy tại trường của chúng ta.

Thầy  Tiêu trong ký ức của tôi là một người cao ráo, với mái tóc loăn xoăn mà mỗi khi đi ra gió thì cái mớ tóc ấy của thầy bị gió thốc tung lên, rồi một khi ngọn gió đã đi qua thì để lại “trên đỉnh phù vân” của thầy một … Cái tổ quạ!

Tôi xin dừng lại đôi chút vì tôi chợt nghĩ: “cái kiểu viết này sẽ gây sốc cho nhiều người…”, tuy nhiên xin mọi người đừng hiểu lầm rằng thế này là một sự bất kính, bởi sự kính trọng nó nằm trong tâm tưởng của một người, nó có một trọng lượng tinh thần đáng kể chứ không phải cố gồng mình thể hiện ra ngoài mà thực tâm trống rỗng… Hơn nữa, thầy cô cũng như chúng ta, cũng có những cung bậc cảm xúc, những phút giây tếu táo và những hành động bộc phát táo bạo “rất con người” mà không hề được môi trường sư phạm khuyến khích.

… Thầy đã dẫn một nhóm nhỏ lớp chúng tôi đi Thạch Động, thầy rất thích và thầy nói rằng vùng đất và con người nơi đây rất cuốn hút thầy… Sau khi đi khắp hang động tìm chàng Thạch Sanh để hỏi cách “cứu mỹ nhân” bởi thầy còn “rất độc thân”. Đương nhiên nào có Thạch Sanh? Chỉ có nàng công chúa nhỏ xíu vận tà áo dài rêu phong với mái tóc dài màu đen được tạo bởi một miếng đá vôi đậm màu hơn chút. Nàng được Thạch Sanh “dấu lộ thiên” bằng cách treo nàng lơ lửng trên hốc của một vách đá cheo leo để chẳng ai được đụng đến nàng… Quả thật việc làm của Thạch Sanh đã rất hiệu quả, đến nỗi ngày nay muốn tiếp cận nàng công chúa bé nhỏ đó, chúng ta phải dùng một cây sào dài mà chỉ gãi gãi được tà áo rêu phong của nàng mà thôi. Thầy Tiêu “rất độc thân” của tôi chỉ đứng trầm ngâm lặng lẽ lắc đầu tiếc nuối và ngao ngán…

Sau khi không thể tiếp cận nàng công chúa bé nhỏ kia, thầy cũng nhanh chóng trở về thực tại, thầy đưa lũ nhóc chúng tôi leo mấy chục bậc thang lên một cái hốc trống hoác ở rìa phía Tây của Thạch Động, rồi sau khi đến được mép của hốc đá này chúng tôi cảm thấy lạnh cả người và sống lưng vì chợt thấy rằng mình đang ở lưng chừng vách đá mà nhìn xuống con đường QL 80 với người ta nhỏ xíu bên dưới… Ở đây chúng tôi có thể phóng tầm mắt nhìn hết cánh đồng Xà Xía, đường Bà Lý về Núi Đèn Mũi Nai và cả Lục Sơn bên đất Cambodge… Chợt tôi nhìn thấy thầy rùng mình và nhanh chân tụt xuống các bậc thang, mau chóng rời khỏi nơi có cái tầm mắt thu trọn cảnh vật tuyệt vời có một không hai đó một cách lãng phí, không nói không rằng thầy chỉ lên trên vòm hang, cái thứ gì làm cho thầy quá sợ? Một tảng đá to cỡ chiếc xe hơi, chắc nặng cũng chục tấn đang lơ lửng giữa không trung, nó bị kẹt giữa hai khối đá to hơn hai bên, tảng đá ấy như chực hờ rơi xuống cái đám trẻ con và một ông thầy cũng còn đang rất trẻ này…

Hôm sau vào lớp thầy đọc cho chúng tôi một đoạn thơ vì tức cảnh mà sinh tình hôm trước:

“ Hùng vỹ quá! Thạch động nơi ta đến
Thăm một lần rồi khiếp sợ bao đêm.
Nhỡ chiều nào sóng gió chẳng êm
Nó sụp đổ, hỡi đường mô ta chạy?”

