Những người Thầy Cô của tôi ở Hà Tiên (Giá Khê Trương Thanh Hùng)

Thầy cô và các bạn thân mến, ngày 20/11 mỗi năm, giới nhà giáo và học sinh chúng ta lại có dịp tưởng nhớ, suy nghĩ về thầy cô và trường lớp, điều nầy không có nghĩa là mọi ngày bình thường khác chúng ta không nhớ đến thầy cô…Thật vậy nhân dịp ngày đặc biệt nầy, chúng ta thường có dịp viết về thầy cô, về trường lớp, có bạn lại qua mạng fb, gởi đến quý thầy cô ở phương xa một cánh thiệp chúc sức khỏe có hình trình bày rất đẹp, hoặc một bó hoa đầy màu sắc rực rở gởi đến cô giáo kính yêu ngày xưa,…mặc dù đó chỉ là một cánh thiệp hay một bó hoa « ảo »…Thời đại mới, thôi thì hãy sống theo phong cách hợp thời hơn, quan trọng là tấm lòng kính yêu thầy cô trong sâu kín của trái tim chúng ta vẫn còn mãi không thay đổi theo thời gian và phong cách mới…

Bạn Giá Khê (Trương Thanh Hùng) cũng không qua thông lệ đó, mặc dù ngày Nhà Giáo đã trôi qua, nhưng dư âm ngày lễ vẫn còn trong lòng bạn và bạn đã dành thời giờ tưởng nhớ và ghi lại trên giấy trắng mực đen, những suy nghĩ và hổi ức về ngày xưa, ngay từ thuở chập chửng vào nhà trường cho đến những ngày bồi hồi sắp sửa rời trường bước vào trường đời đầy thử thách…Có ai có đủ khả năng trí nhớ để nhớ và kể lại từng tên họ thầy cô đã giảng dạy mình qua từng thời gian, có ai có đủ khả năng trí nhớ để viết lại vài mẫu kỷ niệm vui buồn thời đi học,…Có lẽ chỉ có những tâm hồn mang nặng cưu mang về hồi ức thời tuổi trẻ còn trên ghế nhà trường mới có thể viết đầy đủ chi tiết như bạn Giá Khê, mặc dù trong chúng ta, ai cũng có một thời sống một dĩ vãng trường lớp rất phong phú,…Hãy đọc bài viết của bạn Giá Khê, để khơi lại trong mỗi chúng ta một ngôi trường, một lớp học thân yêu ngày xưa và nhất là cũng để trong trái tim sâu kín của chúng ta, nổi bật ra niềm kính yêu, tưởng nhớ những vị thầy cô, đã từng giảng dạy chúng ta ngay từ khi mới bước chân vào một lớp học vốn mang rất nhiều tên gọi theo từng thời kỳ; lớp Chót, lớp Năm, lớp Vỡ Lòng,….cho đến những vị thầy cô đã mang đến cho chúng ta những kiến thức cao hơn, cần thiết cho sự rèn luyện con người và khả năng làm việc ngoài đời sống, những kiến thức toán học, khoa học, sinh ngữ..v..v….(TVM Paris 21/11/2019)

Những người Thầy Cô của tôi ở Hà Tiên (Giá Khê Trương Thanh Hùng)

Hôm nay đã qua “Ngày nhà giáo Việt Nam” (Trước đây là ngày “Quốc tế hiến chương các nhà giáo”), nhưng vẫn viết một số hồi ức về những người Thầy, Cô, những người đã trao truyền cho tôi kiến thức, hướng dẫn tôi về đạo đức, lối sống và nhân cách làm người.

Khi còn nhỏ, gia đình tôi ở Tân Bằng thuộc huyện Thới Bình khu vực U Minh Hạ. Năm đó, tôi mới 5 tuổi được cha mẹ cho vào học lớp “Năm B”, thời đó lớp Năm còn được chia thành Năm B và Năm A, lớp Năm B như là lớp vỡ lòng. Người thầy đầu tiên mà tôi được học là Thầy Luyến, nhưng vì còn nhỏ quá nên tôi không nhớ nhiều kỷ niệm về Thầy, chỉ còn nhớ là Thầy có vóc người thanh mảnh, dáng thư sinh. Năm đó, tôi có một lần trốn học nhưng không bị Thầy phạt hay méc lại với ba má tôi.

Năm 1960, gia đình tôi chuyển về sinh sống ở Tri Tôn, nay là thị trấn Hòn Đất, huyện Hòn Đất. Tôi vào học lớp Năm A với Cô Hoa, tôi cũng không còn nhớ kỷ niệm nào về Cô, chỉ nhớ năm ấy cô đã khá lớn tuổi có mấy người con trạc tuổi tôi và lớn hơn.

Sau đó tôi học lớp Tư với Cô Thủy. Cô khá đẹp người, hiền lành và mới kết hôn với Thầy Hải. Tôi rất quí Cô Thủy nên học hành rất ngoan ngoãn, khi Cô gõi lên trả bài tôi đều thuộc, nhưng tôi lại rất sợ Thầy Hải vì thấy Thầy quá nghiêm khắc. Những khi Cô Thủy bệnh, Thầy Hải dạy thế là tôi rất sợ, khi Thầy gọi lên trả bài là tôi quên hết bài vỡ dù mình đã thuộc rất kỹ. Qua năm sau, Thầy Hải dạy tôi lớp Ba, có lẽ vì sợ Thầy mà tôi học hành rất đàng hoàng. Trong kỳ thi lớp Ba lên lớp Nhì tôi đậu hạng nhất (cùng với bạn Sử). Năm lớp Nhì tôi học với Thầy Lê Kim Ích, Thầy rất dễ mến, tôi rất quý.

Giữa năm học 1963-1964 gia đình tôi chuyển về Hà Tiên, tôi học lớp Nhì ở trường Tiểu Học Hà Tiên với Thầy Minh, nhưng chỉ một thời gian ngắn thì Thầy Minh phải đi lính, lớp tôi phải chia ra để học với 2 lớp khác, tôi được học lớp Nhì A với Thầy Hứa Văn Vàng. Thầy Vàng đã lớn tuổi và rất nghiêm khắc. Tôi có khuyết điểm là viết chữ xấu lại có tính cẩu thả, lười biếng. Trong những giờ viết chính tả, Thầy hay ngồi bên cạnh tôi, khi tôi viết chữ không ngay ngắn, không đúng theo khuôn mẫu là Thầy dùng một cây bê bằng các tông vố ngay cho tôi một phát; khi học không thuộc bài thì chủ nhật Thầy bắt về nhà Thầy học chừng nào thuộc mới cho về. Có lẽ nhờ Thầy Vàng mà tôi viết chữ đàng hoàng hơn. Sau này, khi tôi về làm hiệu trưởng trường Tiểu Học Hà Tiên, Thầy đã kêu lại dặn rằng: “Đừng học theo tánh gà què ăn quẩn cối xay” bởi trường tôi lúc đó có vài cô giáo trẻ.

Năm học 1964-1965, tôi học lớp Nhất với Thầy Phan Tấn Hoàng, Thầy Hoàng rất vui tánh, nhưng cũng khá “dữ đòn”, em nào không thuộc bài là bị Thầy thưởng ngay vài roi vô mông, nhờ vậy, học trò lớp Nhất A của Thầy Hoàng được đánh giá khá cao, năm đó thi Đệ Thất, lớp tôi có nhiều người thi đậu hơn các lớp khác. Sau này, quan hệ thân thiết với nhau, Thầy Hoàng có nói với tôi đại ý “Khi làm một việc gì, mình phải sẵn sàng đón nhận kết quả tệ nhất, để khi có kết quả tốt hơn, dù không được như ý thì mình cũng thấy vui”, tôi cho đó là một câu nói chí lý.

