Hòn Phụ Tử qua các giai đoạn thời gian (Hà Tiên)

Thầy cô và các bạn thân mến, từ ngàn xưa đến nay, nói đến Hà Tiên thì ai cũng nhắc nhở đến những thắng cảnh xinh đẹp nên thơ như thắng cảnh Hòn Phụ Tử. Tuy Hòn Phụ Tử về mặt địa lý thuộc về xả Bình An, huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang, nhưng không hiểu vì sao mà tên tuổi Hòn Phụ Tử luôn gắn liền với địa danh Hà Tiên. Từ bao nhiêu năm xưa, Hòn Phụ Tử đã là đề tài gây cảm hứng cho biết bao nhà văn, nhà thơ, họa sĩ…  để được các nghệ sĩ nầy cho ra đời biết bao tác phẩm ca tụng vẻ đẹp của Hòn Phụ Tử. Mình còn nhớ ngày xưa mỗi lần Tết đến các báo Xuân đua nhau ra đời và thường là có cho thêm phụ bản một bức tranh khổ lớn vẻ hình Hòn Phụ Tử do họa sĩ Lê Trung vẻ.

Nói về phương diện địa chất, Hòn Phụ Tử là một hòn đảo gồm hai khối đá dính liền nhau đứng trên một bệ đá có chiều cao 5m so với mặt biển. Trong đó hòn Phụ có chiều cao khoảng 33,6m và hòn Tử cao khoảng 30m. Đó là hai trụ đá cao nghiêng nghiêng cùng một chiều tượng trưng cho hình hai cha con quấn quýt bên nhau trông ra biển cả. Hòn Phụ Tử nằm trên eo biển Khu du lịch Chùa Hang,  thuộc xã Bình An, huyện Kiên Lương tỉnh Kiên Giang, được xem là biểu tượng cho cảnh đẹp Kiên Giang và được công nhận là danh lam thắng cảnh quốc gia vào năm 1989.

Chung quanh vùng phụ cận Hòn Phụ Tử cũng có rất nhiều cảnh đẹp:

Hang Tiền: Gọi tên là « Hang Tiền » vì xưa kia cư dân có thu nhặt được nhiều đồng tiền điếu cũ, cũng có tài liệu nói rằng tên Hang Tiền là vì trên vách đá trong hang có hình giống như đồng tiền. Theo tài liệu quyển sách nhỏ « HATIEN PHOTO » do nhà chụp ảnh Quách Ngọc Bá phát hành, Hang Tiền là một hòn đảo cao 206 , dính liền với đất liền và ở trên con đường Hà Tiên – Hòn Chông, cách Tô Châu 25 km. hang to rộng, có 2 cửa: Cửa Đông dính với Bãi Đước, cửa Tây nhìn ra biển. Tuy gắn liền với dất liền nhưng rất khó đi đến Hang Tiền bằng đường bộ. Muốn đến chơi nếu dùng xuồng thì theo con rạch Hang Cây Ớt vượt ra Bãi Đước vào hang cửa Đông. Còn đi vào cửa Tây thì phải dùng ghe biển tại Bãi Bà Lưu trước Mũi Douannes (Mũi Quan Thuế) Hòn Chông. Từ Mũi Bà Lưu qua Hòn Đá Lửa và Hòn Lô Cốc thì đến cửa Tây. Trong Hang Tiền rất tối, phải dùng đèn đuốc soi đường, hang có nhiều thạch nhũ với nhiều hình thù độc đáo. Đặc biệt trong Hang Tiền có một giếng nước ngọt quanh năm, nhân dân trong vùng gọi là Giếng Tiên.

Bãi Dương: Bãi Dương là một bãi cát vàng mịn trên đường từ Hà Tiên xuống Kiên Lương. Đây là bãi tắm lý tưởng có hàng dương chạy dài theo mé biển với tiếng reo vi vu hòa vào tiếng rì rào của sóng biển. Bãi Dương nằm trong quần thể danh thắng Hòn Chông, là một bãi biển quyến rũ. Bờ biển Bãi Dương chạy dài khoảng hai cây số, một nửa bãi có hàng cây dương xanh và nửa bãi kia thì có cây dầu cổ thụ nên người địa phương gọi khu vực này là Bãi Dương và Bãi Dầu. Phía trước Bãi Dương có đảo Kiến Vàng cách bờ khoảng 500 mét án ngữ trước mặt. Cách Bãi Dương khoảng 2 cây số, có bãi Hòn Trẹm, tiếp đến là Chùa Hang (Hải Sơn Tự) và Hòn Phụ Tử.

Sơ đồ vị trí khu du lịch Chùa Hang – Hòn Phụ Tử do nhà chụp hình Quách Ngọc Bá phát hành năm 1973

Chùa Hang (Hải Sơn Tự) phía mặt nhìn ra biển, cách Hà Tiên khoảng 33 km. Ảnh xưa Pháp

Chùa Hang (Hải Sơn Tự),  (Hà Tiên), ảnh xưa Quách Ngọc Bá

Bãi Dầu (Hà Tiên). Hình xưa TuanVo

Bãi Dâu (Hà Tiên), photo: Trần Văn Mãnh 1994

Truyền thuyết về Hòn Phụ Tử

Theo truyền thuyết, xưa kia ở vùng biển này có con thuồng luồng rất hung dữ, hay đánh đắm vào thuyền bè để ăn thịt ngư dân. Bên chân ngọn An Hải Sơn, cạnh Chùa Hang, có hai cha con làm nghề chài lưới. Quá bất bình trước tình cảnh này, người cha quyết lòng tiêu diệt con ác thú trừ hại cho bà con. Sau khi tính hết kế, cuối cùng ông thấy chỉ còn cách hy sinh thân mình mới mong giết được con thuồng luồng này. Thế là ông liền tẩm thuốc độc vào mình, nằm sát mé biển để dụ con ác thú. Thấy mồi ngon, con thuồng luồng đến cắn đứt đầu ông, trúng độc rồi chết. Người con đi tìm cha, bắt gặp xác cha cụt đầu liền ôm lấy khóc thương thảm thiết. Không ngờ chất độc từ người cha thấm vào khiến người con trúng độc mà chết. Trời nổi giông bão, mưa suốt mấy ngày liền. Và nơi hai cha con nằm mọc lên hai hòn đá lớn và nhỏ. Hòn to là cha và hòn nhỏ là con, người ta gọi là hòn Phụ Tử.