Thach Đông nhìn từ QL80, cách trung tâm thị xả Hà Tiên khoảng 3 km. (Photo: Bùi Thị Đào Nguyên 2011)

Một vị trí trên Thạch Đông để ngắm toàn cảnh phía dưới. (Photo: Trần Văn Mãnh, 1994)

Toàn cảnh ruộng lúa từ trên Thạch Động nhìn xuống. (Photo: Trần Văn Mãnh 1994)

Một lối thoát « lên Trời » nhìn từ bên trong Thạch Động

… Hà Tiên trong ký ức của nhiều người trung niên và cao niên, có một nhu cầu tối cần thiết của con người mà Hà tiên của chúng ta luôn đối mặt hàng năm đó là: Nước!

Nhu cầu nước của vùng đất này luôn nhiều hơn khả năng cung cấp của tất cả những gì người ta có thể, ngày xưa họ Mạc đã cho đào ao to chứa nước, các chùa chiền đều có ao chứa nước, nhà dân có đất rộng cũng đào ao chứa nước ngọt, dùng lu hoặc xây bồn hứng triệt để nước mưa, hoặc đào thêm giếng để có nước rửa nhằm tiết kiệm nước ngọt để nấu ăn và nấu nước uống… (Tuy nhiên, có mấy ai biết được là nấu cháo bằng nước giếng lờ lợ sẽ rất ngon và rất béo…)

Hàng ngày người ta phải lên Ao Sen lấy nước, ba cái ao đó không bao giờ đủ cho nhu cầu của người Hà Tiên dù chính quyền xa xưa đã tăng từ một ao lên đến ba như ngày nay… Mùa hạn, cả ba ao đều cạn khô, người ta phải vét nước moi đầy bùn sét từ đáy ao bằng cách đào lỗ chỗ các miệng giếng nhỏ, nhìn đáy ao như vừa qua một trận bom rải thảm thu nhỏ… Các ao nhà dân và ao chùa cũng cạn, người ta phải đi xa hơn để lấy nước trên Giếng Tượng núi Tam Phu Nhơn, hay các giếng khoan “vùng đất linh hồn” núi Đề Liêm mà không một ai nghĩ tới nước giếng khoan đó ngấm cả những phần tử hửu cơ được phân hủy từ nghĩa trang bao đời ngay đó… Rồi sau khi hết tất cả nước của xứ sở giàu tình mà nghèo nước này thì… Ghe nước về.

Ghe nước mang nước từ dòng Vĩnh Tế, là nước ngọt của dòng Bassac của Campuchia chia xẻ cho chúng ta khi trôi về hạ nguồn, nơi ấy nước mặn không xâm nhập, ghe thương hồ thay vì đi chở hàng, nay vì nhu cầu nước của xứ Hà Tiên nên họ đã cải tạo chiếc ghe chút ít để khả dĩ chứa được nước ngọt bơm thẳng vào lòng ghe chứ không chứa đựng vào đâu cả… Nước ghe về thì bến Đông Hồ vui như hội, hàng trăm chiếc xe cây chở nước (bằng thùng phuy hay thùng tôn hàn) xếp dài dọc theo con đường cập theo đó, hết chiếc này được bơm đầy nước sông trắng bạc thì lần lượt đến chiếc khác, “văn hóa xếp hàng” được tôn trọng tuyệt đối nơi đây…

Thầy Tiêu cũng phải tự đi lấy nước và phải xếp hàng trong đó dù ông là … Thầy.

Trải qua mùa hạn đầu tiên của năm 1976-1977 thầy đã thật sự ngao ngán mà thốt lên rằng”

… “Hà Tiên ơi! Cỏ cháy!
Hà Tiên ơi! Người khô.
Ta ngồi đây im lặng
Nhìn mặt nước Đông Hồ
Xót xa…Toàn nước mặn!”

Thầy không ở Hà Tiên đủ lâu để hiểu là người Hà tiên không hề khô, và biết đâu có thể con người của xứ sở này sẽ xoá cái thế “rất độc thân” của thầy mà không có một đòi hỏi gì khác ngoài chuyện – phải yêu xứ sở đó! Và có lẻ, thầy Tiêu còn nhiều thơ về Hà Tiên nữa vì thầy thích làm thơ và có khả năng “xuất khẩu thành thơ”, tuy nhiên tôi đã không còn nhớ…

Ao Sen trước Lăng Mạc Cửu mùa nước lớn (Photo: Ngọc Viên)

Ao Sen trước Lăng Mạc Cửu mùa nước cạn. (Photo: Trần Văn Mãnh, 1994)

Nay tôi không biết thầy đang sống nơi đâu, vì năm 1977 Hà tiên bị Khmer đỏ đánh ác liệt, các thầy cô sơ tán, một số thầy cô đã thuyên chuyển đi và không bao giờ quay lại, trong đó có thầy Tiêu.