Vào lớp Đệ Thất năm 1965 và sau đó là học tiếp các lớp Đệ Lục, Đệ Ngũ, Đệ Tứ (Đệ Tứ Quốc tế), tôi được học với Cô Hà Thị Hồng Loan, Vương Thị Lành, Thầy Phan Văn Xuân, Thầy Trương Minh Hiển là người Hà Tiên và các thầy cô ở nơi khác về dạy gồm Thầy Bùi Văn Cầm, Thầy Nguyễn Phước Hậu, Thầy Đức Sinh,Thầy Phan Văn Chiếu, Thầy Nguyễn Văn Út, Thầy Nguyễn Văn Nén, Thầy Nguyễn Văn Thành, Thầy Nguyễn Hồng Ẩn. Sang đệ nhị cấp, lớp Đệ Tam, Đệ Nhị có thêm Cô Nguyễn Thị Rớt, Thầy Nguyễn Văn Thuận. Còn nhiều Thầy Cô khác thì hình như không có dạy tôi (như Cô Dương Thị Minh Hoa, Cô Nguyễn Ngọc Oanh, cô Võ Kim Loan, Thầy Huỳnh Văn Xền, Thầy Nguyễn Thanh Liêm. . .). Tất cả các Thầy Cô ở trường Trung học Hà Tiên xưa từ năm 1965 đến 1971 đều để trong lòng tôi sự kính trọng và yêu mến, nhưng có những Thầy Cô làm cho tôi có nhiều ấn tượng, đó là:

Cô Hà Thị Hồng Loan hiền lành dễ mến, Cô Vương Thị Lành dạy Quốc Văn làm cho tôi nhớ mãi những bài thơ cả cổ văn và kim văn như các bài thơ của Nguyễn Khuyến, bà Huyện Thanh Quan, các bài « Khói Trắng » của nhà thơ Kiên Giang, bài « Xóm chợ chiều đông » của Bàng Bá Lân, « Chợ Tết » của Đoàn Văn Cừ. . .

Thầy Nguyễn Phước Hậu dạy tôi thổi sáo nên đến sau này tôi thổi sáo cũng không tệ lắm.

Thầy Đức Sinh dạy Anh Văn năm Đệ Thất (học ở phòng thí nghiệm), trong giờ học mà Thầy lại dạy các bài hát của đạo Thiên chúa như bài “Đêm Đông” (Không phải bài Đêm Đông của Nguyễn Văn Thương), bài hang Bethléem mà đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ.

Thầy Bùi Văn Cầm dạy Vạn vật, Thầy có vẻ hiền lành, vui vẻ, đến năm 1987 tôi ra Qui Nhơn thăm và được Thầy cô đón tiếp rất chu đáo.

Thầy Nguyễn Hồng Ẩn dạy môn Lý Hóa để lại trong tôi tình cảm khá đặc biệt. Tôi vốn là một học sinh kém (kém đều các môn), nhưng không hiểu sao năm học Đệ Tam, trong kỳ thi đệ nhất lục cá nguyệt tôi được điểm cao nhất nên bạn bè bớt chê tôi. Đến khi tôi đi học Sư phạm ở Vĩnh Long, Thầy (lúc đó là hiệu trưởng trường trung học Bình Minh) vào nội trú tìm tôi bảo tôi dạy kèm toán, lý hóa cho 2 đứa em vợ của Thầy, giúp tôi bớt khó khăn trong những ngày học xa nhà.

Thầy Trương Minh Hiển dạy Quốc văn năm Đệ Tứ. Tôi yêu văn chương bắt đầu từ Thầy Hiển. Nhớ có một buổi học, Thầy đọc bài thơ “Thăm động Hương Tích” của Chu Mạnh Trinh, đọc suốt bài thơ với giọng hào sảng và gần như không lấy hơi làm cho tôi và các bạn say mê. Năm đó, không hiểu tôi phạm lỗi gì mà

Thầy bắt tôi vào văn phòng để cho tôi mấy roi mây, tôi nghĩ là mình bị đòn oan, nhưng tôi rất nể trọng Thầy Hiển nên không dám có ý kiến gì. Sau này, tôi và Thầy Hiển rất quí nhau, có khá nhiều ấn tượng (như trong bài viết trước đây về Thầy Hiển).

Thầy Trần Văn Thuận dạy quốc văn năm Đệ Tam (lớp 10) cũng là người truyền thêm cho tôi tình yêu văn chương. Thầy Thuận bị tai nạn gì đó mà một bên mặt (bên phải) bị thẹo, nên khi giảng bài, Thầy thường bước tới rồi bước lui không quay lại để học trò không nhìn thấy thẹo mặt của Thầy. Thầy dạy tác phẩm « Chinh phụ ngâm » rất hay làm cho tôi say mê. Năm đó, Thầy bảo lớp chúng tôi viết thơ hoặc văn để in, Thầy gợi ý nên đặt tên cho tập thơ văn đó là “Lửa Lựu”, lấy hai từ trong câu thơ “Đầu tường lửa lựu lập lòe đơm bông”, nhưng sau đó chúng tôi đặt tên cho tập văn thơ này là “Suối mơ”, tập tác phẩm này in khá đẹp, tiếc rằng hiện nay tôi không còn, không biết bạn bè có ai còn giữ không?.

Còn những Thầy Cô khác, tôi đã có viết và được anh Mãnh đưa lên trang “Trung Học Hà Tiên Xưa” của chúng ta rồi nên không nhắc lại. các bạn nếu thích đọc xin vui lòng tìm lại trên các trang của Blog nhé,…

Lan man nhớ về Trung học Hà Tiên xưa, nhớ Thầy Cô, nhân ngày Nhà giáo Việt Nam, xin ghi lại ít dòng chia sẻ với Thầy Cô và các bạn đồng học trong những ngày cuối năm.

  21/11/2019 Giá Khê Trương Thanh Hùng

Hai bạn và cũng là anh em, học trò xưa Trương Thanh Hào (trái) và Trương Thanh Hùng (phải) về thăm trường xưa (nay là  trường Trung Học Cơ Sở Đông Hồ 2, điểm số 3 Mạc Tử Hoàng, Hà Tiên). Hình: Trương Thanh Hùng, năm 2017

Tác giả Giá Khê Trương Thanh Hùng (bên phải) đến thăm thầy Phan Văn Xuân (bên trái) nhân ngày Nhà Giáo năm nay 20/11/2019 tại tư gia thầy ở Hà Tiên. Hình: Trương Thanh Hùng.

Cô Nguyễn Ngọc Mai

Thầy cô và các bạn thân mến, qua những trang viết về Thầy Cô đã từng giảng dạy các trường Tiểu Học Cộng Đồng Hà Tiên và Trung Học Công Lập Hà Tiên ngày xưa mà chúng ta đã có dịp hoặc gặp gở trực tiếp hoặc biết được thông tin hiện tại của quý Thầy Cô…Thật là một điều rất quý và rất may mắn cho tất cả học trò chúng ta yêu thầy cô và không bao giờ quên ơn thầy cô đã từng trên lớp giảng dạy và sinh hoạt với chúng ta ngày xưa…Bây giờ thêm một trường hợp rất hay cho chúng ta vì nhóm học trò của chúng ta qua sự thông tin liên lạc của các bạn học ngày xưa mà chúng ta đã tìm ra được cô Nguyễn Ngọc Mai, một người cô đã dạy tại trường Tiều Học Cộng Đồng Hà Tiên ngày xưa, với những sinh hoạt giáo huấn học trò qua các bài giảng về Đạo Pháp Phật giáo của cô Mai, chúng ta thật là không thể nào quên được hình dáng cũng như giọng nói của cô …Kết quả của sự tìm hiểu về thầy cô của chúng ta là một nhóm học trò Hà Tiên đã thực hiện được một chuyến đi viếng thăm cô Mai tại Long Thành (Đồng Nai). Sau đây xin giới thiệu thêm một bài viết nhớ về cô Nguyễn Ngọc Mai do bạn Giá Khê viết rất hay vì có những chi tiết mà đến ngày nay chúng ta mới hay biết…Xin cám ơn bạn Giá Khê và xin mời thầy cô và các bạn đọc bài nhé,..(TVM viết lời giới thiệu)

Cô Nguyễn Ngọc Mai (tác giả Giá Khê)