Hai bên hòn Phụ Tử là hai hòn đảo có hình dáng giống như một con thỏ quỳ hai chân sau để giỡn với sóng biển và một con rùa. Thiên nhiên đã tạo nên một cảnh quan thật tuyệt. Chắc chắn rằng ai đã đến hòn Phụ Tử thì không thể quên được cảnh non nước hữu tình. (tài liệu Wikipedia mở)

Một hình ảnh rất xưa về Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), trích trong một tài liệu Pháp (1934)

Một hình ảnh rất xưa về Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), trích trong một tài liệu Pháp (1934)

Hòn Phụ Tử (Hà Tiên) theo tài liệu xưa Pháp.

Ảnh xưa Hòn Phụ Tử, Nga Lâm sưu tầm

Hòn Phụ Tử (Hà Tiên). Photo:  Houllé Edgard fils 1948

Hòn Phụ Tử (Hà Tiên). Photo: Jaubert 1949

Một bức ảnh xưa Hòn Phụ Tử (Hà Tiên). Photo: Nguyễn Ngọc Liên

Bãi biển sau Chùa Hang gần Hòn Phụ Tử, ảnh TuanVo, 1956

Ảnh xưa Hòn Phụ Tử (Hà Tiên): TuanVo

Hang Tiền, một hòn đảo cao 206 m, dính vào đất liền, nằm trên con đường Hà Tiên-Hòn Chông. Hình xưa: Quách Ngọc Bá

Bức ảnh điển hình về phong cảnh Hòn Phụ Tử do Nhiếp Ảnh Gia nổi tiếng gốc Hà Tiên chụp: Ông Quách Ngọc Bá 1966

Một ảnh đẹp về Hòn Phụ Tử (Hà Tiên) do Nhiếp Ảnh Gia nổi tiếng gốc Hà Tiên chụp: Ông Quách Ngọc Bá, Hieu Nguyen sưu tầm và đăng trên trang fb « Tôi Yêu Hà Tiên »

Hình xưa Hòn Phụ Tử (1892) trích trên trang fb « Sài Gòn Xưa »

Hình xưa Hòn Phụ Tử (1892) trích trên trang fb « Sài Gòn Xưa »

Ảnh xưa Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), hình: Truman Library (những năm 1960)

Ảnh xưa đảo nhỏ chung quanh Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), hình: Truman Library (những năm 1960)

Cảnh xưa: đảo nhỏ chung quanh Hòn Phụ Tử (Hà Tiên)Ảnh xưa Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), hình: TuanVo 1967

Ảnh xưa Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), hình: TuanVo 1967

Ảnh xưa Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), hình: TuanVo

Ảnh xưa Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), hình: TuanVo

Hòn Trẹm (Hà Tiên), hình TuanVo

Bãi Dầu, Hòn Trẹm. Ảnh xưa: Quách Ngọc Bá

Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), một góc nhìn hiếm, từ ngoài biển nhìn vào đất liền. Hình Roland Drosson 1953

Hòn Phụ Tử (Hà Tiên)  hình xưa: Bronson Ha

Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), hình: Nguyễn Hồng Ẩn, 1974

Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), photo: Trần Văn Mãnh 1994

Photo: HauNguyen

Photo: AAFV

Toàn cảnh Hòn Phụ Tử (Hà Tiên). Photo: HauNguyen 2005

Hòn Phụ Tử (Hà Tiên), hình: NguoiBinhDuong, 2006

Toàn cảnh Hòn Phụ Tử (Hà Tiên). Photo: HauNguyen 2005

Toàn cảnh Hòn Phụ Tử (Hà Tiên)

Ngoài ra hình ảnh Hòn Phụ Tử còn xuất hiện trên một số tác phẩm như tem thư, tiền giấy, vé số, bích chương quảng cáo du lịch:

Sau đây là bức tranh vẽ Hòn Phụ Tử do họa sĩ Lê Trung vẽ và ký tên năm 1958, do tờ báo « SaiGon Mới » tặng đọc giả và có đề tựa bức tranh là « Mến cảnh Hà Tiên », có đề 4 câu thơ:


« Đoái nhìn phong cảnh Hà Tiên
Đá chồng phụ tử nước liền trời mây
Nặng lòng đối với cỏ cây
Non sông gắm vóc ai người điểm tô. »


Bức tranh diễn tả một người thiếu nữ đúng trước cảnh Hòn Phụ Tử và có chơi trò chơi đó tìm mẹ của người thiếu nữ trong hình, loại tranh vẽ có đó vui nầy rất thông dụng với tranh của Lê Trung ngày xưa, các bạn sẽ tìm ra mẹ của người thiếu nữ dể dàng….

Ngày đầu tiên phát hành tem thơ hình Hòn Phụ Tử (Hà Tiên) 7/9/1964

Hình Hòn Phụ Tử (Hà Tiên) trên một tấm vé số (1961)

Tài liệu: Millesime Voyage Indochine VintageVivian

Tem thư Hòn Phụ Tử xuất bản năm 1964

Hình ảnh Hòn Phụ Tử trên tiền giấy 1 đồng (1985)

Phong cảnh Hòn Phụ Tử được chọn để in thành « Carte Postale » (1993)

Phong cảnh Hòn Phụ Tử được chọn để in thành « Carte Postale » (1993)

Phong cảnh Hòn Phụ Tử được chọn để in thành « Carte Postale », anh Trần Độ, do nhà xuất bản Văn Hóa Hà Nội phát hành.

Hòn Phụ Tử bị gảy đổ:

Khoảng 3 giờ 45 phút ngày 9 tháng 8 năm 2006, phần Phụ của hòn Phụ Tử đã đột ngột ngã xuống biển. Phần gãy của hòn Phụ Tử là phần Phụ 20m, vị trí ngã ngang về hướng đông, phần còn lại chỉ còn khoảng trên 13m. Hòn Phụ Tử giờ chỉ còn lại phần hòn Tử.

Năm 2006, phần « Phụ » (người Cha) của Hòn Phụ Tử đã bị gảy đổ xuống biển, Hòn Phụ Tử chỉ còn lại phần « Tử » (người Con)

Hòn Phụ Tử bị gảy phần « Phụ », nhìn từ phía biển nhìn vào bờ. Photo: NguoiBinhDuong, 2010

Hòn Phụ Tử bị gảy phần « Phụ », nhìn từ phía biển nhìn vào bờ. Photo: NguoiBinhDuong, 2010

Ngày nay, phong cảnh Hòn Phụ Tử hình như đã bị bỏ rơi, người ta không còn chăm sóc nơi nầy như là một cảnh đẹp cần thăm viếng như xưa nữa, quang cảnh tiêu điều, vắng khách tới lui rất là buồn. Hòn Phụ Tử từ ngàn xưa được xem như là một báo vật của thiên nhiên tặng cho chúng ta, ngày nay báo vật đã mất đi, người ta không còn lưu ý đến nữa, một truyền thuyết đã được khép lại như số phận của « người cha » đã bỏ ra đi, để lại « người con » vẫn còn cô đơn sừng sửng đứng cùng trời đất như thách thức với định mệnh, như muốn nói rằng đối với ta ngàn năm vẫn vậy, ta vẫn còn đứng đây làm nhân chứng cho Hà Tiên qua bao nhiêu tang biến đau thương hay vinh quang, phồn thịnh…Ngẩm lại chúng ta người Hà Tiên vẫn xem Hòn Phụ Tử như một biểu tượng, rất buồn cho số phận của một kỳ quan….một kỳ quan đã cho chúng ta biết bao niềm vui, bao kỷ niệm để rồi ngày nay lặng lẻ cô đơn nhìn ra biển cả….Hòn Phụ Tử vẫn còn mãi trong ký ức của chúng ta….