Tôi cũng mong muốn rằng nhờ Blog này giúp sức, chúng ta sẽ lan tỏa thông tin để tìm kiếm lại những thầy cô bạn bè và đã từng đến gắn với ngôi trường Trung học Hà Tiên, để cùng ôn lại những kỷ niệm thời cắp sách đến trường, để chúng ta còn lưu được những điều đẹp đẽ nhất.

TruongMinhQuangNguyen_1Quang Nguyên (Việt Nam)

10/2017

 

 

 

 

 

Hình ảnh: Trần Văn Mãnh, Trương Minh Quang Nguyên

Tái bút:

Cô Lâm Ngọc Mai chị của bạn Lâm Thị Lan cho chúng ta biết là thầy tên nguyên họ là Nguyễn Văn Tiêu và môn thầy dạy là môn Sinh Vật. Xin cám ơn cô Mai và bạn Lan nhiều. (dỉ nhiên là một người thầy trên bậc Trung Học có thể dạy nhiều môn khác nhau tùy theo tình hình thiếu giáo sư trong trường nên có thể là thầy Nguyễn Văn Tiêu ngoài môn Sinh Vật, còn dạy môn Địa Lý cho lớp của bạn Quang Nguyên (tác giả bài viết trên)

Bạn Hồ Anh Dũng có thông tin cho biết thêm là thầy Nguyễn Văn Tiêu về dạy trường TRung Học Hà Tiên trước năm 1975, cô Nguyễn Thị Bình dạy môn Anh văn tại Trung Học Hà Tiên (niên khóa 1974-1975) là vợ của Thầy Tiêu lúc đó..

Cô Võ Kim Loan có thông tin thêm là hiện thầy Nguyễn Văn Tiêu định cư ở Sydney Úc Châu, thầy Tiêu có thông tin tìm người quen trên mạng (Blog Tha Hương, thầy trò trường Nguyễn Trung Trực Rạch Giá), địa chỉ e-Mail của Thầy Tiêu như sau:

tuannguyenaus1@yahoo.com.au

Thông tin tìm người quen của thầy Nguyễn Văn Tiêu đăng trên Blog Tha Hương (thầy trò trường Nguyễn Trung Trực Rạch Giá)

 

Những kỹ niệm về anh Lý Mạnh Thường (Cái Thị Bạch Loan)

Thầy Cô và các bạn thân mến, thật là tình cờ và thú vị khi mình nhận được một tin nhắn của một đọc giả Blog THHTX của chúng ta, đó là tin của một em gái quê ở tỉnh Rạch Giá vì biết được tin buồn về Mạnh Thường và đồng thời cũng muốn hỏi thăm về đời sống hiện tại của bạn Hoàng Đức Trung…Khi đọc tin mình rất vui vì biết được nhờ có Blog THHTX mà từ từ các bạn có liên quan đến Trường Trung Học Hà Tiên đều thông qua Blog và tìm cách liên lạc lại với nhau. Trường hợp của bạn Bạch Loan cũng vậy,..Bạch Loan và gia đình có quen thân với bạn Lý Mạnh Thường và bạn Hoàng Đức Trung của chúng ta. Trường hợp quen với Mạnh Thường thì Thầy Cô và các bạn sẽ đọc bài viết đầy đủ dưới đây, trường hơp quen với Hoàng Đúc Trung thì có lời giãi thích của Bạch Loan như sau: « Anh Trung đi lính khóa 3/1972 sĩ quan Thủ Đức, đổi xuống quận Kiên-An, Kiên-Giang (quê nội của BL) và quen biết từ đó, anh Trung thường gọi BL là bé Loan, lần sau cùng gặp anh Trung là năm 1974, anh Trung ghé qua nhà BL ở Rạch-Giá. BL biết anh Trung qua Mỹ bình an cũng được rồi ». Qua bài viết về những kỹ niệm về anh Lý Mạnh Thường do Bạch Loan nhớ lại và kể ra, chúng ta sẽ thấy nhớ rất nhiều về mảnh đất Hà Tiên với những ngôi chùa quen thuộc và các thắng cảnh không thể bỏ qua mà không thăm viếng đối với một du khách,..Bạch Loan có kể những lần đến chơi nhà bạn Mạnh Thường và có gặp ngay ban nhạc đang tập dợt nhạc và nhân tiện có cho Bạch Loan thưởng thức vài bài nhạc,…chắc là lúc đó có mình trong nhóm vì mình là tay đàn guitar cho nhóm, chắc đang đàn cho các bạn trong nhóm ca,..rất tiếc là mình không còn nhớ ra có gặp Bạch Loan lúc xưa hay không?? Thôi nếu đã là duyên thì trước sau cũng có hội ngộ, nay thì đã gặp lại đó tuy chỉ gặp trên Blog THHTX cũng là rất vui và rất cảm xúc…Thầy Cô và các bạn đọc bài của Bạch Loan viết và xem hình xem có bạn nào đã biết Bạch Loan từ xưa không nhé,…!!                                                                          (Trần Văn Mãnh)