Hôm 14 tháng 6 vừa qua, đoàn học sinh Trung học Hà Tiên xưa gồm 4 người: Trần Văn Dõng, Trần Quý Nương, Lý Thúy Hà và Trương Thanh Hùng đang sinh sống ở Sài Gòn đi Long Thành thăm cô Nguyễn Ngọc Mai, một người giáo viên của trường Tiểu Học Hà Tiên xưa. Một chuyến đi khá nhiều kỷ niệm và rất có ý nghĩa. Anh Dõng đã có bài viết về chuyến đi này và đã được đưa lên trang “Trung học Hà Tiên xưa” của chúng ta rồi. Nhưng tôi vẫn muốn viết thêm một ít (Dương Văn Hiến giao nhiệm vụ) để Thầy, Cô và các bạn hiểu thêm về một cô giáo tương đối đặc biệt đã từng cống hiến cho sự nghiệp giáo dục trên đất Hà Tiên thân yêu của chúng ta.
Như Anh Dõng đã viết, đoàn chúng tôi đến điểm hẹn của cô Mai trước một nhà hàng ven quốc lộ vào lúc hơn 10 giờ. Không thấy Cô đâu, Quý Nương lấy điện thoại ra gọi nhưng không liên lạc được, mấy anh em đang lo lắng thì thấy một người phụ nữ cao tuổi (hơn chúng tôi) mặc cái áo xanh của anh em dân phòng, đạp chiếc xe đạp cũ kỹ từ xa đi lại. Anh Dõng nói ngay: “Chắc là cô Mai rồi!”. Đúng là Cô Mai. Cô thấy chúng tôi thì dừng xe lại hỏi với vẻ mừng rỡ: “Quý Nương đâu?”. (Tôi và anh Dõng đứng hơi xa chiếc xe, còn Quý Nương và Thúy Hà ở gần xe), ngay lúc đó, Thúy Hà đi đến, cô liền gọi “Quý Nương”, Thúy Hà nói “Em không phải Quý Nương, Quý Nương còn ở trong xe”, cô nói “Sao giống Quý Nương quá”. Rồi Quý Nương cũng đến. Cô hỏi tíu tít về từng người, vì chúng tôi không ai là “học trò ruột của cô”, cô chỉ biết Quý Nương thôi.
Sau đó, Cô đưa chúng tôi về nhà người học trò ở gần đấy, anh này làm nghề sửa xe gắn máy, xe đạp, có một cửa tiệm bán đồ phụ tùng hẳn hoi. Chúng tôi hơi ngạc nhiên vì sự nhiệt tình của vợ chồng “người học trò” này. Mọi người vào phòng khách hỏi thăm cô ít chuyện, trao quà, chụp hình vừa xong thì chủ nhà mời ra phòng ăn phía sau. Anh chủ nhà cùng ngồi nói chuyện với chúng tôi. Bàn ăn có khổ qua xào thịt bò và mấy món đồ ăn chay, có cả bia, rượu rất chu đáo. Vừa ăn, chúng tôi vừa hỏi Cô nhiều điều, Cô cũng hỏi lại và nhắc những kỷ niệm khi cô còn dạy học ở Hà Tiên. Qua đó, chúng tôi mới biết thêm về Cô, xin kể ra đây để mọi người cùng biết:

Học trò xưa trường Tiểu Học Hà Tiên đến thăm cô giáo Mai từng dạy học tại Hà Tiên (1961 – 1968). Hàng đứng: Trần Quý Nương, Lý Thúy Hà, Trần Văn Dõng, Trương Thanh Hùng (tác giả bài viết), Người ngồi là cô Nguyễn Ngọc Mai.

Cô Nguyễn Ngọc Mai về Hà Tiên dạy học từ năm 1961 đến năm 1968 thì cô chuyển đi nơi khác. Cô Mai là một người mộ đạo Phật từ lúc còn trẻ nên khi dạy học ở Hà Tiên, cô gần gũi với Tịnh xá Ngọc Hồ. Thời gian đó, thầy Lê Quang Khanh (em thầy Lê Quang Thuyên, con của thầy Lê Quang Phấn) rất có cảm tình với Cô và có đặt vấn đề đi tới hôn nhân (theo lời của cô Mai kể), lúc đó Cô rất sợ chuyện nam nữ, không muốn để thầy Khanh theo đuổi, cô mới cạo đầu và ăn mặc rất giản dị. Sau một thời gian, cô lên Sài Gòn học tiếp ở Đại học Vạn Hạnh thì có quen với một vị bác sĩ y khoa, cô cũng có cảm tình, nhưng khi đặt vấn đề hôn nhân thì cô từ chối, quyết một lòng theo Phật và sự nghiệp giáo dục, không để tình cảm hôn nhân chi phối. Lúc nói chuyện, tôi có nói vui: “Tại cô mà cho đến bây giờ thầy Khanh cũng không lập gia đình. Hiện Thầy ở Sài Gòn, cô có muốn gặp Thầy không?”. Cô lắc đầu trả lời “Không! Bây giờ cô đã buông bỏ hết rồi, chỉ lo làm từ thiện giúp đời mà thôi”. Hỏi tại sao Cô không mặc áo lam như những người tu hành khác, Cô nói: “Chiếc áo đâu nói lên được gì, theo đạo đâu nhất thiết mặc áo nhà Phật, miễn tâm mình tốt, mình chăm làm điều thiện là được rồi!”. Tôi hỏi “Khi ở Hà Tiên, điều gì tạo ấn tượng cho cô nhiều nhất?”, Cô nói hiện Cô đã buông bỏ hết nên không có ấn tượng gì hết. Nhưng qua cuộc nói chuyện, tôi thấy Cô rất mến Hà Tiên, Cô nhắc nhiều người, đồng nghiệp của Cô, nhất là thầy Minh và thầy Phát; Cô nói rất rõ chuyện thầy Khanh, điều đó chứng tỏ Hà Tiên vẫn còn đậm trong lòng Cô. Nhất là khi được học trò Hà Tiên xưa đến thăm làm cô hết sức vui và nói chuyện khá nhiều.
Một vài chuyện nói thêm về Cô Mai cung cấp cho quý Thầy Cô và các bạn.
Trong chuyến đi thăm cô Mai lần này có sự động viên của anh Mãnh, bạn Hiến và tấm lòng của Quý Nương, Thúy Hà. Xin cám ơn các bạn!

   Tác giả bài viết: Giá Khê (06/2018)

         

Tái bút: Để nhắc lại đầy đủ các kỷ niệm về cô Nguyễn Ngọc Mai, mình xin chép lại ở đây bài viết lời giới thiệu đã đăng trong phần giới thiệu bài « Học trò Trường Tiểu Học Cộng Đồng Hà Tiên đi thăm cô giáo Mai ngày xưa » do tác giả Trần Văn Dõng viết.