Một cô giáo dạy trường Tiểu Học Hà Tiên ngày xưa, đã cảm tác về Hòn Phụ Tử như sau:

Thấp thoáng ngoài khơi « cha với con »
Nhấp nhô trên sóng nước cùng non
Cảnh đẹp Chùa Hang phô sắc thắm
Tiếng sáo chiều quê nghe véo von

Thiên nhiên hùng vĩ thật đẹp xinh
Sóng biếc lao xao thắm nghĩa tình
Hòn Trẹm – Bãi Dầu du khách viếng,
Ráng chiều trên biển nước lung linh.

Cô Dương Hồng Châu cảm tác về Hòn Phụ Tử 26/08/1986

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết. (TVM)

Đài Kỷ Niệm hay Đài Chiến Sĩ qua các giai đoạn thời gian (Hà Tiên)

Thầy cô và các bạn thân mến, ở Hà Tiên nếu nói hẹn nhau tại Đài Kỷ Niệm thì ai cũng không thể không tìm ra được nơi hẹn, vì là người Hà Tiên thì ai cũng biết Đài Kỷ Niệm nằm ở đâu. Đài Kỷ Niệm là một thành phần quan trọng của quận Hà Tiên ngày xưa…Tất cả trẻ con Hà Tiên chúng ta đều có quảng đời thơ ấu vui chơi tại Đài Kỷ Niệm. Lớn hơn một chút khi trở thành thanh niên học sinh chúng ta cũng thường hay tụ tập tại Đài Kỷ Niệm Hà Tiên vào buổi chiều tối, bạn bè họp mặt nhau, nói chuyện đủ các đề tài, kẻ ngồi trên băng đá người lại leo lên băng để ngồi trên thành dựa của băng đá, nhìn ra mé sông, biển để hứng gió mát…

Đài Kỷ Niệm Hà Tiên là nơi diển ra rất nhiều sinh hoạt sống động của người Hà Tiên chúng ta. Các trẻ con hay lớn hơn một chút cũng thường nhảy xuống sông , phía cầu tàu đoan (quan thuế)  để chơi trò bơi lội, người lớn thì cũng lấy cầu tàu đoan làm điểm bắt đầu để bơi lội về phía cầu phà bắc, ngay mé sông chợ Hà Tiên. Ngày xưa khi còn dạy môn thể dục tại trường Trung Học Công Lập Hà Tiên, thầy Trịnh Học Ký cũng thường bơi lội mỗi buổi chiều từ phía cầu tàu đoan ở Đài Kỷ Niệm, thầy bơi về cầu phà bắc, thầy thường dùng kỷ thuật bơi rất độc đáo, ở trên bờ chỉ thấy Thầy hụp lên hụp xuống nước và mỗi lúc mỗi di động…

Thời mình còn trẻ, còn học sinh, chiều nào mình cũng xuống Đài Kỷ Niệm ngồi chơi với các bạn. các bạn thường tụ tập với mình dưới Đài Kỷ Niệm là; Nguyễn Đình Nguyên, Lê Công Hưởng, Lâm Tấn Kiệt, Lâm Tấn Hào, Khoa (con tiệm cơm Xuân Thạnh)….v.;v..

Ngoài ra Đài Kỷ Niệm cũng là nơi diễn ra các cuộc tranh đua trò chơi trong một ngày lễ. Mình còn nhớ mỗi khi có lễ Hai Bà Trưng, ở Đài Kỷ Niệm, ngưới ta có tổ chức cuộc thi « nấu cơm » dành cho các cô học sinh nữ, trò chơi « bịt mắt đánh chậu sành treo có chứa nước », khi thí sinh tham dự cầm một cây gậy dài, hai mắt bị bịt kín và quơ cây đập vào mục tiêu là các chậu sành treo lên và có chứa nước, hể chậu bị đập trúng thì bể nước và miểng sành văng tung tóe…

Ngay cả khi còn trẻ nhỏ, con nít cũng thường đến chơi ở Đài Kỷ Niệm, mình còn nhớ, ở Đài Kỷ Niệm có trang bị một cái cầu tuột, tuy bây giờ nghĩ lại nó không cao lắm, nhưng khi còn nhỏ đến chơi, đứng trên cầu tuột thấy rất cao và mình cũng rất sợ không dám nhảy xuống đất như các trẻ con khác,..

Có một năm đó mình còn nhớ rỏ, có chiếc tàu Hãi Quân (có thể là tàu HQ-607), tổ chức ăn lễ Giáng Sinh với học sinh trường Trung Học Công Lập Hà Tiên (vì các học sinh đến để phục vụ văn nghệ chung vui với các anh em trên tàu Hãi Quân). Có bò quay tại chổ ngay tại vỉa hè kế mé sông..

Nói tóm lại Đài Kỷ Niệm Hà Tiên tuy là nơi để ghi nhớ công ơn của các người lính thời xưa, (bởi vậy nên cũng được gọi là Đài Chiến Sĩ) nhưng theo mình nghĩ Đài Kỷ Niệm đúng là nơi ghi lại những kỷ niệm êm đềm của thời con nít, thời học sinh mới lớn và tất cả người Hà Tiên chúng ta ai ai cũng có một mảnh quá khứ liên hệ đến Đài Kỷ Niệm Hà Tiên. Ngày nay qua các giai đoạn thời gian, Đài Kỷ Niệm không còn lý do để tồn tại được nữa, người ta đã phá hủy nó đi, thay vào đó là một công trình bằng đá, tượng hình cho Hòn Phụ Tữ, xem cũng được được vì ít ra đó cũng là một hình ảnh quen thuộc mến yêu đối với người Hà Tiên chúng ta, nhưng sau đó vì nhu cầu cải tiến mới, Hòn Phụ Tữ bằng đá nầy cũng đã bị dời đi nới khác, thế vào đó là một công viên rộng lớn cho người Hà Tiên tha hồ tới lui, đi dạo hóng gió mát vào những buổi chiều nhạt nắng…Tuy nhiên, vật chất có dời đổi nhưng trong lòng người Hà Tiên , nhất là người Hà Tiên xa quê hương đều luôn giữ lại một hình ảnh Đài Kỷ Niệm xa xưa, nơi đã cho chúng ta một quảng đời niên thiếu với biết bao kỷ niệm cùng với bạn bè sống qua một quảng đầu đời….