Những kỷ niệm về anh Lý Mạnh Thường

loan_1973_ha_tienTác giả: Cái Thị Bạch Loan chụp trước bãi biển Mũi Nai Hà Tiên năm 1973

Gia đình tôi quen biết anh Lý Mạnh Thường qua người chị Hai. Năm 1967, chị hai tôi đi Hà Tiên chơi và ở chùa Tam Bảo vì có người bà con là cô Tư Thọ, một thành viên trong ban quản trị của chùa. Chị hai tôi gặp và làm quen với anh Thường và anh Ngọc (Nguyễn Văn Ngọc?) ở tại chùa. Anh Thường và anh Ngọc nhỏ hơn chị hai tôi vài tuổi nên cũng gọi bà chị của tôi là chị hai. Thấy chị em tâm đầu ý hợp nên hai anh tình nguyện làm người hướng dẫn cho chị hai tôi đi thăm những thắng cảnh của Hà Tiên. Nhớ lời anh Thường kể lại là mấy chị em rủ nhau đi qua biên giới Việt-Campuchia chơi. Vì mãi mê đi coi hàng hóa bên đó mà quên giờ biên giới Việt–Campuchia đóng cửa nên khi về tới biên giới thì họ nói đã đóng cửa không còn cho ai qua lại, làm mấy chị em rất là lo lắng. Thời may nhờ chị hai tôi biết vài câu tiếng Khmer, không biết chị năn nỉ với mấy ông lính Khmer thế nào mà cuối cùng rồi mấy chị em cũng được trở về nhà. Thiệt là hú hồn, hú vía, may mà đã thoát nạn!.

Vài tháng sau, anh Thường qua Rạch-Giá tìm đến nhà tôi. Chị hai tôi giới thiệu anh Thường cho cả nhà và  chị em tôi đón nhận anh Thường như người anh em trong nhà. Từ đó cho đến năm 1975, mỗi lần xuống Rạch-Giá là anh Thường ghé lại nhà tôi ở trọ 1 vài ngày. Tính tình anh Thường vui vẻ, hiền hòa, anh hát và ngâm thơ rất hay. Mỗi lần anh Thường tới nhà là chị em tôi hay có chương trình nhạc yêu cầu với anh Thường. Tôi rất thích anh thường ngâm bài thơ “Hoa trắng thôi cài lên áo tím” của thi sĩ Kiên-Giạng. Thỉnh thoảng anh Thường mua những món quà làm bằng đồi mồi, đặc biệt của xứ Hà Tiên như kẹp hay vòng đeo tay tặng cho mấy chị em tôi. Tới bây giờ tôi vẫn còn giữ chiếc vòng đồi mồi của anh Thường trao tăng.

Tháng 8, năm 1973, tôi theo phái đoàn chùa Tịnh Xá Ngọc Sơn đi Kiên Lương và Hà Tiên chơi, nhờ dịp nầy tôi mới biết được hòn Chông, chùa Hang, hòn Phụ Tử ở Kiên-Lương. Sau đó qua Hà Tiên đi núi Đá Dựng, Thạch Động, chùa Phù Dung, lăng Mạc Cữu và qua biên giới Việt-Campuchia nữa. Tối thì về chùa Tam Bảo, Hà Tiên tá túc. Tôi không còn nhớ liên lạc với anh Thường bằng cách nào, chỉ nhớ là anh Thường đến đón tôi từ chùa Tam Bảo tới nhà của anh ở số 1 đường Mạc Công Du. Lúc đó trời cũng về chiều, đến nhà chào Ba Má của anh Thường xong, anh giới thiệu tôi với vài người bạn của anh đang quanh quẩn trước hiên nhà. Hình như ở đâu có anh Thường là ở đó có đờn ca; các anh cho tôi thưởng thức vài màn văn nghệ rồi đưa tôi đi ăn yogurt ở quán Ti-La. Mấy anh em vui vẻ trò chuyện xong, anh Thường đưa tôi trở lại chùa Tam Bảo. Một chuyến đi chơi với nhiều kỷ niệm.