Thầy cô và các bạn thân mến, nhân dịp khi mình viết bài « Ngôi Trường Tiểu Học Cộng Đồng Hà Tiên qua các giai đoạn thời gian (Trần Văn Mãnh) » mình nhớ lại từng hình ảnh thầy cô đã giảng dạy trong ngôi trường Tiểu Học Hà Tiên thân thương nầy….Ký ức mình chợt thoáng hiện lại hình ảnh một người cô giáo rất có ấn tượng khi còn dạy học ở Hà Tiên trong những năm 60…, đó là cô Nguyễn Ngọc Mai. Vào khoảng đầu tháng 5 vừa rồi mình có nhắn tin trên mạng xả hội fb để nhắc nhở với thầy cô và các bạn ở Hà Tiên, có ai còn nhớ ngày xưa ở trường Tiều Học Hà Tiên có một giáo hình như tên là Cô Mai, cô Mai tu theo chùa nên ăn chay, và trong thời gian dạy học thường khuyên học trò (cùng thế hệ với mình thì có thể nhớ ra cô Mai) nên ăn chay, tu hành, không làm điều gian ác….Cô có mái tóc rất ngắn gần như cạo trọc đầu, và vì theo tu hành nên thái độ của cũng hơi lạ trong trường, có người thích và ái mộ , có người cũng chỉ trích việc đem đạo pháp vào giáo dục của , vậy các bạn và quý thầy các trường Tiểu Học, Trung Học Hà Tiên, có vị nào còn nhớ không, xin cho mình các thông tin, các kỷ niệm về cô Mai nhé, rất cám ơn tất cả. Kết quả việc nhắn tin nầy là có rất nhiều thầy cô và các bạn đã đóng góp thông tin về cô Mai, về đời sống hiện tại của cô sau khi đã rời khỏi ngôi trường Tiều Học Cộng Đồng Hà Tiên. Đặc biệt là có chị Dương Hồng Châu và các bạn Trần Quý Nương, Lâm Thị Lan,..v..v… đã cho tin chính xác về cô Mai. Theo như tin đã nhận được thì Cô Mai khi xưa dạy lớp nhất hay lớp tiếp liên. Ngày xưa trong thời gian đi dạy có lúc ở nhà của Chung Lưỡng Tài (còn gọi là Tài Chung, bạn Chung Lưỡng Tài học chung lớp với anh Trần Văn Dõng),  nhà trên đường đi Thạch Động. Bạn Tài Chung có một người mà Quý Nương cũng gọi bằng ở chung nhà với Tài Chung nên cô Mai của Tài Chung rất gần gủi như người một nhà. Sau này cô Mai không còn dạy ở Hà Tiên nữa. của Tài Chung đi tu rất sớm tu lúc 16 tuổi. Vì tu cho nên đi rất nhiều chùa và đã gặp lại cô Mai ở chùa trên Thành Phổ. Trên 20 năm trước của Tài Chung có dẩn bạn Quý Nương đến thăm cô Mai. Sau này vì của Tài Chung ở tận chùa ở Long Thành nên ít tới lui những chùa ở Thành phố.  NHờ những thông tin mới nầy, các bạn học trò xưa ở trường Tiểu Học Hà Tiên, vì muốn tỏ lòng nhớ ơn cô Mại nên đề nghị tổ chức một ngày đi thăm cô, vì các bạn cũng ở tại Thành Phố Sài Gòn nến đường đi cũng thuận tiện. Bàn qua tính lại, liên lạc thông tin lẫn nhau, sau cùng phái đoàn đi thăm cô có được 4 thành viên: Trần Văn Dõng, Trương Thanh Hùng, Lý Thúy Hà và Trần Quý Nương, trong lúc đó cũng có một số các bạn khác cũng có ý định tháp tùng đi theo nhưng giờ chót vì mỗi người đều có việc riêng trở ngại, một vài bạn ở nước ngoài cũng góp công sức chút ít về phương diện vật chất, rốt cuộc việc đi thăm cô diễn ra vào ngày thứ năm 14/06/2018, công cuộc diễn biến rất tốt đẹp, có chụp hình với cô lưu niệm và trao quà, khi viếng chùa xong, phái đoàn cũng nhận được quà do Sư Bà trụ trì chùa biếu tặng, thật là rất may mắn và rất vui mừng khi thấy học trò Hà Tiên chúng ta tuy thời gian đã qua mấy chục năm nhưng lúc nào cũng tỏ lòng nhớ ơn quý thầy cô đã từng giảng dạy ở mái trường thân thương Hà Tiên. (TVM)

Kẹo Thầy ! (Giá Khê Trương Thanh Hùng)

Thầy cô và các bạn thân mến, có một thời ở Trường Trung Học Công Lập Hà Tiên của chúng ta, hình như là truyền thống, vào những ngày cận Tết như những ngày hôm nay, lớp học rất vui vì học thì ít mà chơi thì nhiều…Thật vậy vào những ngày cuối năm cận tết, học trò có chứng « đòi kẹo » mặc dù tuổi đời đã qua rồi cái thuở « ngậm kẹo »…Muốn « đòi kẹo » cũng không phải dể, phải « đấu tranh » dử dội mới được đó thầy cô và các bạn ạ…Mà đấu tranh như thế nào, chỉ cần có cái « họng » thật to để kêu gào lên hai tiếng « KẸO THẦY » (dỉ nhiên là nếu giờ học của cô thì phải kêu to « KẸO CÔ »..!! Có lúc gặp thầy hơi dể tánh thì đạt được kết quả nhanh chóng, nhưng thường thì quý thầy để cho chúng ta kêu gào thảm thiết, kêu đến muốn khàn cả cổ họng mới đồng ý cho tiền và trong lớp cử một hai bạn chạy xe nhanh ra chợ mua kẹo và nhân tiện đem đàn trống đến trường để ca hát giúp vui trong lúc ăn kẹo…Lớp nào cũng vậy, đó là truyền thống, nhưng đặc biệt là lớp của bạn Trương Thanh Hùng có cái may mắn là các bạn nam không cần « làm việc » nhiều vì có một đội nữ « xung phong » chuyên ngành « đòi kẹo » rất hiệu lực, theo như bạn Hùng kể lại thì đội nữ đó cũng khá đông và trưởng đội không ai khác hơn là cây bút thơ văn rất nỗi tiếng của Blog chúng ta, đó là bạn Trang Lệ Thủy…Vậy mời thầy cô và các bạn theo dỏi quá trình « đòi kẹo » của lớp bạn Trương Thanh Hùng nhé…(Viết lời nhập: Trần Văn Mãnh)

KẸO THẦY

Khi nói “Nhất quỉ nhì ma, thứ ba học trò”, chúng ta hay nghĩ rằng đó là những học sinh nam, nhưng thực ra thì các bạn nữ cũng chẳng hề thua kém. Xin kể về một số bạn nữ trong lớp tôi (Đệ thất năm học 1965-1966 đến lớp 11 năm học 1970-1971 trường Trung Học Hà Tiên) để chứng minh đây là chuyện có thật.

Trương Thanh Hùng lúc lứa tuổi còn « đòi kẹo » ở trường…

Tôi không nhớ rõ trong lớp mình hồi đệ thất có bao nhiêu bạn nam, bao nhiêu bạn nữ, nhưng những gương mặt nữ trong lớp còn để lại ấn tượng trong tôi khá đậm là Trang Lệ Thủy, Trịnh Xuân Tài, Nguyễn Ngọc Lê, Nguyễn Thúy Vân, Trần Yến Phượng, Phạm Thúy Phượng, Lâm Thị Lan, Dương Hà, Trần Thanh Tuyên, chị Mai (Nhà ở góc đường Chi Lăng-Phương Thành), Trần thị Phương Nhu, Châu Ngọc Mỹ, Lâm Xuân Mỹ, Hồ Thị Kim Hoàn. . . Trong đó có những bạn rất hiền lành, mà điển hình là Phạm Thúy Phượng và có một nhóm “quậy” tưng bừng, đứng đầu là Trang Lệ Thủy.

Trang Lệ Thủy, trưởng nhóm « quậy » của lớp Trương Thanh Hùng…!!

Đến năm học lớp 10 thì hầu hết các bạn đều chững chạc vì tự thấy mình đã là “người lớn”, đồng thời phải lo học để qua năm sau thi tú tài. Còn những năm trước đó thì khỏi nói, ít có “em” nào không quậy.

Có một chuyện mà tôi không thể quên được, đó là chuyện “đòi kẹo” vào cuối năm. Không biết các lớp khác có không, nhưng riêng lớp tôi thì năm nào cũng vậy, cứ vào những buổi học cuối cùng trước khi nghỉ tết thì cả lớp nhao nhao đòi thầy cô phải cho tiền mua kẹo, thường thì thầy cô cho khoảng 100, 200 đồng đi mua kẹo về chia nhau ăn rồi ca hát. Nếu thầy cô không cho hoặc chậm cho thì cả lớp cùng hò “Kẹo thầy, kẹo thầy. . . Thầy kẹo, kẹo thầy. . .”. Không hiểu sao các bạn nam của chúng tôi dù phá phách cũng rất dữ, nhưng trong chuyện này lại hiền. Người lĩnh xướng chuyện đòi kẹo chính là chị Trang Lệ Thủy bởi chị là trưởng lớp. Có những bạn ủng hộ hết sức nhiệt tình là Dương Hà, Ngọc Lê. . . Khi chị Lệ Thủy cất tiếng “kẹo thầy” thì cả lớp cùng hưởng ứng đến khi nào thầy cô cho mới thôi.