Có một điều hơi lạ là đa số các hình ảnh về Đài Kỷ Niệm Hà Tiên mà mình giới thiệu nơi đây phần lớn là do các người lính Mỹ Hãi Quân đã từng có một thời gian đóng quân tại Hà Tiên chụp. Cũng nhờ có các hình nầy mà chúng ta còn thấy lại một Đài Kỷ Niệm ngày xưa mà các thế hệ đàn em đi sau có thể đã hoàn toàn quên mất…Chính chúng ta là người Hà Tiên mà chúng ta lại có rất ít hình về Đài Kỷ Niệm ngày xưa, cũng dể hiểu thôi vì chúng ta lúc đó là những học sinh, không có phương tiện máy móc để chụp hình vui chơi thời đó. Chỉ có các nhà chụp hình chuyên nghiệp ở Hà Tiên như Ông Quách Ngọc Bá, Phương Dung, Đức Quang…đã có chụp rất nhiều kiểu hình về Đài Kỷ Niệm, nhưng tiếc là những hình ảnh đó đã ít nhiều mai một đi, nếu bạn nào còn giữ được các hình ảnh nầy xin vui lòng đóng góp để Blog của chúng ta thêm phong phú hình ảnh hầu phục vụ các thế hệ đi sau tìm hiểu về quê hương đất nước Hà Tiên.

Đồn Cảnh Sát Hà Tiên bên hông chợ cá cũ Hà Tiên , bên trái hình là chợ cá cũ Hà Tiên, bên phải hình là khu phố đầu đường Trần Hầu và Tuần Phủ Đạt, phía xa hơn là Đài Kỷ Niệm Hà Tiên. Hình chụp trong những năm đầu 1960. Hình: Truman Library, do Arthur Z. Gardiner Papers sưu tầm.

Bên trái hình: Đài Kỷ Niệm Hà Tiên, giữa hình: chợ cá cũ Hà Tiên, toàn cảnh bến sông Hà Tiên do người lính Mỹ chụp hình vào những năm 60-70. Hình: Truman Richey

Bên trái hình: Phía xa là Pháo Đài, Hà Tiên, bên phải hình: Đài Kỷ Niệm Hà Tiên, và chợ cá cũ Hà Tiên, toàn cảnh bến sông Hà Tiên do người lính Mỹ chụp hình vào những năm 60-70. Hình: Truman Richey

Toàn cảnh công viên có Đài Kỷ Niệm và bến sông Hà Tiên, bên trái hình có nhà đo mực nước và chiếc tàu đoan quan thuế đang đậu bến, bên phải hình là chợ cá cũ Hà Tiên. Hình do người lính Mỹ chụp hình vào những năm 60-70. Hình: Truman Richey

Đài Kỷ Niệm Hà Tiên với hàng chữ « Tổ Quốc Tri Ân ». Photo: Nguyễn Hữu Tâm, 1963

Lính Mỹ chụp hình trẻ em chơi ở Đài Kỷ Niệm Hà Tiên (1965) Em trai đứng bìa phải đúng là bạn Hồ (Huỳnh Minh Hà con trai Ông Thái Dũ chủ cây xăng ngay tại Đài Kỷ Niệm). Photo: Cliff Rocheleau

Toàn cảnh Đài Kỷ Niệm Hà Tiên (bên trái), hình chụp dọc theo đường « Bến Trần Hầu ». Photo: BronsonHa (không xác định được năm nào nhưng chắc chắn là rất xưa)

Quang cảnh Đài Kỷ Niệm Hà Tiên vào năm 1966, ta thấy rỏ có « cầu tuột » bằng gỗ cho trẻ em đến chơi. Hình do một người lính Mỹ tên Dave Crawford phục vụ trên chiếc tàu Point Garnet chụp.

Quang cảnh Đài Kỷ Niệm Hà Tiên vào năm 1966. Hình do một người lính Mỹ tên Dave Crawford phục vụ trên chiếc tàu Point Garnet chụp.

Người dân Hà Tiên chụp hình trước Đàì Kỷ Niệm Hà Tiên. (trên đài ta thấy có ghi các chữ: Vong Linh Chiến Sĩ, Tổ Quốc Tri Ân). Photo: Nguyễn Hữu Tâm 1968. (Trong hình là cô giáo Tăng Ngọc Mỹ và hai con là Nguyễn Hữu Tâm và em gái tên Vân)

Người dân Hà Tiên chụp hình trước Đàì Kỷ Niệm Hà Tiên. (trên đài ta thấy có ghi các chữ: Vong Linh Chiến Sĩ, Tổ Quốc Tri Ân). Photo: Nguyễn Hữu Tâm 1968

Người dân Hà Tiên chụp hình trước Đàì Kỷ Niệm Hà Tiên. (Trong hình là em Trương Thị Uyên My con gái đầu lòng của thầy cô Trương Minh Đạt và Nguyễn Phước Thị Liên)

Đài Kỷ Niệm Hà Tiên trong những năm trước 1960, phía sau là núi Tiểu Tô Châu. Hình xưa do Nguyễn Bích Thủy phục hồi lại.

Đài Kỷ Niệm Hà Tiên nhìn từ phía chợ cá xưa. Hình do một sĩ quan người Mỹ tên Rich Krebs (Captain USNR Ret) chụp vào khoảng 1968-1970

Đài Kỷ Niệm Hà Tiên nhìn tàu trên sông Hà Tiên. Hình do một sĩ quan người Mỹ tên Rich Krebs (Captain USNR Ret) chụp vào khoảng 1968-1970

Một phần vỉa hè phía mé sông của Đài Kỷ Niệm Hà Tiên, hình chụp từ phía chợ cá xưa. Photo: Kim Lý (không xác đinh được năm nào)

Đài Kỷ Niệm Hà Tiên đã mất đi, thay vào đó là cảnh Hòn Phụ Tữ bằng đá (hình chụp năm 2012, Trần Văn Mãnh)

Chợ cá xưa và Đài Kỷ Niệm Hà Tiên đã nhường chỗ cho một công viên rộng lớn. (Photo: SaiGontre 2014)

Đài Kỷ Niệm Hà Tiên đã biến mất và nhường chỗ cho một phần của một công viên rộng lớn (Công vien Trần Hầu), trải dài từ bến ghe tàu ngày xưa, qua chợ cá xưa và Đài Kỷ Niệm xưa. Hình Du Duong 2016