Anh Thường đi học ở viện đại học Hòa Hảo, Long Xuyên. Khoảng tháng Tư, năm 1974  anh cùng các sinh viên của trường đại học Hòa Hảo qua trường trung học Nguyễn Trung Trực, Kiên-Giang tổ chức buổi văn nghệ, hát và quảng cáo cho trường đại học Hòa Hảo. Tôi rủ mấy đứa bạn đi coi và khoe với bạn bè là có ông anh của tôi hát hay lắm. Hôm đó anh Thường trình diễn bài “Lý quạ kêu”, cả hội trường tán thưởng nhiệt liệt.

Chân dung Lý Mạnh Thường vào năm 1968 (bức ảnh tặng Trần Văn Mãnh)LyManhThuong_1968

Sau 1975, gia đình tôi và anh Thường không còn gặp nhau nữa, vì gia đình tôi lần lần di tản qua Mỹ. Bận lo miếng cơm manh áo ở xứ lạ quê người, đành gác lại mọi chuyện về kỷ niệm ở VN qua một bên, mặc dù tâm tư tôi vẫn luôn ấp ủ những hình bóng quê nhà. Chỉ cần một cơn mưa dầm hay một buỗi nắng trưa hè cũng làm xao xuyến lòng tôi . Đầu năm 2015, một người bạn của tôi cho hay sẽ về VN ăn tết. Biết bạn có người thân ở Hà Tiên nên tôi cho địa chỉ và nhờ tìm dùm anh Lý Mạnh Thường. Ít hôm sau bạn tôi cho biết là anh Thường đã qua đời vì bạo bệnh. Ôi, thật tiếc thương cho ông anh vắn số! Tôi buồn ngẩn ngơ rồi lang thang vào internet để tìm coi có ai viết gì về anh Thường. May mắn thay, trang website “Trung Học Hà Tiên Xưa” có anh Trần Văn Mãnh viết rất đầLyManhThuong_ay đủ về anh Thường.

Trong niềm luyến tiếc, tôi xin viết ra bao kỷ niệm để tưởng nhớ đến anh Thường. Nguyện cầu cho linh hồn anh Thường luôn được bình an nơi cõi vĩnh hằng.

 Xin kính chào vĩnh Biệt !

 Bạch-Loan  (Virginia, Mỹ)

ha-tien-chua-tam-bao

Ngôi chùa mang tên « Sắc Tứ Tam Bảo Tự » (Hà Tiên)

DSC_0021Ngôi nhà của bạn Lý Mạnh Thường, nơi xem như trung tâm văn nghệ thường xuyên có nhóm bạn tập dợt ca hát trong những năm ban nhạc « Tiếng Hát Quê Hương » hoạt động mạnh.

Tái bút của Bạch Loan sau khi đọc bài viết trên:

Bạch Loan đã thấy anh Mãnh post bài viết của Bạch Loan vào Blog THHTX rồi, chắc không có ai biết Bạch Loan ngoại trừ anh Trung. Bạch Loan nhớ ra còn có quen với anh Huỳnh Văn Bé là em của anh Huỳnh Văn Quang, anh Bé qua Rạch-Giá đi học trường Nguyễn Trung Trực cùng lớp với người chị thứ 5 của Bạch Loan, thỉnh thoảng anh Bé có đến nhà Bạch Loan chơi. Bây giờ anh Quang và anh Bé đang ở California, anh Quang có tiệm Bakery (tiệm bánh mì).

Lúc qua Hà Tiên, anh Thường có đưa Bạch Loan tới nhà của Dì Tư, gặp anh Lý Tòng Hiếu 1 lần, chắc anh Hiếu không còn nhớ Bạch Loan đâu. Tuổi đời giờ xế bóng, hồi tưởng lại những kỷ niệm xưa cũng vui vui …(CTBL)

hvb_lth

 Bạch Loan chú thích tên của Lý Tòng Hiếu và Huỳnh Văn Bé trong hình

Hình ảnh: Cái Thị Bạch Loan, Trần Văn Mãnh, Ngoc Doly, Võ Kim Loan, Hoàng Phương (Internet)