Lớp học của Trương Thanh Hùng, niên khóa 1968-1969, lớp được mệnh danh là « Đệ Tứ Quốc Tế »…(Trường Trung Học Hà Tiên)

Sau khi mua kẹo về thì phát động phong trào văn nghệ, nhóm “tam ca” của chị Thủy gồm chị Thủy, Dương Hà và một chị nữa (mà tôi không nhớ là ai) bắt đầu bằng bài ca “Con sáo về quê”, các chị đồng thanh hát “Con sáo, con sáo về quê/ Về quê, về quê ăn tết/ Thịt kho dưa giá, bánh mì phô mai. . .”. Chỉ bấy nhiêu thôi mà cứ lặp đi, lặp lại cùng với tiếng cười rộn vang. Sau đó, Dương Hà thường hát bài “Rừng lá thấp” rồi mới đến các bạn khác.

Dương Diễm Hà hay ca bài « Rừng Lá Thấp », bạn cùng lớp Trương Thanh Hùng

Ôi! Nhớ sao những ngày hết sức trong sáng của tuổi học trò ở ngôi trường Trung học Hà Tiên.

Nhưng trong chuyện này cũng có gặp phải vấp váp, xin kể ra đây để các bạn hồi tưởng, chứ rút kinh nghiệm thì không được rồi.

Tôi nhớ vào năm học đệ tứ, vào giờ học của Thầy Út, có lẽ thầy sợ không kịp chương trình nên thầy đã không cho kẹo mà cứ dạy tiếp. Chị Thủy cũng lĩnh xướng đòi kẹo không để cho thầy dạy. Được một lúc, Thầy bực quá, tôi nhớ thầy giận đến đỏ mặt móc ra 200 đồng cho rồi bước ra khỏi lớp. Chuyện này làm cho tôi cứ áy náy mãi. Nhưng có lẽ ở tuổi học trò vô tư quá nên tất cả lớp cũng đều chia kẹo rồi ca hát như không có chuyện gì xảy ra vậy.

Thầy Nguyễn Văn Út dạy Trung Học Hà Tiên ngày xưa trong những năm 1960-1970

Không biết bây giờ thầy Út (Nguyễn Văn Út) đang ở đâu? Nếu Thầy đọc được chuyện này, xin Thầy cho phép em thay mặt các bạn gởi đến Thầy một lời xin lỗi và xin thầy bỏ qua cho hành động nông nổi của tụi em.

Tác giả bài viết: Giá Khê Trương Thanh Hùng (22/11/2017)

 

 

 

 

 

 

Hình ảnh: Trần Văn Mãnh, Hồ Thị Kim Hoàn, Trương Thanh Hùng, Dương Phương Hà

Lầu Ba (Quang Nguyên)

Lầu Ba (Quang Nguyên)

Cho dù bạn là ai, hiện làm gì, sống ở đâu, và vì lý do gì đó khiến các bạn phải lưu lạc phương xa sống rải rác trên khắp hành tinh màu xanh này; miễn bạn vẫn còn được giữ chặt trên mặt đất bởi trọng lực và là người Hà Tiên, hơn nữa là bạn đã từng bước vào Trung Học Hà Tiên, thì bạn không thể nói rằng bạn không biết “Lầu Ba”.

Xin mạn phép gọi quý độc giả của Blog Trung Học Hà Tiên Xưa là bạn để gần gũi hơn, cho dù “bạn” có thể cao tuổi như… Cha tôi!

Nhân đọc một bài viết rất hay và mới mẻ (đối với tôi, cũng có thể với một số bạn…) của nhà nghiên cứu, nhà giáo, hiệu trưởng, một ít chất của “nhà chính trị” xứ Hà Tiên: Giá Khê – Trương Thanh Hùng, tôi đã không thể ngưng được hồi tưởng về tuổi thơ của mình về cái lầu ba tầng với hai tầng phòng và cái chóp không nhọn lắm, nằm sừng sững uy nghiêm trên một ngọn đồi không cao lắm ở hướng Đông Bắc của Hà Tiên. Cũng phải nhắc lại cho thật tròn trịa cái lý do có bài viết này vì trước đó Blogger “Trung Học Hà Tiên Xưa” – Mr. Trần Văn Mãnh đã sưu tầm được một bức không ảnh rất quý, rất cận cảnh về vị trí của Lầu Ba, khiến ta không thể không tò mò truy tìm những dấu vết quen thuộc của năm tháng cũ mà ngôi trường của chúng ta đã được đặt để vào quần thể đó…

Đồi Ngũ Hổ với Lầu Ba ở giữa hình, bên trái Lầu Ba là dảy Phòng Thí Nghiệm, phía dưới Lầu Ba là dảy nhà thiếc: căn cứ Duyên Đoàn 44 Hãi Quân thời 1970, bên phải dảy nhà thiếc là sân vận động cũ của Hà Tiên. Phía dưới hình là một phần của Đông Hồ. Hình do sĩ quan người Mỹ Rich Krebs chụp khoảng 1966-1970.

Tôi vào trường năm 1976, lớp của tôi là 6C (trước là 6P2), phòng học là dãy nhà tôn màu sáng cạnh kế ao xà lách mà nhìn vào ảnh trên thấy rất rõ… Cứ mỗi buổi ra chơi tôi thường nhìn về phía Lầu Ba để ngắm hoài cái cây cổ thụ kỳ lạ nằm bên trái trên đồi Ngũ Hổ. Dám chắc với các bạn rằng, các bạn cũng giống như tôi, bởi các bạn không phải là người bản địa của Châu Phi thì cái cảm giác ngạc nhiên và tò mò về cái cây gì thật lạ kỳ đó của chúng ta là “đồng điệu”…

Đem cái thắc mắc đó về hỏi cha tôi, ông bảo rằng đó là cây “bao báp”, cây có dáng lạ lùng, gốc rất to mà tán thấp, vào mùa ra hoa rồi kết quả thì cây đầy những quả bao báp lủng lẳng đòng đưa theo gió, những quả lạ đó khiến trí tưởng tượng non nớt của tôi cứ mường tượng đó là những trái nhân sâm ngàn năm mà Trư Bát Giới “nuốt trọng” để tranh ăn với Tề Thiên… Cái ý nghĩ lạ lùng đó cứ nằm yên trong ký ức tôi đến mấy chục năm sau, như hôm nay khi nhớ về bao báp này thì “cái thằng tôi lại cứ ấu trĩ ấy” muốn dí vào trong tay Bát Giới ngàn quả lủng lẳng kia để lão Trư thỏa mãn thực dục của mình.

Đồi Ngũ Hổ hiện nay (2017) Khoảng đất phía sau Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ (Hà Tiên) , du khách được tự do đến viếng đền thờ Ngũ Hổ và ngắm cây cổ thụ Bao Báp (Baobab Africain)

Một cây bao báp (BaoBab Africain) thật sự nguồn gốc ở Phi Châu

Phía sau ngọn đồi có cái Lầu Ba ấy là một cái sân vận động kiêm sân đáp trực thăng, đó là những khi nghe tiếng phạch phạch mồn một trên đầu, tưởng như có được làn gió từ cánh quạt của nó, thì mấy đứa học trò chúng tôi phóng qua cửa sổ cho dù đang tiết học, bỏ mặc ông thầy ngơ ngác, rồi đám con nít đó cố chạy thục mạng vòng qua xóm nhà dân để xem…trực thăng đáp.

Phía sau Lầu Ba đó còn là những buổi chiều bọn trẻ chúng tôi đi xem đội bóng Hà Tiên đá giao hữu, có hai anh Tiến và Tới là con bác Tư Thiên hớt tóc mà chúng tôi rất thích xem các anh đá bóng, nhất là anh Tới với mớ tóc dài nghệ sỹ, cặp “đùi ếch” căng phồng những múi, bước chạy chắc nịch mà sau này tôi thấy Roberto Carlos có hình bóng của anh (?), chỉ khác cái trên đầu!