Hiện nay 2017, Hòn Phụ Tử bằng đá cũng đã bị dời đi, thay vào chổ ngày xưa là Đài Kỷ Niệm, hiên nay là một công viên rộng lớn. Photo: KhanhTuanTran

Khung cảnh Đài Kỷ Niệm hiện nay, đó là một công viên rộng lớn với tượng 7 nàng tiên…Photo: Huy Tran 2018

Tượng đài 7 nàng tiên ngày nay, khi xưa là Đài Kỷ Niệm Hà Tiên. Photo: Huy Tran, 2018

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết. (TVM)

Lầu Ba (Quang Nguyên)

Lầu Ba (Quang Nguyên)

Cho dù bạn là ai, hiện làm gì, sống ở đâu, và vì lý do gì đó khiến các bạn phải lưu lạc phương xa sống rải rác trên khắp hành tinh màu xanh này; miễn bạn vẫn còn được giữ chặt trên mặt đất bởi trọng lực và là người Hà Tiên, hơn nữa là bạn đã từng bước vào Trung Học Hà Tiên, thì bạn không thể nói rằng bạn không biết “Lầu Ba”.

Xin mạn phép gọi quý độc giả của Blog Trung Học Hà Tiên Xưa là bạn để gần gũi hơn, cho dù “bạn” có thể cao tuổi như… Cha tôi!

Nhân đọc một bài viết rất hay và mới mẻ (đối với tôi, cũng có thể với một số bạn…) của nhà nghiên cứu, nhà giáo, hiệu trưởng, một ít chất của “nhà chính trị” xứ Hà Tiên: Giá Khê – Trương Thanh Hùng, tôi đã không thể ngưng được hồi tưởng về tuổi thơ của mình về cái lầu ba tầng với hai tầng phòng và cái chóp không nhọn lắm, nằm sừng sững uy nghiêm trên một ngọn đồi không cao lắm ở hướng Đông Bắc của Hà Tiên. Cũng phải nhắc lại cho thật tròn trịa cái lý do có bài viết này vì trước đó Blogger “Trung Học Hà Tiên Xưa” – Mr. Trần Văn Mãnh đã sưu tầm được một bức không ảnh rất quý, rất cận cảnh về vị trí của Lầu Ba, khiến ta không thể không tò mò truy tìm những dấu vết quen thuộc của năm tháng cũ mà ngôi trường của chúng ta đã được đặt để vào quần thể đó…

Đồi Ngũ Hổ với Lầu Ba ở giữa hình, bên trái Lầu Ba là dảy Phòng Thí Nghiệm, phía dưới Lầu Ba là dảy nhà thiếc: căn cứ Duyên Đoàn 44 Hãi Quân thời 1970, bên phải dảy nhà thiếc là sân vận động cũ của Hà Tiên. Phía dưới hình là một phần của Đông Hồ. Hình do sĩ quan người Mỹ Rich Krebs chụp khoảng 1966-1970.

Tôi vào trường năm 1976, lớp của tôi là 6C (trước là 6P2), phòng học là dãy nhà tôn màu sáng cạnh kế ao xà lách mà nhìn vào ảnh trên thấy rất rõ… Cứ mỗi buổi ra chơi tôi thường nhìn về phía Lầu Ba để ngắm hoài cái cây cổ thụ kỳ lạ nằm bên trái trên đồi Ngũ Hổ. Dám chắc với các bạn rằng, các bạn cũng giống như tôi, bởi các bạn không phải là người bản địa của Châu Phi thì cái cảm giác ngạc nhiên và tò mò về cái cây gì thật lạ kỳ đó của chúng ta là “đồng điệu”…

Đem cái thắc mắc đó về hỏi cha tôi, ông bảo rằng đó là cây “bao báp”, cây có dáng lạ lùng, gốc rất to mà tán thấp, vào mùa ra hoa rồi kết quả thì cây đầy những quả bao báp lủng lẳng đòng đưa theo gió, những quả lạ đó khiến trí tưởng tượng non nớt của tôi cứ mường tượng đó là những trái nhân sâm ngàn năm mà Trư Bát Giới “nuốt trọng” để tranh ăn với Tề Thiên… Cái ý nghĩ lạ lùng đó cứ nằm yên trong ký ức tôi đến mấy chục năm sau, như hôm nay khi nhớ về bao báp này thì “cái thằng tôi lại cứ ấu trĩ ấy” muốn dí vào trong tay Bát Giới ngàn quả lủng lẳng kia để lão Trư thỏa mãn thực dục của mình.

Đồi Ngũ Hổ hiện nay (2017) Khoảng đất phía sau Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ (Hà Tiên) , du khách được tự do đến viếng đền thờ Ngũ Hổ và ngắm cây cổ thụ Bao Báp (Baobab Africain)

Một cây bao báp (BaoBab Africain) thật sự nguồn gốc ở Phi Châu

Phía sau ngọn đồi có cái Lầu Ba ấy là một cái sân vận động kiêm sân đáp trực thăng, đó là những khi nghe tiếng phạch phạch mồn một trên đầu, tưởng như có được làn gió từ cánh quạt của nó, thì mấy đứa học trò chúng tôi phóng qua cửa sổ cho dù đang tiết học, bỏ mặc ông thầy ngơ ngác, rồi đám con nít đó cố chạy thục mạng vòng qua xóm nhà dân để xem…trực thăng đáp.

Phía sau Lầu Ba đó còn là những buổi chiều bọn trẻ chúng tôi đi xem đội bóng Hà Tiên đá giao hữu, có hai anh Tiến và Tới là con bác Tư Thiên hớt tóc mà chúng tôi rất thích xem các anh đá bóng, nhất là anh Tới với mớ tóc dài nghệ sỹ, cặp “đùi ếch” căng phồng những múi, bước chạy chắc nịch mà sau này tôi thấy Roberto Carlos có hình bóng của anh (?), chỉ khác cái trên đầu!

Trần Quyết Tới (con của Chú Tư Thiên tiệm hớt tóc Tư Thiên Hà Tiên), hình chụp năm 1981 trên Đồi Ngũ Hổ, phía sau Lầu Ba, sau lưng là cây cổ thụ Bao Báp (BaoBab Africain)

… Vào một ngày (…) năm 1976 (?) vào mùa vú sữa lối khoảng tháng 2-3 âm lịch, tôi còn nhớ là buổi sáng gần trưa, thị trấn Hà Tiên bình yên của chúng ta đang êm ả, bỗng chốc có hàng ngàn tiếng đạn nổ ầm ầm, nhà cửa rung chuyển… Cũng như mọi khi còn chiến tranh, chúng tôi vội chạy xuống hầm tránh pháo, tiếng nổ lạ lắm không như đạn pháo kích, không nghe tiếng khởi đầu và không nghe tiếng đạn rít, chỉ nghe nổ và nổ… Tiếng nọ trùm tiếng kia, nhà cửa rung rinh, các cánh cửa kính vở loảng xoảng, liên tục có những tiếng nổ chồng lấn rất gần và chỉ về một hướng, tôi chưa bao giờ nghe đạn pháo nổ như thế từ trước đây (và cả đến giờ), bởi nếu pháo kích thì sẽ có âm thanh ghê rợn rít lên từ nhỏ dần đến rất to, rất đặc trưng của tiếng đầu đại bác xé gió rồi sau đó là tiếng nổ, và đạn pháo thì rớt khắp nơi chứ không gom về một chỗ… Thật lạ!

Tan trận phải đến vài giờ sau, tôi không thấy có gì lạ sau khi chui ra khỏi “tăng-xê” ngoài việc ông Phật trên bàn thờ nhảy xuống tan nát cùng ly tách và chân đèn lư hương chỏng gọng, toàn bộ cửa kính trong nhà cũng vỡ tan nát, ngoài sân vú sữa chín cây sợ tiếng nổ chấn động bèn rơi rải tím cả chiều hoang (!), ngoài đường sau nhà tôi mọi người nhớn nháo nhìn một cột khói đen bựng đang dựng lên từ hướng Đông Hồ.

Ai đó nói rằng nổ kho đạn trong căn cứ Hải Quân.

Ừ thì nổ kho đạn có chi liên quan đến cái Lầu Ba mà ta đang nói? Thế nhưng thật sự nó liên quan rất nhiều, cái kho đạn thổi bay cái chóp nhọn của Lầu Ba, khiến từ dưới chân đồi nhìn lên ta tưởng như nó vừa dính một trận bom, dãy phòng thì nghiệm của ngôi trường chúng ta toàn bộ cửa kính vỡ nát, mái được lợp bằng Fibro cement hay bằng ngói cement chi đó đã bị các cơn chấn động mà rơi vãi tan hoang, các dãy lớp học xa hơn về phía chợ Hà Tiên cũng bị hoang tàn không kém…

Thế là học sinh chúng tôi được nghỉ học để cùng các thầy cô sửa chữa lại lớp học của mình, và trong quá trình sửa chữa đó đã có tai nạn xảy ra cho một anh học lớp lớn chắc 11 hay 12 chi đó, đó là anh Minh Hỷ (mà hình như anh tên là Lạc, Minh Hỷ là pháp danh mà ngày xưa anh phụ trách thiếu nhi Gia Đình Phật Tử trong chùa Tam Bảo cùng với thầy Lâm Văn Núi – là thầy của tôi…). Anh bị trượt ngã từ mái nhà của phòng thí nghiệm, anh bị thương cũng khá nặng, ngoài việc làm anh chấn thương bầm dập thì cái kho đạn kia cũng lấy đi của anh mất “hàng tiền đạo”, nghe đâu anh bị gảy một lượt mấy cây răng… Vậy mà mấy hôm sau, trên gương mặt xanh xao đầy thương tích ấy nụ cười vẫn rạng ngời như chữ “Lạc” trong tên anh. Giờ có lẽ anh đang lạc nơi miền cực lạc, bởi người tốt như anh không có chỗ khác để đi ngoài chỗ đó, dù anh Lạc có lạc nơi đâu chốn đó, nơi đây lứa bạn bè chúng tôi quyết không lạc anh.

Rồi thì bộ đội cũng quyết định sửa chữa Lầu Ba trở thành «lầu hai», một thời gian rất dài tôi lạ lẫm vì hình ảnh đó, cái nóc không nhọn lắm kia nhờ nằm giữa ngọn đồi mà ngạo nghễ vươn thẳng lên trời nay đã không còn nữa, mà thay vào đó là một dinh thự hai tầng nóc bằng khiến nó đã khác lạ lắm, chỉ có cây bao báp vẫn y nguyên, vẫn đứng đó để đong đưa trong gió những quả nhân sâm ngàn năm của tôi chờ lão Trư tham ăn đến ngốn lấy!

Sau này nữa và thực sự là tôi không nhớ chính xác khi nào, bộ đội thêm một lần sửa chữa nữa thì Lầu Ba chỉ còn một, tôi không còn lạ lẫm nữa vì cho dù cái lầu đó nó không còn thì trong ký ức của tôi vẫn là một tòa dinh thự hai tầng phòng và một tầng nóc, hiện giờ cái mà tôi lạ lẫm là sau bao nhiêu năm tháng trôi đi, bao biến cố xảy ra mà cây bao báp vẫn không già hơn mấy, giờ nó vẫn như thế trong khi tôi và các bạn đã qua trung niên… Cũng có khi chúng ta luân hồi hai ba kiếp thì nó vẫn còn đứng đó trên một ngọn đồi đã không còn cái lầu nào mà vẫn được đời sau trìu mến gọi “Lầu Ba” cho dù chẳng mấy ai biết tên đó có tự bao giờ…

Miễn sao ngọn đồi Ngũ Hổ nho nhỏ xinh xắn kia không bị đời sau san bằng, để lấy đất san lắp mặt bằng và lấy mặt bằng cắt bán nền nhà, thì Lầu Ba vẫn còn mãi trong tâm trí của người Hà Tiên.

Quang Nguyên

12/2017

 

 

 

Hình ảnh: Trương Thanh Hùng, Trương Minh Quang Nguyên, Rich Krebs

Lầu Ba đồi Ngũ Hổ qua các giai đoạn thời gian (Hà Tiên)

Lầu Ba đồi Ngũ Hổ qua các giai đoạn thời gian (Hà Tiên)

Ở Hà Tiên chúng ta ai cũng biết Lầu Ba (còn được gọi là Lầu Ông Chánh). Lầu Ba được xây cất trên một ngọn đồi có tên là « Đồi Ngũ Hổ ». Tất cả các học sinh học trường Trung Học Công Lập Hà Tiên đều biết Lầu Ba vì trường chúng ta nằm dưới chân đồi, tính từ trường đến đồi Ngũ Hổ thì qua một sân trường, một cái ao xà lách và một dảy phòng gọi là Phòng Thí Nghiệm, ngày xưa là phòng thí nghiệm của Trường Trung Học và có trang bị rất nhiều dụng cụ để thực tập Vật Lý và Hóa Học, sau đó dảy phòng thí nghiệm được dùng làm phòng học phụ thêm khi có chia lớp học sinh ngữ. Rất ít người được lên trên Lầu Ba vì từ ngay ngày xưa đã là căn cứ đóng quân của Địa Phương Quân Hà Tiên, sau đó là căn cứ Ban Chỉ Huy quân sự của chính quyền thị xả Hà Tiên. Có một lần mình được dịp lên Lầu Ba, lúc đó mình còn là một học sinh, vì có chơi văn nghệ đàn ca, nên có Đại Úy Thơ lúc đó chỉ huy quân đóng trên Lầu Ba, Đại Úy Thơ mời mình cùng một vài học sinh trong ban văn nghệ (trong đó có Nguyễn Văn Tài và Nguyễn Ngọc Thanh) xách đàn lên Lầu Ba (đi từ ngả trường Trung Học, qua phòng thí nghiệm có một con đường nhỏ dẫn lên Lầu Ba). Lúc đó có một vài cố vấn Mỹ, vì Đại Úy Thơ muốn giới thiệu nhóm văn nghệ trường với các lính Mỹ nầy để cùng nhau đàn, hát một chút cho vui. Lúc đó mình còn nhớ có một người lính Mỹ da đen, có ca một bài và cùng lúc đệm đàn rất lướt mướt….