Trần Quyết Tới (con của Chú Tư Thiên tiệm hớt tóc Tư Thiên Hà Tiên), hình chụp năm 1981 trên Đồi Ngũ Hổ, phía sau Lầu Ba, sau lưng là cây cổ thụ Bao Báp (BaoBab Africain)

… Vào một ngày (…) năm 1976 (?) vào mùa vú sữa lối khoảng tháng 2-3 âm lịch, tôi còn nhớ là buổi sáng gần trưa, thị trấn Hà Tiên bình yên của chúng ta đang êm ả, bỗng chốc có hàng ngàn tiếng đạn nổ ầm ầm, nhà cửa rung chuyển… Cũng như mọi khi còn chiến tranh, chúng tôi vội chạy xuống hầm tránh pháo, tiếng nổ lạ lắm không như đạn pháo kích, không nghe tiếng khởi đầu và không nghe tiếng đạn rít, chỉ nghe nổ và nổ… Tiếng nọ trùm tiếng kia, nhà cửa rung rinh, các cánh cửa kính vở loảng xoảng, liên tục có những tiếng nổ chồng lấn rất gần và chỉ về một hướng, tôi chưa bao giờ nghe đạn pháo nổ như thế từ trước đây (và cả đến giờ), bởi nếu pháo kích thì sẽ có âm thanh ghê rợn rít lên từ nhỏ dần đến rất to, rất đặc trưng của tiếng đầu đại bác xé gió rồi sau đó là tiếng nổ, và đạn pháo thì rớt khắp nơi chứ không gom về một chỗ… Thật lạ!

Tan trận phải đến vài giờ sau, tôi không thấy có gì lạ sau khi chui ra khỏi “tăng-xê” ngoài việc ông Phật trên bàn thờ nhảy xuống tan nát cùng ly tách và chân đèn lư hương chỏng gọng, toàn bộ cửa kính trong nhà cũng vỡ tan nát, ngoài sân vú sữa chín cây sợ tiếng nổ chấn động bèn rơi rải tím cả chiều hoang (!), ngoài đường sau nhà tôi mọi người nhớn nháo nhìn một cột khói đen bựng đang dựng lên từ hướng Đông Hồ.

Ai đó nói rằng nổ kho đạn trong căn cứ Hải Quân.

Ừ thì nổ kho đạn có chi liên quan đến cái Lầu Ba mà ta đang nói? Thế nhưng thật sự nó liên quan rất nhiều, cái kho đạn thổi bay cái chóp nhọn của Lầu Ba, khiến từ dưới chân đồi nhìn lên ta tưởng như nó vừa dính một trận bom, dãy phòng thì nghiệm của ngôi trường chúng ta toàn bộ cửa kính vỡ nát, mái được lợp bằng Fibro cement hay bằng ngói cement chi đó đã bị các cơn chấn động mà rơi vãi tan hoang, các dãy lớp học xa hơn về phía chợ Hà Tiên cũng bị hoang tàn không kém…

Thế là học sinh chúng tôi được nghỉ học để cùng các thầy cô sửa chữa lại lớp học của mình, và trong quá trình sửa chữa đó đã có tai nạn xảy ra cho một anh học lớp lớn chắc 11 hay 12 chi đó, đó là anh Minh Hỷ (mà hình như anh tên là Lạc, Minh Hỷ là pháp danh mà ngày xưa anh phụ trách thiếu nhi Gia Đình Phật Tử trong chùa Tam Bảo cùng với thầy Lâm Văn Núi – là thầy của tôi…). Anh bị trượt ngã từ mái nhà của phòng thí nghiệm, anh bị thương cũng khá nặng, ngoài việc làm anh chấn thương bầm dập thì cái kho đạn kia cũng lấy đi của anh mất “hàng tiền đạo”, nghe đâu anh bị gảy một lượt mấy cây răng… Vậy mà mấy hôm sau, trên gương mặt xanh xao đầy thương tích ấy nụ cười vẫn rạng ngời như chữ “Lạc” trong tên anh. Giờ có lẽ anh đang lạc nơi miền cực lạc, bởi người tốt như anh không có chỗ khác để đi ngoài chỗ đó, dù anh Lạc có lạc nơi đâu chốn đó, nơi đây lứa bạn bè chúng tôi quyết không lạc anh.

Rồi thì bộ đội cũng quyết định sửa chữa Lầu Ba trở thành «lầu hai», một thời gian rất dài tôi lạ lẫm vì hình ảnh đó, cái nóc không nhọn lắm kia nhờ nằm giữa ngọn đồi mà ngạo nghễ vươn thẳng lên trời nay đã không còn nữa, mà thay vào đó là một dinh thự hai tầng nóc bằng khiến nó đã khác lạ lắm, chỉ có cây bao báp vẫn y nguyên, vẫn đứng đó để đong đưa trong gió những quả nhân sâm ngàn năm của tôi chờ lão Trư tham ăn đến ngốn lấy!

Sau này nữa và thực sự là tôi không nhớ chính xác khi nào, bộ đội thêm một lần sửa chữa nữa thì Lầu Ba chỉ còn một, tôi không còn lạ lẫm nữa vì cho dù cái lầu đó nó không còn thì trong ký ức của tôi vẫn là một tòa dinh thự hai tầng phòng và một tầng nóc, hiện giờ cái mà tôi lạ lẫm là sau bao nhiêu năm tháng trôi đi, bao biến cố xảy ra mà cây bao báp vẫn không già hơn mấy, giờ nó vẫn như thế trong khi tôi và các bạn đã qua trung niên… Cũng có khi chúng ta luân hồi hai ba kiếp thì nó vẫn còn đứng đó trên một ngọn đồi đã không còn cái lầu nào mà vẫn được đời sau trìu mến gọi “Lầu Ba” cho dù chẳng mấy ai biết tên đó có tự bao giờ…

Miễn sao ngọn đồi Ngũ Hổ nho nhỏ xinh xắn kia không bị đời sau san bằng, để lấy đất san lắp mặt bằng và lấy mặt bằng cắt bán nền nhà, thì Lầu Ba vẫn còn mãi trong tâm trí của người Hà Tiên.

Quang Nguyên

12/2017

 

 

 

Hình ảnh: Trương Thanh Hùng, Trương Minh Quang Nguyên, Rich Krebs

Lầu Ba đồi Ngũ Hổ qua các giai đoạn thời gian (Hà Tiên)

Lầu Ba đồi Ngũ Hổ qua các giai đoạn thời gian (Hà Tiên)

Ở Hà Tiên chúng ta ai cũng biết Lầu Ba (còn được gọi là Lầu Ông Chánh). Lầu Ba được xây cất trên một ngọn đồi có tên là « Đồi Ngũ Hổ ». Tất cả các học sinh học trường Trung Học Công Lập Hà Tiên đều biết Lầu Ba vì trường chúng ta nằm dưới chân đồi, tính từ trường đến đồi Ngũ Hổ thì qua một sân trường, một cái ao xà lách và một dảy phòng gọi là Phòng Thí Nghiệm, ngày xưa là phòng thí nghiệm của Trường Trung Học và có trang bị rất nhiều dụng cụ để thực tập Vật Lý và Hóa Học, sau đó dảy phòng thí nghiệm được dùng làm phòng học phụ thêm khi có chia lớp học sinh ngữ. Rất ít người được lên trên Lầu Ba vì từ ngay ngày xưa đã là căn cứ đóng quân của Địa Phương Quân Hà Tiên, sau đó là căn cứ Ban Chỉ Huy quân sự của chính quyền thị xả Hà Tiên. Có một lần mình được dịp lên Lầu Ba, lúc đó mình còn là một học sinh, vì có chơi văn nghệ đàn ca, nên có Đại Úy Thơ lúc đó chỉ huy quân đóng trên Lầu Ba, Đại Úy Thơ mời mình cùng một vài học sinh trong ban văn nghệ (trong đó có Nguyễn Văn Tài và Nguyễn Ngọc Thanh) xách đàn lên Lầu Ba (đi từ ngả trường Trung Học, qua phòng thí nghiệm có một con đường nhỏ dẫn lên Lầu Ba). Lúc đó có một vài cố vấn Mỹ, vì Đại Úy Thơ muốn giới thiệu nhóm văn nghệ trường với các lính Mỹ nầy để cùng nhau đàn, hát một chút cho vui. Lúc đó mình còn nhớ có một người lính Mỹ da đen, có ca một bài và cùng lúc đệm đàn rất lướt mướt….