Bạn Trương Thanh Hùng (bút hiệu Giá Khê) có viết một bài về sự tích năm con cọp trên Đồi Ngũ Hổ, bài nầy có đăng trên Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 432 ngày 22/12/2016 (các bạn có thể tìm xem trên mạng). Sau đây xin đăng lại bài viết đó để chúng ta biết được một sự tích dân gian hay của Hà Tiên. (Trần Văn Mãnh viết lời nhập)

Sự tích Đồi Ngũ Hổ (tác giả: Giá Khê)

Về Hà Tiên, chúng ta sẽ nghe nói đến đồi Ngũ Hổ, hiện nay Ban chỉ huy Quân sự thị xã Hà Tiên đóng trên đồi, bên cạnh doanh trại có một ngôi miếu và tượng của 5 con hổ (4 con bằng gốm, một con bằng xi măng). Vào thời Pháp thuộc, viên chánh chủ tỉnh cất công thự ở trên đồi này nên có câu ca dao:

Lầu nào cao bằng lầu ông Chánh
Bánh nào trắng bằng bánh bò bông
Thương em từ thuở má bồng
Bây giờ em lớn em lấy chồng bỏ anh.

Truyền thuyết kể lại rằng:

Ngày xưa, Hà Tiên còn khá hoang sơ, nhưng cửa biển Hà Tiên là nơi tránh sóng gió rất tốt nên thuyền buôn từ Trung Hoa và các nước Đông Nam Á qua lại thường ghé vào neo đậu tránh gió, đồng thời để lấy thêm nước ngọt.

Vào mùa khô, khi nước biển lấn vào Đông Hồ, nước ngọt từ sông Giang Thành không thể chảy xuống át nước mặn được, người dân địa phương phải dùng nước ao, nước giếng đào. Gần bên Đông Hồ có một ngọn đồi nhỏ và một ao nước ngọt cung cấp nước cho người dân tại chỗ khi đã hết mùa mưa. Từ đó có những người chuyên làm nghề gánh nước mướn đổi cho các ghe thuyền qua lại và dân mua bán.

Hôm nọ có một ông lão gánh nước mướn quảy đôi thùng với cây đòn gánh bằng gỗ mun đen bóng đến bên đồi lấy nước. Đang mùa khô nên thú rừng cũng phải tìm nước uống (lúc ấy rừng còn đến khu vực này) và chúng cũng hay đến đây uống nước. Khi ông lão đến gần ao nước thì có 4 con cọp vừa đến uống nước. Tấn thối lưỡng nan, ông lão không thể bỏ về mà không có nước cho người cần dùng; cũng không thể nhường cho lũ cọp nguồn nước quí giá này, ông quyết định đi tới ao nước trong tư thế sẵn sàng chiến đấu nếu lũ cọp định làm hại ông.

Bốn con cọp thấy có người tranh giành nguồn nước, chúng gầm gừ dọa nạt. Thấy ông lão cứ đến, chúng bèn dàn trận đánh ông.

Ông lão để cặp thùng xuống, thủ cây đòn gánh trên tay, con cọp đầu tiên vừa nhào đến, ông liền ra đòn rất mạnh và rất hiểm đánh hất con cọp văng ra. Ông cũng định dọa cho chúng lui thôi, nhưng bầy cọp hung hãn quyết ăn thua đủ với ông, chúng cùng nhào vô đánh với ông. Biết không thể nhịn được, ông dùng những thế võ cực hiểm đánh trả làm cho chúng bị thương rất nặng nhưng chúng cũng không chịu rút lui, sau gần một buổi chiến đấu, buộc lòng ông phải hạ dần từng con cho đến khi chúng kiệt sức và chết hết.

Ông lão chống cây đòn gánh nhìn xác 4 con cọp rồi ông cũng trút hơi thở sau cùng vì quá kiệt sức.

Những người cần nước chờ ông lâu quá nên kéo nhau đến đồi thúc hối. Khi đến nơi, họ mới phát hiện ông lão đã chết giữa 4 con cọp, dáng dấp rất uy nghi.

Người ta cất một ngôi miếu nhỏ thờ ông và 4 con cọp, cũng từ đó ngọn đồi nhỏ này mang tên là đồi Ngũ Hổ.

Truyền thuyết về đồi Ngũ Hổ gắn liền với thời mở đất Hà Tiên của người xưa, nói lên sự gian khổ, lòng dũng cảm đấu tranh với thiên nhiên giành sự sống. Về Hà Tiên, lên đồi Ngũ Hổ thắp nén nhang tưởng nhớ người xưa cũng là một việc làm thú vị.

Hiện nay, vì cơ quan quân sự đóng trên đồi nên Ban chỉ huy có làm một con đường phía sau cho dân lên chiêm bái. (Giá Khê, theo bài đăng ngày 22/12/2016 Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 432)

Hình chụp với nhóm bạn làm bích báo (báo treo tường) vào lúc học lớp đệ ngũ (lớp 8 bây giờ)…Trung Học Hà Tiên những năm 60′. Trên hình có di bút của người bạn rất thân: Nguyễn Ngọc Thanh (nay đã qua đời,..). Từ trái sang phải: Trần Văn Danh, Nguyễn Anh Tài, ngồi trên ở giữa: Lý Cui, ngồi dưới ở giữa: Trần Văn Mãnh, Trần Văn Yến và Trương Thái Minh, những dòng chử lưu bút trong hình là do Nguyễn Ngọc Thanh viết (Thanh đang chụp hình nên không có mặt trong hình nầy,..Hà Tiên…60′. Phía sau cột cờ ta thấy phòng thí nghiệm (bên phải) và xa nữa là Lầu Ba.

Hình lớp Trần Hoàng Trang (nhà đường Lam Sơn) chụp trước cột cờ của trường, phía sau là dảy phòng thí nghiệm, xa hơn là Lầu Ba (gọi là Lầu Ông Chánh trên đồi Ngũ Hổ). Hàng dưới, từ trái sang: Châu, Tươi, Liễu, Quý Nương, Viễn, Chi. Hàng trên: Trang, Hoàng, Thanh, Lý. (1960-1970)

Nguyễn Thị Điệp, Phạm Thị Kim Loan, Thầy Nguyễn Hồng Ẩn, Trần Thị Như Liên (Phía sau ta thấy phòng thí nghiệm bên phải và xa nữa là Lầu Ba.)

Dương Thị Phương Hà tại sân Trường Trung Học Hà Tiên (1968-1969 lớp Đệ Lục). Sau hình ta thấy rỏ ao nước, dảy phòng thí nghiệm và Lầu BaDương Thị Phương Hà tại sân Trường Trung Học Hà Tiên (1968-1969 lớp Đệ Lục). Sau hình ta thấy rỏ ao nước, dảy phòng thí nghiệm và Lầu Ba

Đồi Ngũ Hổ với Lầu Ba ở giữa hình, bên trái Lầu Ba là dảy Phòng Thí Nghiệm, phía dưới Lầu Ba là dảy nhà thiếc: căn cứ Duyên Đoàn 44 Hãi Quân thời 1970, bên phải dảy nhà thiếc là sân vận động cũ của Hà Tiên. Phía dưới hình là một phần của Đông Hồ. Hình do sĩ quan người Mỹ Rich Krebs chụp khoảng 1966-1970.

Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ, phía xa là núi Đề Liêm, phía dưới là Đông Hồ. Hình do sĩ quan người Mỹ Rich Krebs chụp khoảng 1966-1970.

Học sinh của một lớp học Trung Học Hà Tiên chụp hình tại sân trường, phía sau ta thấy rỏ Lầu Ba. Hình: Minh Đức Dương, 1975

Trần Quyết Tới (con của Chú Tư Thiên tiệm hớt tóc Tư Thiên Hà Tiên), hình chụp năm 1981 trên Đồi Ngũ Hổ, phía sau Lầu Ba, sau lưng là cây cổ thụ Bao Báp (BaoBab Africain)

Quang cảnh Lầu Ba trên Đồi Ngũ Hổ chụp từ phía núi Tô Châu. Photo: Trương Minh Quang Nguyên 2012

Đồi Ngũ Hổ hiện nay (2017) Khoảng đất phía sau Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ (Hà Tiên) , du khách được tự do đến viếng đền thờ Ngũ Hổ và ngắm cây cổ thụ Bao Báp (Baobab Africain)

Đồi Ngũ Hổ hiện nay (2017) Khoảng đất phía sau Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ (Hà Tiên), du khách được tự do đến viếng đền thờ Ngũ Hổ và ngắm cây cổ thụ Bao Báp (Baobab Africain)

Đền thờ Ngũ Hổ trên Đồi Ngũ Hổ phía sau Lầu Ba hiện nay. (Hà Tiên 2017)

Đền thờ Ngũ Hổ trên Đồi Ngũ Hổ phía sau Lầu Ba hiện nay. (Hà Tiên 2017)

Bàn thờ bên trong đền thờ Ngũ Hổ phía sau Lầu Ba trên đồi Ngũ Hổ hiện nay (Hà Tiên 2017)

Chi tiết chữ viết trên bia thờ trên bàn thờ đền Ngũ Hổ (phía sau Lầu Ba) trên đồi Ngũ Hổ (Hà Tiên 2017)

Lầu Ba hiện nay (ngôi nhà bên phải cột antenne và dưới Thạch Động). Hà Tiên. 2018

 

Chú thích hình:

Hình ảnh: Trương Thanh Hùng, thầy Nguyễn Hồng Ẩn, Trần Văn Mãnh, Dương Thị Phương Hà, Trần Hoàng Trang, Trần Quyết Tới, Rich Krebs, Lâm Lan, Minh Đức Dương

Trân trọng cám ơn quý tác giả những hình ảnh minh họa cho bài viết. (TVM)

Anh bạn Quan Thuế Hà Tiên 1966 (Thầy Nguyễn Hồng Ẩn)

Anh bạn « Quan Thuế » Hà Tiên (1966)

Thầy Nguyễn Hồng Ẩn và anh bạn « Quan Thuế » Hà Tiên 1966

Trong niên khóa đầu tiên dạy học tại Trung Học Hà Tiên của tôi, 1965 -1966, không nhớ rõ từ lúc nào tôi đã quen với một anh nhân viên của Ty Quan Thuế Hà Tiên, nay đã quên tên nên tạm gọi là anh « Quan Thuế »; anh rất thân thiện, chân tình với tôi. Khi có thời giờ anh thường tìm tôi giải khát, chuyện trò bên ly « xì xà thòn » tức trà đá chanh đường, nhất là cuối tuần hay rũ nhau đi chơi các bãi biển. 
Kèm theo đây là những tấm ảnh được ghi lại trong một dịp đến Mũi Nai (1966) do anh « Quan Thuế » tổ chức,  chụp vào những giây phút rất độc đáo, vui nhộn, thậm chí nực cười.
Lần đi chơi tại Mũi Nai này gồm có anh « Quan Thuế » không rõ bây giờ ra sao?, Huỳnh Văn Hòa đang ở Cần Thơ, Phùng Tuấn Sinh đã mất tại Úc Châu, Nguyễn Văn Thành không rõ bây giờ ra sao? và …tôi, Nguyễn Hồng Ẩn, người đang…tường-trình.
Nguyễn Hồng Ẩn
Stamford, Connecticut, Hoa Kỳ
Tường trình ngày 09 Tháng 11 năm 2017
Đi chơi bãi biển Mũi Nai Hà Tiên (1966), trái sang phải: Thầy Nguyễn Văn Thành, thầy Nguyễn Hồng Ẩn
Bãi biển Mũi Nai Hà Tiên (1966), Thầy Nguyễn Hồng Ẩn và anh bạn « Quan Thuế »
Bãi biển Mũi Nai (Hà Tiên 1966), tấm ảnh buồn cười. Từ trái sang phải: Thầy Nguyễn Văn Thành, thầy Phùng Tuấn Sinh, thầy Huỳnh Văn Hòa và thầy Nguyễn Hồng Ẩn.
Bãi biển Mũi Nai Hà Tiên (1966), Thầy Nguyễn Hồng Ẩn và anh bạn « Quan Thuế »
Bãi biển Mũi Nai Hà Tiên (1966) Thầy Nguyễn Hồng Ẩn
Bãi biển Mũi Nai Hà Tiên (1966) Thầy Nguyễn Hồng Ẩn
Hình ảnh: Thầy Nguyễn Hồng Ẩn