Bạn Trương Thanh Hùng (bút hiệu Giá Khê) có viết một bài về sự tích năm con cọp trên Đồi Ngũ Hổ, bài nầy có đăng trên Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 432 ngày 22/12/2016 (các bạn có thể tìm xem trên mạng). Sau đây xin đăng lại bài viết đó để chúng ta biết được một sự tích dân gian hay của Hà Tiên. (Trần Văn Mãnh viết lời nhập)

Sự tích Đồi Ngũ Hổ (tác giả: Giá Khê)

Về Hà Tiên, chúng ta sẽ nghe nói đến đồi Ngũ Hổ, hiện nay Ban chỉ huy Quân sự thị xã Hà Tiên đóng trên đồi, bên cạnh doanh trại có một ngôi miếu và tượng của 5 con hổ (4 con bằng gốm, một con bằng xi măng). Vào thời Pháp thuộc, viên chánh chủ tỉnh cất công thự ở trên đồi này nên có câu ca dao:

Lầu nào cao bằng lầu ông Chánh
Bánh nào trắng bằng bánh bò bông
Thương em từ thuở má bồng
Bây giờ em lớn em lấy chồng bỏ anh.

Truyền thuyết kể lại rằng:

Ngày xưa, Hà Tiên còn khá hoang sơ, nhưng cửa biển Hà Tiên là nơi tránh sóng gió rất tốt nên thuyền buôn từ Trung Hoa và các nước Đông Nam Á qua lại thường ghé vào neo đậu tránh gió, đồng thời để lấy thêm nước ngọt.

Vào mùa khô, khi nước biển lấn vào Đông Hồ, nước ngọt từ sông Giang Thành không thể chảy xuống át nước mặn được, người dân địa phương phải dùng nước ao, nước giếng đào. Gần bên Đông Hồ có một ngọn đồi nhỏ và một ao nước ngọt cung cấp nước cho người dân tại chỗ khi đã hết mùa mưa. Từ đó có những người chuyên làm nghề gánh nước mướn đổi cho các ghe thuyền qua lại và dân mua bán.

Hôm nọ có một ông lão gánh nước mướn quảy đôi thùng với cây đòn gánh bằng gỗ mun đen bóng đến bên đồi lấy nước. Đang mùa khô nên thú rừng cũng phải tìm nước uống (lúc ấy rừng còn đến khu vực này) và chúng cũng hay đến đây uống nước. Khi ông lão đến gần ao nước thì có 4 con cọp vừa đến uống nước. Tấn thối lưỡng nan, ông lão không thể bỏ về mà không có nước cho người cần dùng; cũng không thể nhường cho lũ cọp nguồn nước quí giá này, ông quyết định đi tới ao nước trong tư thế sẵn sàng chiến đấu nếu lũ cọp định làm hại ông.

Bốn con cọp thấy có người tranh giành nguồn nước, chúng gầm gừ dọa nạt. Thấy ông lão cứ đến, chúng bèn dàn trận đánh ông.

Ông lão để cặp thùng xuống, thủ cây đòn gánh trên tay, con cọp đầu tiên vừa nhào đến, ông liền ra đòn rất mạnh và rất hiểm đánh hất con cọp văng ra. Ông cũng định dọa cho chúng lui thôi, nhưng bầy cọp hung hãn quyết ăn thua đủ với ông, chúng cùng nhào vô đánh với ông. Biết không thể nhịn được, ông dùng những thế võ cực hiểm đánh trả làm cho chúng bị thương rất nặng nhưng chúng cũng không chịu rút lui, sau gần một buổi chiến đấu, buộc lòng ông phải hạ dần từng con cho đến khi chúng kiệt sức và chết hết.

Ông lão chống cây đòn gánh nhìn xác 4 con cọp rồi ông cũng trút hơi thở sau cùng vì quá kiệt sức.

Những người cần nước chờ ông lâu quá nên kéo nhau đến đồi thúc hối. Khi đến nơi, họ mới phát hiện ông lão đã chết giữa 4 con cọp, dáng dấp rất uy nghi.

Người ta cất một ngôi miếu nhỏ thờ ông và 4 con cọp, cũng từ đó ngọn đồi nhỏ này mang tên là đồi Ngũ Hổ.

Truyền thuyết về đồi Ngũ Hổ gắn liền với thời mở đất Hà Tiên của người xưa, nói lên sự gian khổ, lòng dũng cảm đấu tranh với thiên nhiên giành sự sống. Về Hà Tiên, lên đồi Ngũ Hổ thắp nén nhang tưởng nhớ người xưa cũng là một việc làm thú vị.

Hiện nay, vì cơ quan quân sự đóng trên đồi nên Ban chỉ huy có làm một con đường phía sau cho dân lên chiêm bái. (Giá Khê, theo bài đăng ngày 22/12/2016 Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 432)

Hình chụp với nhóm bạn làm bích báo (báo treo tường) vào lúc học lớp đệ ngũ (lớp 8 bây giờ)…Trung Học Hà Tiên những năm 60′. Trên hình có di bút của người bạn rất thân: Nguyễn Ngọc Thanh (nay đã qua đời,..). Từ trái sang phải: Trần Văn Danh, Nguyễn Anh Tài, ngồi trên ở giữa: Lý Cui, ngồi dưới ở giữa: Trần Văn Mãnh, Trần Văn Yến và Trương Thái Minh, những dòng chử lưu bút trong hình là do Nguyễn Ngọc Thanh viết (Thanh đang chụp hình nên không có mặt trong hình nầy,..Hà Tiên…60′. Phía sau cột cờ ta thấy phòng thí nghiệm (bên phải) và xa nữa là Lầu Ba.

Hình lớp Trần Hoàng Trang (nhà đường Lam Sơn) chụp trước cột cờ của trường, phía sau là dảy phòng thí nghiệm, xa hơn là Lầu Ba (gọi là Lầu Ông Chánh trên đồi Ngũ Hổ). Hàng dưới, từ trái sang: Châu, Tươi, Liễu, Quý Nương, Viễn, Chi. Hàng trên: Trang, Hoàng, Thanh, Lý. (1960-1970)

Nguyễn Thị Điệp, Phạm Thị Kim Loan, Thầy Nguyễn Hồng Ẩn, Trần Thị Như Liên (Phía sau ta thấy phòng thí nghiệm bên phải và xa nữa là Lầu Ba.)

Dương Thị Phương Hà tại sân Trường Trung Học Hà Tiên (1968-1969 lớp Đệ Lục). Sau hình ta thấy rỏ ao nước, dảy phòng thí nghiệm và Lầu BaDương Thị Phương Hà tại sân Trường Trung Học Hà Tiên (1968-1969 lớp Đệ Lục). Sau hình ta thấy rỏ ao nước, dảy phòng thí nghiệm và Lầu Ba

Đồi Ngũ Hổ với Lầu Ba ở giữa hình, bên trái Lầu Ba là dảy Phòng Thí Nghiệm, phía dưới Lầu Ba là dảy nhà thiếc: căn cứ Duyên Đoàn 44 Hãi Quân thời 1970, bên phải dảy nhà thiếc là sân vận động cũ của Hà Tiên. Phía dưới hình là một phần của Đông Hồ. Hình do sĩ quan người Mỹ Rich Krebs chụp khoảng 1966-1970.

Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ, phía xa là núi Đề Liêm, phía dưới là Đông Hồ. Hình do sĩ quan người Mỹ Rich Krebs chụp khoảng 1966-1970.

Học sinh của một lớp học Trung Học Hà Tiên chụp hình tại sân trường, phía sau ta thấy rỏ Lầu Ba. Hình: Minh Đức Dương, 1975

Trần Quyết Tới (con của Chú Tư Thiên tiệm hớt tóc Tư Thiên Hà Tiên), hình chụp năm 1981 trên Đồi Ngũ Hổ, phía sau Lầu Ba, sau lưng là cây cổ thụ Bao Báp (BaoBab Africain)

Quang cảnh Lầu Ba trên Đồi Ngũ Hổ chụp từ phía núi Tô Châu. Photo: Trương Minh Quang Nguyên 2012

Đồi Ngũ Hổ hiện nay (2017) Khoảng đất phía sau Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ (Hà Tiên) , du khách được tự do đến viếng đền thờ Ngũ Hổ và ngắm cây cổ thụ Bao Báp (Baobab Africain)

Đồi Ngũ Hổ hiện nay (2017) Khoảng đất phía sau Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ (Hà Tiên), du khách được tự do đến viếng đền thờ Ngũ Hổ và ngắm cây cổ thụ Bao Báp (Baobab Africain)

Đền thờ Ngũ Hổ trên Đồi Ngũ Hổ phía sau Lầu Ba hiện nay. (Hà Tiên 2017)

Đền thờ Ngũ Hổ trên Đồi Ngũ Hổ phía sau Lầu Ba hiện nay. (Hà Tiên 2017)

Bàn thờ bên trong đền thờ Ngũ Hổ phía sau Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ hiện nay (Hà Tiên 2017)

Chi tiết chữ viết trên bia thờ trên bàn thờ đền Ngũ Hổ (phía sau Lầu Ba) trên đồi Ngũ Hổ (Hà Tiên 2017)

Lầu Ba hiện nay (ngôi nhà bên phải cột antenne và dưới Thạch Động). Hà Tiên. 2018

 

Chú thích hình:

Hình ảnh: Trương Thanh Hùng, thầy Nguyễn Hồng Ẩn, Trần Văn Mãnh, Dương Thị Phương Hà, Trần Hoàng Trang, Trần Quyết Tới, Rich Krebs, Lâm Lan, Minh Đức Dương

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết. (TVM)

Nhớ Bạn Mong Đức Hưng (Giá Khê Trương Thanh Hùng)

NHỚ BẠN
MONG ĐỨC HƯNG

Trong thời gian học ở trường Trung học Hà Tiên (1965-1971), tôi chơi khá thân và có những người bạn để lại trong tôi ấn tượng khó quên, trong đó có Mong Đức Hưng.
Mong Đức Hưng là con bác Mong Tỷ, nhà ở khúc ngả quanh khỏi Nhà thờ trên đường đi Thạch Động. Tôi học chung với Hưng từ năm lớp nhì đến hết năm đệ tam. Khi thi đệ thất, trong lớp nhất của chúng tôi (do thầy Phan Tấn Hoàng dạy) có nhiều bạn học khá giỏi, theo tôi thì Hưng không phải khá hơn các bạn khác, nhưng lại đậu đệ thất. Lúc ấy tôi có hỏi thầy Hoàng là tại sao Lê Phước Dương học giỏi hơn lại không đậu mà Hưng đậu. Thầy nói Hưng chắc hơn, còn Dương thì hơi ẩu.

Không biết tôi với Hưng thân nhau lúc nào, nhưng có lần tôi đến nhà Hưng chơi thì thấy bạn đang rang cà phê. Có một lần thấy Hưng đang làm gà, Hưng dạy cho tôi cách nhúng nước sôi nhổ lông gà nhanh. Mà Hưng làm nhanh thật. Một lần Hưng mời tôi vào quán cà phê của gia đình (Quán gần nhà chị Châu Ngọc Mỹ, tên quán là gì tôi quên mất), Hưng gọi: “Cho hai ly xịt xà thoòng đừng để dĩa”, chúng tôi cười ồ vì “không để dĩa” tức là không tính tiền. Hồi đó các quán cà phê ở Hà Tiên đều nhìn loại dĩa mà tính tiền, loại dĩa nào là bao nhiêu tiến, không cần phải hỏi khách dùng gì.

Hung_Hien_Hung_Trung_Chu_Kiet_THHTTrương Thanh Hùng, Cô Trần Diệu Hiền, Mong Đức Hưng, Hoàng Đức Trung, Lý Minh Chữ và Kiệt

Nhưng nhớ nhất là Hưng dạy tôi uống rượu. Hôm ấy có giờ trống, Hưng mua một xị rượu đế và một chai xá xị pha chung với nhau gọi là “xị nầy xị nọ” (rượu và xá xị mua ở quán Thái Thanh ngang Nhà thờ, đầu đường vô chùa Lò Gạch) rồi rủ mấy anh em lên núi Lăng ngồi trước mộ cụ Mạc Thiên Tích uống. Hưng ra vẻ rất thành thạo chuyện uống rượu, cởi áo, ngồi xếp bằng rồi rót rượu ra ly bắt mỗi người uống một hớp rất giống người lớn. Uống xong, mấy anh em kéo về trường thì cũng vừa hết giờ trống, anh em vô lớp cứ cười với nhau vì miệng còn hôi (thơm) rượu.
Hiện nay nghe tin các bạn cho biết Mong Đức Hưng định cư ở thành phố San Jose (Mỹ) và thỉnh thoảng có về Việt nam thăm bạn bè (do hai bạn Tăng Kim Sơn và Trang Lệ Thủy cho tin, cám ơn Sơn và Thủy nhiều nhé…)
                                                             Giá Khê  Trương Thanh Hùng. (09/2016)

Kể về kỹ niệm với nhóm Lê Phước Dương, Hà Quốc Hưng, Hoàng Đức Trung,…Mong Đức Hưng…thì mình (Trần Văn Mãnh) cũng có một thời gian đi chơi rất thân với nhóm bạn nầy. Mời Thầy Cô và các bạn xem thêm một chuyện vui nhỏ có liên quan đến bạn Mong Đức Hưng sau đây:

Đi bụi….

Sau khi cả nhóm gồm: Lê Phước Dương, Mong Đức Hưng, Hoàng Đức Trung, Hà Quốc Hưng (vừa đi Long Xuyên thi Tú Tài 1 và đi bụi lên tận Sài Gòn), Trần Văn Mãnh (vừa thi Tú Tài 2 xong)..đi bụi nhiều ngày từ Long Xuyên, Sài Gòn…, về tới Rạch Giá, tiền bạc sạch túi, cả 5 không còn một cắc bạc,..Sau khi móc hết túi trả tiền phòng ngủ khách sạn, sáng ra đi lang thang định đi bộ về tới Hà Tiên…May mắn thay lại gặp Thầy Trương Minh Hiển tại Rạch Giá…!! Thầy Hiển hỏi thăm xong thấy tình hình thầy hiểu ngay, liền cho cả nhóm vào quán cơm và gọi mỗi người một phần cơm, còn kêu thêm cho mỗi em một chén cơm đầy vung thêm….Ăn uống no nê xong sau khi từ giả thầy, lại tiếp tục đi bộ về phía Hà Tiên,….(chắc là đi bộ luôn tới Hà Tiên vì đâu còn tiền nữa,…). Tới gần đầu cầu may thay gặp xe Hồng Thập Tự từ Hà Tiên sang Kiên Giang lảnh thuốc…Lại may mắn nữa là trên xe có Bác Năm Dần Ba của Hà Quốc Hưng, lập tức Bác cho phép cả bọn lên xe có giang về Hà Tiên…Hà Quốc Hưng được ưu tiên ngồi phía trước với Ba Hưng, kế người lái xe, còn 4 tay bụi: Mãnh, Hưng (Mong), Trung và Dương thì nằm trên các thùng thuốc phía sau…xe chạy hơi dằn nhưng cuối cùng cũng được về tới quê hường xứ sở Hà Tiên sau mấy ngày đi bụi….

(trích trong bài « Lớp Lê Phước Dương chơi trò lên đồng »do Lê Phước Dương kể)

https://trunghochatienxua.wordpress.com/2015/12/05/lop-le-phuoc-duong-choi-tro-len-dong/

Hình ảnh: Hoàng Thị Minh Liên